🌱 Mikroskładniki rozpuszczalne w wodzie w nawozach mineralnych — ekstrakcja wodą form boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu i cynku oraz usuwanie związków organicznych z ekstraktu przed oznaczaniem, PN-EN 16962

Fizykochemia PN-EN 16962

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN (wersja polska), w całości: „W niniejszej Normie Europejskiej określono procedurę ekstrakcji rozpuszczalnych w wodzie form boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu i cynku z nawozów mineralnych zawierających jeden lub więcej mikroskładników pokarmowych i procedurę usuwania związków organicznych z ekstraktów wodnych. Ekstrakty mogą być analizowane według EN 16963, EN 16965, prEN 17041, prEN 17042, prEN 17043 and CEN/TS 17060." (tak na karcie — z angielskim „and"). Norma ma więc dwie części: ekstrakcję wodą i oczyszczanie ekstraktu z substancji organicznych; wynik daje dopiero norma oznaczania. Karta PN-EN 16965 dodaje od strony pomiaru, że w większości przypadków małe ilości substancji organicznej nie przeszkadzają w FAAS i ich usuwanie nie jest konieczne. Karta nie podaje masy próbki, objętości wody, temperatury i czasu ekstrakcji ani sposobu usuwania związków organicznych. Tekstu normy (12 stron) nie mieliśmy.

STATUS (stan kart na 30.09.2026). Karta PN-EN 16962:2018-03 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana" — norma jest AKTUALNA: publikacja 13-11-2019, 12 stron, grupa cenowa F, Sektor Chemii, KT 156 Nawozów, ICS 65.080, „Wprowadza: EN 16962:2018 [IDT]"; karta nie ma pola „Zastępuje". Wersja angielska: publikacja 06-03-2018, 11 stron, grupa cenowa F, pole „Zakres" o tej samej treści. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 16962" (30.09.2026) pokazuje dwie pozycje: tę normę w wersji polskiej i angielskiej.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 30.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 16962: 30 rekordów u 10 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA numer stoi 29 razy — u AB 827 jedna komórka dokumentów odniesienia obejmuje dwa wiersze (cynk, mangan i żelazo oraz miedź), które kopia rozbija na dwa rekordy. Wszystkie laboratoria zapisują „PN-EN 16962:2018-03"; to te same laboratoria co przy PN-EN 16964 i PN-EN 16965 — osiem okręgowych stacji chemiczno-rolniczych oraz AB 006 i AB 180. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN 16962" i pokaże wszystkie 10 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 30.09.2026: 10. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 30.09.2026, wydania od 07.03.2025 do 22.07.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda z 44 par liczb zakresu z kopii (w tym 5 u AB 1186, zapisanych w kopii w opisie badania) występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona.

CO OZNACZA SIĘ PO TEJ EKSTRAKCJI. W każdej pozycji obok tej normy stoi norma oznaczania. Miedź, mangan i cynk rozpuszczalne w wodzie metodą FAAS według PN-EN 16965 — wszystkie 10 laboratoriów, żelazo — 9 (bez AB 277), kobalt — AB 180 (FAAS, (0,0010 – 0,156) %) i AB 006 (ICP-OES). Bor rozpuszczalny w wodzie spektrofotometrycznie według PN-EN 17041:2018-07 — 7 laboratoriów (AB 006, AB 180, AB 312, AB 317, AB 827, AB 921, AB 1186), a powyżej 10,0 % miareczkowo według PN-EN 17042:2018-07 — AB 006, (10,0 – 20,0) %. ICP-OES według PN-EN 16963:2018-03 — AB 006: bor, kobalt, miedź, żelazo, mangan, molibden i cynk. Pozycje wyłącznie dla zawartości rozpuszczalnej w wodzie mają AB 006, AB 180, AB 277, AB 317 i AB 1186; pięć laboratoriów (AB 284, AB 312, AB 333, AB 827, AB 921) wpisuje tę normę razem z PN-EN 16964 w jednej pozycji. Przedmiot: nawozy mineralne (nieorganiczne) — wszystkie; AB 006 także wapna nawozowe, środki wapnujące i nawozy organiczno-mineralne, a w pozycjach FAAS i ICP-OES — także nawozy organiczne, kompost, podłoża ogrodnicze i środki wspomagające uprawę roślin.

OBOK TEJ NORMY. Całkowitą zawartość mikroskładników daje ekstrakcja wodą królewską według PN-EN 16964, a pomiar FAAS — PN-EN 16965 (obie mają w Bazie Wiedzy osobne wpisy). Rozpuszczalne w wodzie makroskładniki nawozów opisują inne normy tej serii, m.in. ekstrakcja wapnia, magnezu, sodu i siarki według PN-EN 15961 (osobny wpis w Bazie Wiedzy) i potas rozpuszczalny w wodzie według PN-EN 15477 (osobny wpis). Mikroskładniki schelatowane — PN-EN 13366:2004 z oznaczaniem według PN-EN 16965 albo PN-EN 16963 — ma w zakresie AB 006.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — rozpuszczalne w wodzie to nie całkowite: ten sam nawóz daje inne liczby po ekstrakcji wodą i wodą królewską, a pięć laboratoriów zapisuje obie normy w jednej pozycji — sprawozdanie musi podać, który ekstrakt zmierzono. Drugie — związki organiczne: norma przewiduje ich usuwanie z ekstraktów wodnych, a karta PN-EN 16965 mówi, że przy FAAS zwykle nie jest ono potrzebne; przy innych technikach i nawozach z dodatkami organicznymi warto zapytać, czy ekstrakt oczyszczono. Trzecie — norma oznaczania: ten sam ekstrakt bada się FAAS, ICP-OES albo metodami dla boru, więc w sprawozdaniu powinny stać obie normy — ekstrakcji i oznaczania. Czwarte — przedmiot: zakres z karty dotyczy nawozów mineralnych zawierających mikroskładniki, a AB 006 stosuje tę ekstrakcję także do nawozów organicznych, kompostu i podłoży — to wykracza poza zakres opisany na karcie.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (12 stron). Nie podajemy masy próbki, objętości wody, temperatury, czasu i sposobu wytrząsania, sączenia ani procedury usuwania związków organicznych.

Zasada metody

Według karty PKN rozpuszczalne w wodzie formy boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu i cynku ekstrahuje się z nawozu mineralnego wodą, a z ekstraktu wodnego — gdy trzeba — usuwa się związki organiczne; w ekstrakcie oznacza się pierwiastki według osobnych norm: EN 16963 (ICP-OES), EN 16965 (FAAS), EN 17041 i EN 17042 (bor) albo CEN/TS 17060. Warunków ekstrakcji i oczyszczania NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Nawozy mineralne (nieorganiczne) zawierające mikroskładniki — zawartość boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu i cynku rozpuszczalna w wodzie — w zakresach 10 laboratoriów
• Wapna nawozowe, środki wapnujące i nawozy organiczno-mineralne oraz — przy FAAS i ICP-OES — nawozy organiczne, kompost i podłoża (AB 006)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 16962:2018-03 (wersja polska i angielska; EN 16962:2018 IDT)

Tytuł (PL)

Nawozy — Ekstrakcja mikroskładników pokarmowych rozpuszczalnych w wodzie w nawozach i usuwanie związków organicznych z ekstraktów nawozowych

Title (EN)

Fertilizers — Extraction of water soluble micro-nutrients in fertilizers and removal of organic compounds from fertilizer extracts

Procedura krok po kroku

1. Status dokumentu

   Karta PKN: PN-EN 16962:2018-03 aktualna (stan karty na 30.09.2026).

2. Ekstrakcja wodą

   Z nawozu mineralnego zawierającego mikroskładniki; masy próbki, objętości, temperatury i czasu NIE PODAJEMY.

3. Usuwanie związków organicznych

   Z ekstraktu wodnego, gdy wymaga tego oznaczanie; przebiegu NIE PODAJEMY.

4. Oznaczanie i wynik

   Według osobnej normy — PN-EN 16965 (FAAS), PN-EN 16963 (ICP-OES), PN-EN 17041 lub PN-EN 17042 (bor); wynik jako zawartość rozpuszczalna w wodzie, z podaniem obu norm.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Standardowe zasady pracy w laboratorium chemicznym; odczynników do usuwania związków organicznych karta nie wymienia — zasad bezpieczeństwa dla nich NIE PODAJEMY
• UWAGA MERYTORYCZNA: zawartość rozpuszczalna w wodzie i całkowita (PN-EN 16964) to dwa różne wyniki — sprawozdanie musi nazwać ekstrakcję

Najczęstsze pytania