🌿 Dezfluran (halogenowany gaz anestetyczny) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja toluenem, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 4 mg/m³, NDS 125 mg/m³; PN-Z-04422:2010

Środowisko PN-Z-04422

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par dezfluranu na węglu aktywnym, desorpcji związku toluenem i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie dezfluranu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 4 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora. Tekstu normy (7 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „Dezfluran – nr 1(51) 2007”; artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy. Ta sama zasada — węgiel aktywny i desorpcja toluenem — stoi na kartach norm o izofluranie (PN-Z-04423:2011) i sewofluranie (PN-Z-04429:2011), opisanych w osobnych wpisach tej bazy.

WARTOŚĆ NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 145: „Dezfluran [57041-67-5]” — NDS 125 mg/m³, bez NDSCh i bez notacji „skóra”. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 4 mg/m³, to 3,2 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04422:2010 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 16-11-2010, 7 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłami „PN-Z-04422” i „dezfluranu” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04422 stoi w 5 rekordach u 4 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 29.01.2026 do 28.07.2026) — w 5 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Wszystkie zapisy mają postać „PN-Z-04422:2010”: AB 875, AB 1642, AB 1207 (obok procedury PB-06D wydanie 7 z 20.01.2025 r.) i AB 882 (dwie pozycje: „z wyłączeniem p 5.1” obok procedury PB-01 wydanie 5 z 12.01.2026 r., GC-FID; obok PB-10 wydanie 1 z 31.08.2022 r., GC-MS). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04422”) pokazuje wszystkie 4 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze; AB 875 — próbki pobrane na rurki z sorbentem, AB 1642 — na sorbent stały, AB 1207 — na rurki z węglem aktywnym (u AB 1207 przedmiot obejmuje też powietrze atmosferyczne i pomieszczeń). Wielkość: stężenie (zawartość) dezfluranu (u AB 1207 „dezfluranu (desfluranu)”). Zakresy w mg/m³: 0,17–417 (AB 1207, GC-MS), 3,20–200 (AB 1642), 3,61–310 (AB 882, GC-FID), 4,0–900,0 (AB 875, GC-MS), 6,45–276 (AB 882, GC-MS). Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — AB 1642 i jedna pozycja AB 882; ze spektrometrią mas (GC-MS) — AB 875, AB 1207 i druga pozycja AB 882.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — inne anestetyki: procedura CIOP dla izofluranu (M. Kucharska, W. Wesołowski, PiMOŚP 2007, nr 1(51), s. 133–139) podaje, że izofluran stosuje się obok takich halogenowanych gazów anestetycznych, jak halotan, enfluran, sewofluran, dezfluran i metoksyfluran (osobne normy dla izofluranu i sewofluranu z tą samą zasadą); kolumna musi je rozdzielać — jak to zapewnia norma, z karty nie wynika. Drugie — detektor: karta nie podaje detektora; dwa laboratoria stosują GC-FID, a trzy pozycje to GC-MS według procedur własnych — selektywność wobec innych anestetyków powinna być wykazana. Trzecie — granica oznaczalności: według karty 4 mg/m³; AB 875 podaje tę granicę, AB 1207 (0,17), AB 1642 (3,20) i pozycja GC-FID AB 882 (3,61) — niższą, co wymaga warunków innych niż w normie. Czwarte — AB 882 wyłącza z normy punkt 5.1, którego treści nie znamy. Piąte — przedmiot: u AB 1207 ta sama pozycja obejmuje powietrze atmosferyczne i pomieszczenia, dla których NDS nie jest wartością odniesienia.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania powietrza, masy węgla, objętości toluenu, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu ani obliczeń; procedury CIOP z 2007 r. nie czytaliśmy.

Zasada metody

Pary dezfluranu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje toluenem, a roztwór analizuje chromatografią gazową (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 125 mg/m³. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 4 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — dezfluran — w aktualnych zakresach 4 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 125 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 145 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04422:2010

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie dezfluranu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of desflurane at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Adsorpcja par na węglu aktywnym (karta PKN); szczegółów NIE PODAJEMY.

2. Desorpcja

   Toluenem (karta PKN); objętości i czasu NIE PODAJEMY.

3. Analiza

   Chromatografia gazowa (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY — wymagany rozdział od innych anestetyków.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 125 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 4 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Toluen — czynności z rozpuszczalnikami pod wyciągiem, w rękawicach
• UWAGA MERYTORYCZNA: przy innych anestetykach w powietrzu trzeba wykazać rozdział; dolna granica poniżej 4 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie

Najczęstsze pytania