🌿 Efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikami słuchu (dobór ochronników słuchu) — obliczenie metodą pasm oktawowych, metodą HML albo metodą SNR z poziomów hałasu i danych tłumienia ochronnika, PN-EN ISO 4869-2
Krótko: o co chodzi
Obliczenie efektywnego poziomu dźwięku A pod ochronnikiem słuchu — wartości, którą porównuje się z dopuszczalnym narażeniem przy doborze ochronników: trzy metody (pasm oktawowych, HML i SNR) łączą zmierzony hałas stanowiska pracy z danymi tłumienia ochronnika wyznaczonymi według ISO 4869-1. Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 4869-2:2018-12 (wersja angielska; EN ISO 4869-2:2018, ISO 4869-2:2018 IDT); Wyłączenia metod w zakresach (PCA, 02.10.2026): AB 552 i AB 1695 — bez HML i SNR; AB 1749 — bez SNR; pozostałe 6 laboratoriów — bez wyłączeń. Procedura obejmuje 6 kroków; stosuje się je m.in. do: Dobór ochronników słuchu na stanowisku pracy — sprawdzenie, czy efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikiem jest wystarczająco niski: w zakresach 9 laboratoriów, wynik „z obliczeń”, Porównywanie ochronników i ustalanie minimalnego wymaganego tłumienia na podstawie danych w pasmach oktawowych albo wskaźników H, M, L i SNR (zakres normy), Wyłącznie metoda pasm oktawowych — u AB 552 i AB 1695 („z wyłączeniem metod HML i SNR”); pasma oktawowe i HML — u AB 1749 („z wyłączeniem metody SNR”).
W skrócie
- Norma: PN-EN ISO 4869-2:2018-12 (wersja angielska; EN ISO 4869-2:2018, ISO 4869-2:2018 IDT)
- Kategoria: Środowisko
- Kroków procedury: 6
- STATUS (stan kart na 02.10.2026): PN-EN ISO 4869-2:2018-12 aktualna (tylko wersja angielska); PN-EN ISO 4869-2:2002 (wersja polska) wycofana 19-12-2018; PN-EN 458:2016-06, powoływana obok przez wszystkie 9 laboratoriów, wycofana 28-05-2026 (następca PN-EN 458:2026-05)
- Wydanie (z karty PKN): PN-EN ISO 4869-2:2018-12, wersja angielska; publikacja 19-12-2018, 32 strony, KT 21 Środków Ochrony Indywidualnej Pracowników, ICS 13.340.20; wprowadza EN ISO 4869-2:2018 i ISO 4869-2:2018 [IDT]
- Skuteczność ochrony x i stała α — warunek obliczenia (tablica 1, wydanie 2018): 50 % — 0,00; 75 % — 0,67; 80 % — 0,84; 84 % — 1,00; 90 % — 1,28; 95 % — 1,64; 98 % — 2,00; zwykle 84 % (α = 1), wtedy indeksy można pominąć
Przegląd
CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 4869-2:2018-12, w całości: „W niniejszym dokumencie podano trzy metody (metodę pasm oktawowych, metodę HML i metodę SNR) szacowania efektywnych poziomów dźwięku A pod ochronnikami słuchu. Metody mają zastosowanie do wartości poziomu ciśnienia akustycznego lub równoważnego ciągłego poziomu ciśnienia akustycznego hałasu. Pomimo, że początkowo metody te były przewidziane dla hałasów ustalonych, to można je także stosować do hałasów zawierających składowe impulsowe. Możliwe, że metody te nie mogą być odpowiednie do pomiarów szczytowego poziomu ciśnienia akustycznego. Tłumienie dźwięku w pasmach oktawowych oraz parametry H, M, L lub SNR są odpowiednie dla określenia kryteriów tłumienia dźwięku przy doborze lub porównywaniu ochronników słuchu i/lub ustalaniu minimalnych wymagań dotyczących akceptowalnego tłumienia dźwięku.” Tekst wydania 2018 mamy we fragmencie próbnym ISO 4869-2:2018 (wydanie drugie, 2018-10) od okładki do tablicy 2 w punkcie 7.2 (strona 5): spis treści, wstęp, rozdziały 1–6 i początek rozdziału 7. Dalszej części — zastosowania metody HML (7.3), całej metody SNR (rozdział 8) i załączników A–E — z wydania 2018 nie mamy; to, co o niej piszemy, pochodzi z fragmentu próbnego wydania pierwszego, ISO 4869-2:1994 (od okładki do tablicy B.1 w załączniku B), i jest tak oznaczone.
WEDŁUG WYDANIA 2018 (wstęp, rozdziały 1–7.2). Wynikiem jest poziom „efektywny”, czyli poziom dźwięku A w miejscu środka głowy pod nieobecność słuchacza pomniejszony o tłumienie ochronnika — taką wartość porównuje się z dopuszczalnym narażeniem na hałas; według wstępu poziom efektywny jest zwykle o 5 dB do 10 dB niższy niż poziom w przewodzie słuchowym. Metodę pasm oktawowych (wymaga widma hałasu w pasmach oktawowych) wstęp nazywa metodą „dokładną”, odniesienia, która ma jednak własne niedokładności, bo opiera się na średnich i odchyleniach standardowych tłumienia w grupie osób badanych, a nie na tłumieniu u konkretnego użytkownika; prostsze HML i SNR wymagają tylko poziomów dźwięku C i A hałasu. Wstęp stwierdza, że przy dużym rozrzucie tłumienia między użytkownikami wszystkie trzy metody są w większości sytuacji prawie równoważne co do dokładności, a w sytuacjach szczególnych, np. przy hałasie o przewadze bardzo wysokich albo bardzo niskich częstotliwości, trzeba użyć metody HML albo pasm oktawowych. Wynik jest ważny tylko wtedy, gdy ochronnik jest noszony poprawnie i tak jak przez osoby badane według ISO 4869-1, jest właściwie konserwowany, a cechy anatomiczne osób badanych odpowiadają użytkownikom; głównym źródłem niedokładności są dane wejściowe z ISO 4869-1. Uwaga we wstępie: różnice efektywnego poziomu dźwięku do 3 dB dla porównywalnych ochronników są na ogół nieistotne. Powołania normatywne (rozdz. 2): ISO 4869-1 (subiektywna metoda pomiaru tłumienia), ISO 9612:2009 (wyznaczanie zawodowej ekspozycji na hałas) i IEC 61672-1 (mierniki poziomu dźwięku). Rozdz. 4: tłumienie ochronnika w pasmach tercjowych używane w obliczeniach mierzy się według ISO 4869-1 — ta norma tłumienia nie mierzy. Rozdz. 5: najpierw wybiera się skuteczność ochrony x (odsetek osób, dla których osiągnięta ochrona jest nie mniejsza niż wartość wyznaczona) i odpowiadającą jej stałą α z tablicy 1: 50 % — 0,00; 75 % — 0,67; 80 % — 0,84; 84 % — 1,00; 90 % — 1,28; 95 % — 1,64; 98 % — 2,00; przy α = 1 i x = 84 % indeksy można pominąć. Zakładaną wartość ochrony w paśmie oblicza się wzorem (1): APVfx = mf − α·sf (mf — średnie tłumienie, sf — odchylenie standardowe, oba według ISO 4869-1). Rozdz. 6 — metoda pasm oktawowych: oblicza się ją osobno dla każdej sytuacji hałasowej, wzorem (2): L′p,Ax = 10 lg Σ 10^(0,1(Lp,f(k) + Af(k) − APVf(k)x)) dB, sumując pasma od 63 Hz do 8000 Hz, gdzie Lp,f(k) to poziom ciśnienia akustycznego hałasu w paśmie oktawowym, a Af(k) — korekcja częstotliwościowa A według IEC 61672-1; gdy brak danych hałasu albo ochronnika dla pasma 63 Hz, sumowanie zaczyna się od 125 Hz; wynik zaokrągla się do liczby całkowitej. Punkt 7.2 — wartości H, M i L: oblicza się je z ośmiu widm odniesienia o różnych (Lp,C − Lp,A) (tablica 2, pasma 125–8000 Hz, każde widmo znormalizowane do poziomu A równego 100 dB, różnice (Lp,C − Lp,A) od −1,2 dB do 8,4 dB) i z indywidualnego tłumienia każdej osoby badanej ajf(k): dla każdej osoby j i każdego widma i przewidywane obniżenie poziomu PNRji = 100 dB − 10 lg Σ 10^(0,1(Lp,Af(k)i − ajf(k))) dB (wzór 15, pasma od 125 Hz), z nich Hj, Mj, Lj (wzory 12–14 ze stałymi di z tablicy 2), a na końcu Hx = Hm − α·Hs, Mx = Mm − α·Ms, Lx = Lm − α·Ls — średnia z osób badanych minus α razy odchylenie standardowe (wzory 3–11); H, M i L zaokrągla się do liczb całkowitych. Według rozdz. 6 w metodach HML i SNR obliczenia ZAWSZE zaczynają się od 125 Hz, niezależnie od dostępności danych dla 63 Hz. Spis treści wymienia dalej: 7.3 — zastosowanie metody HML do oszacowania efektywnego poziomu, 8 — metoda SNR (8.2 obliczanie SNR, 8.3 zastosowanie), załączniki informacyjne A (przykład APV), B (przykład metody pasm oktawowych), C (przykład H, M, L), D (przykład SNR) i E (niepewność wartości tłumienia i wskaźników).
ZASTOSOWANIE HML I SNR — TYLKO WEDŁUG WYDANIA 1994 (7.2, 8.1–8.2). Przy HML najpierw liczy się PNRx z H, M, L i różnicy (LC − LA) hałasu: dla (LC − LA) ≤ 2 dB — PNRx = Mx − (Hx − Mx)/4 · (LC − LA − 2 dB), dla (LC − LA) ≥ 2 dB — PNRx = Mx − (Mx − Lx)/8 · (LC − LA − 2 dB); potem L′Ax = LA − PNRx, zaokrąglone do liczby całkowitej. Przy SNR: L′Ax = LC − SNRx; gdy znany jest tylko poziom A hałasu, wolno użyć L′Ax = LA + (LC − LA) − SNRx, jeśli różnica (LC − LA) jest znana (pomiar albo tabela typowych sytuacji). Według uwag wydania 1994 zamiast poziomu C można użyć poziomu bez korekcji — przy hałasie o bardzo niskich częstotliwościach daje to wyższe L′Ax. Czy wydanie 2018 zachowało te wzory i uwagi bez zmian, nie sprawdziliśmy — rozdziały 7.3 i 8 wydania 2018 leżą poza przeczytanym tekstem.
CO ZMIENIŁO WYDANIE 2018 WOBEC 1994 — I CO TO ZNACZY DLA WYNIKU (porównanie przeczytanych fragmentów obu wydań). (1) H, M i L: w 1994 liczono je z zakładanych wartości ochrony APVfx (średnia minus α razy odchylenie w każdym paśmie, pasma od 63 Hz); w 2018 — z tłumienia każdej osoby badanej osobno, a dopiero z otrzymanych H, M, L osób bierze się średnią minus α razy odchylenie, i bez pasma 63 Hz (tablica 2 wydania 2018 nie ma kolumny 63 Hz, a wartości pozostałych pasm i stałe di są w obu tablicach takie same). Te same dane tłumienia ochronnika dają więc według obu wydań inne H, M i L. (2) SNR: w 1994 suma we wzorze (10) obejmowała pasma od 63 Hz (tablica 3, różowy szum o poziomie C 100 dB); w 2018 obliczenia SNR zaczynają się od 125 Hz (punkt 6) — wzoru SNR wydania 2018 nie mamy. (3) Tablica α: w 1994 były wartości dla x = 75, 80, 84, 85 (α = 1,04), 90 i 95 %; w 2018 nie ma 85 %, doszły 50 % (0,00) i 98 % (2,00). (4) Hałas impulsowy i szczytowy: zakres 1994 — metody „nie nadają się” do pomiarów szczytowego poziomu ciśnienia akustycznego (tak też karta PKN wydania 2002: „są nieprzydatne”); zakres 2018 — „możliwe, że nie mogą być odpowiednie”. (5) Mierniki: zamiast IEC 651 — IEC 61672-1; w powołaniach doszła ISO 9612:2009. (6) Doszedł informacyjny załącznik E o niepewności. (7) Według wstępu 1994 przy hałasie o przewadze wysokich albo niskich częstotliwości „może być korzystne” użycie metody HML albo pasm oktawowych, według wstępu 2018 — „konieczne”. Do metody pasm oktawowych samej w sobie (wzory 1 i 2) przeczytane teksty obu wydań nie wnoszą różnicy poza pasmem 63 Hz: w 1994 przy braku danych ochronnika dla 63 Hz brano wartości z 125 Hz, w 2018 sumowanie zaczyna się wtedy od 125 Hz. Wartości H, M, L i SNR na opakowaniu albo w instrukcji ochronnika podaje producent — przeczytany tekst nie mówi, według którego wydania; to trzeba sprawdzić w danych ochronnika.
STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN ISO 4869-2:2018-12 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana” — to wydanie jest AKTUALNE: publikacja 19-12-2018, 32 strony, grupa cenowa P, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 21 Środków Ochrony Indywidualnej Pracowników, ICS 13.340.20, „Wprowadza: EN ISO 4869-2:2018 [IDT], ISO 4869-2:2018 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 4869-2:2002/AC:2007 - wersja polska, PN-EN ISO 4869-2:2002 - wersja polska”. Wersji polskiej wydania 2018 w katalogu nie ma: wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 4869-2” (02.10.2026) pokazuje tylko dwie pozycje — 2018-12 (angielska) i 2002 (polska). Karta PN-EN ISO 4869-2:2002 (wersja polska): „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 4869-2:2018-12 - wersja angielska”, data wycofania 19-12-2018; publikacja 17-05-2002, 19 stron; wprowadzała EN ISO 4869-2:1995 i ISO 4869-2:1994 [IDT], zastąpiła PN-N-01309-02:1986; element dodatkowy — poprawka PN-EN ISO 4869-2:2002/AC:2007. Statusu ISO 4869-2:2018 na stronie ISO nie sprawdzaliśmy. Przepisy: rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 949) nie wymienia ani PN-EN ISO 4869-2, ani PN-EN 458 — według jego § 16 badania i pomiary wykonuje się metodami z Polskich Norm, a gdy ich brak — metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi (przeszukany cały plik tekstu jednolitego: z norm wymienia tylko PN-EN 482 i PN-EN 60825-1). Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bhp przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318; w bazie ELI Sejmu status „obowiązujący”, bez aktów zmieniających) też nie wymienia żadnej z tych norm — Polską Normę przywołuje tylko przy dopuszczalnym hałasie w pomieszczeniu do odpoczynku; definiuje natomiast „narażenie indywidualne” jako rzeczywisty poziom narażenia pracownika po uwzględnieniu tłumienia uzyskanego w wyniku stosowania środków ochrony indywidualnej (§ 2 pkt 6), wartości progów działania — bez uwzględniania skutków stosowania tych środków (§ 2 pkt 9), a w § 6 ust. 2 każe dobierać środki ochrony indywidualnej słuchu tak, by eliminowały ryzyko uszkodzenia słuchu albo zmniejszały je do najniższego możliwego do osiągnięcia poziomu. Sposobu obliczenia tłumienia akt nie wskazuje.
ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 4869-2 stoi w 20 rekordach u 9 laboratoriów: AB 327, AB 552, AB 671, AB 752, AB 861, AB 870, AB 940 (4 rekordy), AB 1695 i AB 1749 (po 2 rekordy). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania zakresów od 24.11.2025 do 17.09.2026): każde z 9 laboratoriów ma jedną pozycję z tym numerem, w tych 9 pozycjach numer stoi w 11 wierszach — u AB 861 pozycja jest dwujęzyczna (powołanie po polsku i po angielsku), a AB 870 podaje w tej samej pozycji dwa wydania. Wydania w PCA: 2018-12 — AB 327, AB 552, AB 752, AB 861, AB 870, AB 1695, AB 1749; zapis „PN-EN ISO 4869-2:2018-2” — AB 940 (tak w dokumencie PCA i w kopii); wycofane 2002 — AB 671 (samo) i AB 870 (obok 2018-12). Wyłączenia: AB 552 i AB 1695 — „z wyłączeniem metod HML i SNR” (zostaje metoda pasm oktawowych), AB 1749 — „z wyłączeniem metody SNR”; pozostałe sześć laboratoriów nie wyłącza żadnej metody. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 4869-2” i pokazuje wszystkie 9 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026: 9 (pod „EN ISO 4869-2” i „ISO 4869-2” — 0).
CO W TYCH POZYCJACH JEST POMIAREM, A CO OBLICZENIEM (pozycje w PCA). We wszystkich 9 pozycjach przedmiotem jest „Środowisko pracy — hałas (dobór ochronników słuchu)” albo „Środowisko pracy — ochronniki słuchu” (AB 752, AB 870), pomiarem — równoważny poziom ciśnienia akustycznego w pasmach oktawowych, w zakresie częstotliwości (63–8000) Hz, metodą pomiarową bezpośrednią; zakresy poziomu — łącznie z równoważnymi poziomami A i C, mierzonymi w tych samych pozycjach — od 24 dB (AB 327, AB 861) do 138 dB (AB 752, AB 940), dolna granica od 24 dB do 50 dB (AB 940). Sześć laboratoriów (AB 327, AB 671, AB 861, AB 870, AB 940, AB 1749) mierzy w tej samej pozycji także równoważne poziomy dźwięku A i C — wielkości, których wymagają metody HML i SNR; AB 552 i AB 1695, które HML i SNR wyłączają, podają tylko pasma oktawowe; AB 752 podaje tylko pasma oktawowe, choć żadnej metody nie wyłącza. Wynik „z obliczeń” nazywa się różnie: „Równoważny poziom dźwięku A pod ochronnikami słuchu” (AB 327, AB 752, AB 861, AB 940, AB 1695, AB 1749), „Efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikami słuchu” (AB 552, AB 671) i „Poziom dźwięku A pod ochronnikami słuchu” (AB 870). AB 861 oblicza ponadto „Szczytowy poziom dźwięku C pod ochronnikami słuchu” — przy szczytowym poziomie dźwięku C zmierzonym w zakresie (69–140) dB.
OBOK TEJ NORMY (te same pozycje PCA). PN-EN 458 — wszystkie 9 laboratoriów, w wydaniu 2016-06 albo bez miesiąca („PN-EN 458:2016” — AB 671, AB 752). PN-EN ISO 9612 — 7 laboratoriów (bez AB 752 i AB 870): w wydaniu 2011 — AB 327, AB 671, AB 861; w wydaniu 2025-11 — AB 552, AB 940, AB 1695, AB 1749; z wyłączeniem strategii 2 i 3 (punkty 10 i 11) — u wszystkich poza AB 327 i AB 940. U AB 940 kopia bazy ma jeszcze PN-EN ISO 9612:2011, a zakres w wydaniu nr 21 z 17.09.2026 — już 2025-11. Procedura własna — AB 327 (ZZH-PB-05, wydanie 5 z 15.01.2021). Bez innych dokumentów normy nie podaje żadne laboratorium. Status PN-EN 458 (stan kart na 02.10.2026): karta PN-EN 458:2016-06 (wersja angielska) — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN 458:2026-05 - wersja angielska”, data wycofania 28-05-2026; PN-EN 458:2026-05 (wersja angielska, publikacja 28-05-2026, 61 stron, wprowadza EN 458:2025 [IDT]) — bez nagłówka „Wycofana”, „Zakres”: zalecenia dotyczące doboru, użytkowania, konserwacji codziennej i okresowej ochronników słuchu. Wszystkie 9 laboratoriów powołuje więc dziś obok PN-EN ISO 4869-2 wydanie PN-EN 458 już wycofane; treści żadnego wydania PN-EN 458 nie czytaliśmy i nie podajemy, co z niej wynika dla obliczenia. Wyznaczanie zawodowej ekspozycji na hałas według PN-EN ISO 9612 ma osobny wpis w Bazie Wiedzy.
GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy pomiarze hałasu: metoda pasm oktawowych potrzebuje poziomów w pasmach (od 63 Hz albo od 125 Hz), metody HML i SNR — poziomów dźwięku C i A; pozycja z samymi pasmami oktawowymi daje dane do metody pasm oktawowych, a czy poziomy C i A do metod HML i SNR wolno wyliczyć z pasm zamiast zmierzyć, przeczytany tekst wydania 2018 nie mówi (wydanie 1994 pozwala wziąć różnicę (LC − LA) z pomiarów albo z tabeli typowych sytuacji). Przy danych ochronnika: tłumienie, APV, H, M, L i SNR pochodzą z badań według ISO 4869-1, a nie z pomiaru laboratorium; ta sama nazwa „H, M, L” z danych liczonych według wydania 1994 i według 2018 to dla tego samego ochronnika różne liczby (inny sposób uśrednienia i pasmo 63 Hz w 1994) — przeczytany tekst nie mówi, które wydanie stosuje producent. Wybór skuteczności ochrony x zmienia wynik: przy x = 84 % (α = 1) i przy x = 98 % (α = 2) te same dane dają inne APV i inne H, M, L — wartość x trzeba podać przy wyniku (dotyczy indeksów H84, SNR84 itd.). Przy obliczeniu: L′p,Ax jest obliczeniem, którego składniki to pomiar laboratorium (Lp,f(k), LA, LC — według norm o pomiarze hałasu, u siedmiu laboratoriów PN-EN ISO 9612) i dane producenta ochronnika (mf, sf albo H, M, L, SNR), a Af(k) i α są stałymi z norm; różnica do 3 dB między ochronnikami porównywalnymi jest według wstępu na ogół nieistotna. Hałas impulsowy i szczytowy: według zakresu 2018 metody mogą nie być odpowiednie do szczytowego poziomu ciśnienia akustycznego, według wydania 1994 (i karty wydania 2002) do niego się nie nadają — „Szczytowy poziom dźwięku C pod ochronnikami słuchu” u AB 861 stoi w pozycji, w której obok PN-EN ISO 4869-2 powołane są PN-EN 458 i PN-EN ISO 9612, a z przeczytanego tekstu nie wynika, który z tych dokumentów podaje sposób jego obliczenia. Powołanie wydania 2002 (AB 671, AB 870) oznacza H, M, L i SNR liczone według zasad 1994.
CZEGO NIE PODAJEMY. Z wydania 2018 nie mamy punktu 7.3 (zastosowanie HML), rozdziału 8 (obliczenie i zastosowanie SNR, z widmem odniesienia) ani załączników A–E (przykłady obliczeń, niepewność) — wzory HML i SNR podajemy z wydania 1994 i nie wiemy, czy wydanie 2018 je zmieniło. Nie podajemy treści PN-EN 458 (żadnego wydania) ani ISO 4869-1, poza polami „Zakres” ich kart PKN. Nie podajemy wymagań dotyczących sprawozdania. Nie sprawdzaliśmy rozporządzenia o najwyższych dopuszczalnych stężeniach i natężeniach czynników szkodliwych (wartości NDN dla hałasu), z którymi porównuje się narażenie.
Zasada metody
Efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikiem słuchu oblicza się z hałasu zmierzonego na stanowisku i z tłumienia ochronnika wyznaczonego według ISO 4869-1. Metoda pasm oktawowych odejmuje w każdym paśmie (63–8000 Hz albo 125–8000 Hz) zakładaną wartość ochrony APV = średnie tłumienie minus α razy odchylenie standardowe, gdzie α odpowiada wybranej skuteczności ochrony x (np. α = 1 dla x = 84 %), i sumuje pasma z korekcją A. Metody uproszczone używają wskaźników ochronnika obliczonych z badań tłumienia: H, M i L — razem z poziomami dźwięku C i A hałasu (metoda HML), albo jednej liczby SNR odejmowanej od poziomu dźwięku C (metoda SNR); według wydania 2018 H, M i L liczy się z tłumienia każdej osoby badanej osobno i bez pasma 63 Hz.
Zastosowania
- Dobór ochronników słuchu na stanowisku pracy — sprawdzenie, czy efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikiem jest wystarczająco niski: w zakresach 9 laboratoriów, wynik „z obliczeń”
- Porównywanie ochronników i ustalanie minimalnego wymaganego tłumienia na podstawie danych w pasmach oktawowych albo wskaźników H, M, L i SNR (zakres normy)
- Wyłącznie metoda pasm oktawowych — u AB 552 i AB 1695 („z wyłączeniem metod HML i SNR”); pasma oktawowe i HML — u AB 1749 („z wyłączeniem metody SNR”)
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| STATUS (stan kart na 02.10.2026) | PN-EN ISO 4869-2:2018-12 aktualna (tylko wersja angielska); PN-EN ISO 4869-2:2002 (wersja polska) wycofana 19-12-2018; PN-EN 458:2016-06, powoływana obok przez wszystkie 9 laboratoriów, wycofana 28-05-2026 (następca PN-EN 458:2026-05) |
| Wydanie (z karty PKN) | PN-EN ISO 4869-2:2018-12, wersja angielska; publikacja 19-12-2018, 32 strony, KT 21 Środków Ochrony Indywidualnej Pracowników, ICS 13.340.20; wprowadza EN ISO 4869-2:2018 i ISO 4869-2:2018 [IDT] |
| Skuteczność ochrony x i stała α — warunek obliczenia (tablica 1, wydanie 2018) | 50 % — 0,00; 75 % — 0,67; 80 % — 0,84; 84 % — 1,00; 90 % — 1,28; 95 % — 1,64; 98 % — 2,00; zwykle 84 % (α = 1), wtedy indeksy można pominąć |
| Metoda pasm oktawowych — obliczenie (wzory 1 i 2, wydanie 2018) | APVfx = mf − α·sf; L′p,Ax = 10 lg Σ 10^(0,1(Lp,f(k) + Af(k) − APVf(k)x)) dB, pasma 63–8000 Hz (bez danych 63 Hz — od 125 Hz); wynik zaokrąglony do liczby całkowitej |
| Wskaźniki H, M, L — obliczenie (7.2, wydanie 2018) | z tłumienia każdej osoby badanej i ośmiu widm odniesienia (pasma 125–8000 Hz, (Lp,C − Lp,A) od −1,2 dB do 8,4 dB); Hx = Hm − α·Hs (tak samo M i L); zaokrąglone do liczb całkowitych |
| Zastosowanie HML i SNR — obliczenie (wydanie 1994; w 2018 nieczytane) | HML: PNRx z H, M, L i (LC − LA), L′Ax = LA − PNRx; SNR: L′Ax = LC − SNRx albo LA + (LC − LA) − SNRx |
| Wyłączenia metod w zakresach (PCA, 02.10.2026) | AB 552 i AB 1695 — bez HML i SNR; AB 1749 — bez SNR; pozostałe 6 laboratoriów — bez wyłączeń |
| Zasięg w zakresach akredytacji (odczyt 02.10.2026) | 9 laboratoriów, 20 rekordów w kopii bazy; w aktualnych dokumentach PCA 9 pozycji, 11 wierszy z numerem (wydanie 2002 — AB 671 i AB 870); zakładka „Laboratoria” („PN-EN ISO 4869-2”) — 9, tak samo na serwerze produkcyjnym (02.10.2026) |
Norma
- Numer normy
- PN-EN ISO 4869-2:2018-12 (wersja angielska; EN ISO 4869-2:2018, ISO 4869-2:2018 IDT)
- Tytuł (PL)
- Akustyka — Ochronniki słuchu — Część 2: Szacowanie efektywnych poziomów dźwięku A pod ochronnikami słuchu
- Title (EN)
- Acoustics — Hearing protectors — Part 2: Estimation of effective A-weighted sound pressure levels when hearing protectors are worn
Procedura krok po kroku
-
Pomiar hałasu na stanowisku
Poziomy ciśnienia akustycznego (albo równoważne ciągłe) w pasmach oktawowych do metody pasm oktawowych; poziomy dźwięku C i A do metod HML i SNR. W zakresach — według PN-EN ISO 9612 (7 laboratoriów). PN-EN ISO 4869-2:2018-12 aktualna (stan karty na 02.10.2026).
-
Dane ochronnika i skuteczność ochrony
Tłumienie ochronnika według ISO 4869-1 (średnie mf i odchylenia sf w pasmach) albo wskaźniki H, M, L, SNR; wybór skuteczności ochrony x i stałej α z tablicy 1 (zwykle 84 %, α = 1).
-
Metoda pasm oktawowych
APVfx = mf − α·sf w każdym paśmie; L′p,Ax = 10 lg Σ 10^(0,1(Lp,f(k) + Af(k) − APVf(k)x)) dB od 63 Hz (bez danych 63 Hz — od 125 Hz) do 8000 Hz; osobno dla każdej sytuacji hałasowej; zaokrąglenie do liczby całkowitej.
-
Metoda HML
Wskaźniki H, M, L ochronnika (według 2018: z tłumienia każdej osoby badanej, pasma od 125 Hz); zastosowanie według wydania 1994: PNRx z H, M, L i (LC − LA), L′Ax = LA − PNRx — punktu 7.3 wydania 2018 NIE PODAJEMY.
-
Metoda SNR
Według wydania 1994: L′Ax = LC − SNRx (albo LA + (LC − LA) − SNRx przy znanej różnicy (LC − LA)); w wydaniu 2018 obliczenia SNR zaczynają się od 125 Hz, a rozdziału 8 NIE PODAJEMY.
-
Wynik
Efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikiem słuchu (z obliczeń) z podaniem metody i skuteczności ochrony x; porównanie z dopuszczalnym narażeniem przy doborze ochronnika — według dokumentów spoza tej normy.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Miernik poziomu dźwięku z analizatorem pasm oktawowych | Do pomiaru hałasu stanowiska: poziomy w pasmach oktawowych (63–8000 Hz) oraz poziomy dźwięku A i C; norma powołuje IEC 61672-1 (mierniki poziomu dźwięku); w zakresach — od 24 dB do 138 dB, zależnie od laboratorium | — |
| Dane tłumienia ochronnika słuchu | Średnie tłumienie i odchylenie standardowe w pasmach (z badań według ISO 4869-1) albo wskaźniki H, M, L i SNR — z dokumentacji ochronnika; sama norma ich nie mierzy | — |
| Arkusz obliczeniowy | Do wzorów (1)–(2) i (3)–(15): korekcja A w pasmach, stała α dla wybranej skuteczności ochrony, sumowanie logarytmiczne, zaokrąglanie do liczb całkowitych | — |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Pomiary hałasu na stanowisku pracy przy wysokich poziomach (w zakresach do 138 dB) — osoba mierząca stosuje ochronniki słuchu; przeczytany tekst normy nie zawiera ostrzeżeń bhp
- UWAGA MERYTORYCZNA: wynik pod ochronnikiem jest ważny tylko przy noszeniu ochronnika poprawnie i tak jak w badaniu według ISO 4869-1; do szczytowego poziomu ciśnienia akustycznego metody mogą nie być odpowiednie (wydanie 2018), według wydania 1994 — nie nadają się
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 4869-2:2018-12 (wersja angielska; EN ISO 4869-2:2018, ISO 4869-2:2018 IDT) — „Akustyka — Ochronniki słuchu — Część 2: Szacowanie efektywnych poziomów dźwięku A pod ochronnikami słuchu”. Tytuł angielski: „Acoustics — Hearing protectors — Part 2: Estimation of effective A-weighted sound pressure levels when hearing protectors are worn”.
Na czym polega ta metoda?
Efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikiem słuchu oblicza się z hałasu zmierzonego na stanowisku i z tłumienia ochronnika wyznaczonego według ISO 4869-1. Metoda pasm oktawowych odejmuje w każdym paśmie (63–8000 Hz albo 125–8000 Hz) zakładaną wartość ochrony APV = średnie tłumienie minus α razy odchylenie standardowe, gdzie α odpowiada wybranej skuteczności ochrony x (np.
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
STATUS (stan kart na 02.10.2026): PN-EN ISO 4869-2:2018-12 aktualna (tylko wersja angielska); PN-EN ISO 4869-2:2002 (wersja polska) wycofana 19-12-2018; PN-EN 458:2016-06, powoływana obok przez wszystkie 9 laboratoriów, wycofana 28-05-2026 (następca PN-EN 458:2026-05); Wydanie (z karty PKN): PN-EN ISO 4869-2:2018-12, wersja angielska; publikacja 19-12-2018, 32 strony, KT 21 Środków Ochrony Indywidualnej Pracowników, ICS 13.340.20; wprowadza EN ISO 4869-2:2018 i ISO 4869-2:2018 [IDT]; Skuteczność ochrony x i stała α — warunek obliczenia (tablica 1, wydanie 2018): 50 % — 0,00; 75 % — 0,67; 80 % — 0,84; 84 % — 1,00; 90 % — 1,28; 95 % — 1,64; 98 % — 2,00; zwykle 84 % (α = 1), wtedy indeksy można pominąć; Metoda pasm oktawowych — obliczenie (wzory 1 i 2, wydanie 2018): APVfx = mf − α·sf; L′p,Ax = 10 lg Σ 10^(0,1(Lp,f(k) + Af(k) − APVf(k)x)) dB, pasma 63–8000 Hz (bez danych 63 Hz — od 125 Hz); wynik zaokrąglony do liczby całkowitej.
Ile trwa wykonanie badania?
Procedura obejmuje 6 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Miernik poziomu dźwięku z analizatorem pasm oktawowych, Dane tłumienia ochronnika słuchu, Arkusz obliczeniowy.
Gdzie stosuje się to badanie?
Dobór ochronników słuchu na stanowisku pracy — sprawdzenie, czy efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikiem jest wystarczająco niski: w zakresach 9 laboratoriów, wynik „z obliczeń”; Porównywanie ochronników i ustalanie minimalnego wymaganego tłumienia na podstawie danych w pasmach oktawowych albo wskaźników H, M, L i SNR (zakres normy); Wyłącznie metoda pasm oktawowych — u AB 552 i AB 1695 („z wyłączeniem metod HML i SNR”); pasma oktawowe i HML — u AB 1749 („z wyłączeniem metody SNR”).
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Pomiary hałasu na stanowisku pracy przy wysokich poziomach (w zakresach do 138 dB) — osoba mierząca stosuje ochronniki słuchu; przeczytany tekst normy nie zawiera ostrzeżeń bhp; UWAGA MERYTORYCZNA: wynik pod ochronnikiem jest ważny tylko przy noszeniu ochronnika poprawnie i tak jak w badaniu według ISO 4869-1; do szczytowego poziomu ciśnienia akustycznego metody mogą nie być odpowiednie (wydanie 2018), według wydania 1994 — nie nadają się.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN ISO 4869-2.