⛽ Działanie korodujące LPG na miedź — badanie na płytce miedzianej

Petrochemia PN-EN ISO 6251

Przegląd

Badanie działania korodującego LPG na miedź wg PN-EN ISO 6251:2001 jest najstarszą i wciąż podstawową metodą oceny, czy paliwo gazowe nie niszczy elementów instalacji z metali kolorowych; jest powołane w specyfikacji autogazu PN-EN 589. Czyste LPG nie jest korozyjne — problem powstaje, gdy pojawiają się siarka i jej związki (siarkowodór, merkaptany, siarka wolna), woda i zanieczyszczenia stałe. Badania wykazały, że siarkowodór w stężeniu już 5 ppm powoduje na płytce wielobarwne zielono-różowo-fioletowe produkty korozji (siarczki miedzi), a siarka elementarna S8 w 5 ppm — czarny nalot siarczku miedzi(II); siarczek karbonylu (COS) nie koroduje płytki nawet przy 100 ppm, ale w obecności wody hydrolizuje do H2S i CO2; mieszanina związków siarki jest bardziej korozyjna niż każdy z nich osobno. Niniejszy opis oparto wyłącznie na literaturze (INiG, Archiwum Motoryzacji, SGS) — tekst normy nie był dostępny.

Badanie nie jest ilościowe, lecz jakościowe (test skutku): po 1 h płytkę porównuje się ze skalą wzorcową, określając przebarwienia, nalot i wżery; w skali czteroklasowej dla autogazu dopuszczalna jest wyłącznie klasa 1. Skutki korozyjnego LPG w pojeździe to nierówna praca silnika, blokowanie wtryskiwaczy drobinami siarczków, niestabilne ciśnienie reduktora i zapychanie filtrów fazy ciekłej czarnym pyłem.

Krajowe badania międzylaboratoryjne (INiG 2010–2011) wykazały brak powtarzalności i odtwarzalności wyników tego oznaczenia dla części LPG na rynku: te same próbki dawały w różnych akredytowanych laboratoriach klasy od 1 do 3, a stopień korozji tej samej próbki zmieniał się w czasie. Jako możliwe przyczyny wskazano niewłaściwą wzrokową interpretację klasy, nieprawidłowe wykonanie (źle napełniona bomba, niewłaściwa temperatura, źle oczyszczone płytki, brak zwilżenia bomby wodą) oraz obecność w LPG obcych substancji (aminy, alkohole, siarka elementarna); inhibitory korozji (aminy tłuszczowe, imidazoliny) w ilościach ppm maskują korozję, nie zmieniając składu.

Zasada metody

Wypolerowane płytki miedziane zanurza się na 1 h w 100 ml próbki LPG nasyconej wodą w temperaturze 40 °C, w „bombie badawczej” przeznaczonej do badań korozji, umieszczonej w łaźni wodnej. Po tym czasie płytkę wyjmuje się z kąpieli i ocenia działanie korodujące LPG przez porównanie płytki ze wzorcami korozji płytek miedzianych oraz określenie klasy korozji: klasa 1 (lekkie zmatowienie: barwa jasnopomarańczowa prawie jak świeżo wypolerowana, ciemnopomarańczowa), klasa 2 (umiarkowane: bordowa, jasnofioletowa, wielobarwna z fioletowo-niebieskim lub srebrnym nalotem na bordowym tle, srebrna, mosiężna lub złota), klasa 3 (ciemne: fioletowy nalot na mosiężnym tle, wielobarwna z czerwonymi i zielonymi plamami — pawia, nie szara), klasa 4 (korozja: przezroczysto-czarna, ciemnoszara lub brązowa z zielonymi plamami, grafitowo- lub matowoczarna, błyszcząco czarna).

Zastosowania

• Kontrola jakości autogazu LPG wg PN-EN 589 (dopuszczalna klasa 1)
• Kontrola LPG w łańcuchu dystrybucji (u producenta brak korozji, w dystrybucji często działanie korodujące)
• Diagnostyka przyczyn awarii instalacji gazowych pojazdów (wtryskiwacze, reduktory, filtry)
• Badania międzylaboratoryjne i biegłości laboratoriów LPG

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 6251:2001

Tytuł (PL)

Skroplone gazy węglowodorowe — Korodujące działanie na miedź — Badanie na płytce miedzianej

Title (EN)

Liquefied petroleum gases — Corrosiveness to copper — Copper strip test

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie płytki

   Wypolerować płytkę miedzianą bezpośrednio przed badaniem; nie dotykać powierzchni.

2. Napełnienie bomby

   Zwilżyć bombę wodą i napełnić 100 ml badanego LPG nasyconego wodą; umieścić płytkę w bombie i szczelnie zamknąć.

3. Ekspozycja

   Umieścić bombę w łaźni wodnej o temperaturze 40 °C na 1 h.

   ⏱ Czas: 1 h • 🌡 Temperatura: 40 °C

4. Wyjęcie płytki

   Po 1 h wypuścić gaz w bezpieczny sposób, wyjąć płytkę z bomby.

5. Ocena

   Porównać płytkę ze wzorcami korozji i określić klasę 1–4 (przebarwienia, nalot, wżery); dla autogazu dopuszczalna wyłącznie klasa 1.

6. Sprawozdanie

   Podać klasę korozji z odwołaniem do PN-EN ISO 6251, warunki (1 h, 40 °C) i identyfikację próbki; przy wątpliwościach ocenę wykonać przez więcej niż jedną osobę.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• LPG jest skrajnie łatwopalny i pod ciśnieniem — napełnianie i opróżnianie bomby w wentylowanym miejscu bez źródeł zapłonu, uziemienie
• Bomba badawcza pod ciśnieniem par LPG w 40 °C — używać tylko sprawnych naczyń ciśnieniowych, otwierać po rozprężeniu
• Siarkowodór w LPG jest toksyczny — gaz wypuszczać do wyciągu

Najczęstsze pytania