⚡ Pomiar podstawowych danych fotometrycznych lamp i opraw oświetleniowych do zastosowań oświetleniowych i format pliku CEN do elektronicznej wymiany danych — sferyczny układ współrzędnych ze środkiem fotometrycznym, płaszczyzny B (kąty B, β) i C (kąty C, γ), dane na 1 000 lm strumienia lamp, napięcie znamionowe, średnia temperatura otoczenia (25 ± 1) °C mierzona do 1,5 m od źródła, PN-EN 13032-1

Elektronika i EMC PN-EN 13032-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Karta PKN PN-EN 13032-1+A1:2012 (wersja angielska) podaje zakres: „W niniejszej Normie Europejskiej określono ogólne zasady pomiaru podstawowych danych fotometrycznych do zastosowań oświetleniowych. Ustalono kryteria pomiarowe potrzebne do normalizacji podstawowych danych fotometrycznych i szczegóły formatu pliku CEN do elektronicznego przesyłu danych. Jest to część 1 normy wieloczęściowej. Część 1 dotyczy podstawowych pomiarów fotometrycznych i formatu pliku. Inne części dotyczą danych lamp i opraw oświetleniowych, zależnie od zastosowań”. Tekst normy czytamy w próbce SIST EN 13032-1:2004+A1:2012 (tekst EN 13032-1:2004+A1:2012 bez zmian) od okładki do końca punktu 5.2.3 (strona 13, temperatura otoczenia); dalszych punktów 5.2.4–5.8 (ruch powietrza, stabilizacja, zasilanie, pomiary rozsyłu, strumienia i luminancji, współczynniki, oprawy do badań), rozdziałów 6–8 (wymagania pomiarowe dla goniofotometrów, fotometrów całkujących, luksomierzy i luminancjomierzy, niepewności, format danych, przesyłanie) ani załączników A–F (A — światło rozproszone, B — normatywny, właściwości fotometrów, C — lustra, D — format pliku CEN, E — przykłady, F — normatywny, dodany zmianą A1: lampy T16 i świetlówki kompaktowe) nie mamy — znamy tylko ich tytuły ze spisu treści; tabeli 2 (tolerancje napięcia) w próbce nie ma.

WEDŁUG TEKSTU EN 13032-1:2004+A1:2012 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–5.2.3, spis treści). Normę przygotował CEN/TC 169 „Światło i oświetlenie”; EN 13032-1 zatwierdzono 16 stycznia 2004 r., poprawkę AC 26 stycznia 2005 r., zmianę A1 15 stycznia 2012 r.; tekst zmieniony przez A1 jest oznaczony znacznikami. Przedmowa wymienia części serii: 1 — pomiar i format pliku, 2 — prezentacja danych dla miejsc pracy wewnątrz i na zewnątrz, 3, 4 i 6 (oświetlenie awaryjne, sportowe, tunelowe) — według tekstu z 2012 r. „w przygotowaniu”. Wprowadzenie: wiarygodne dane fotometryczne są podstawą projektu oświetlenia; norma daje wspólną podstawę praktyk europejskich, aby dane oprawy z jednego kraju można było porównać i zastosować w innym; wiarygodność danych zależy też od zarządzania, organizacji, spójności pomiarowej laboratorium i umiejętności personelu; zmiana A1 traktuje osobno lampy T16 i świetlówki kompaktowe (załącznik F). Zakres (1): ogólne zasady pomiaru podstawowych danych fotometrycznych do zastosowań oświetleniowych, kryteria pomiaru i szczegóły formatu pliku CEN do elektronicznej wymiany danych. Powołania (2): EN 12665:2002; dodane zmianą A1 — EN 60081, EN 60901; ISO 9660. Definicje (3): źródło światła (lampa albo oprawa); środek fotometryczny — punkt, od którego prawo odległości najlepiej obowiązuje w kierunku maksymalnej światłości, początek układu współrzędnych, który należy podać; graniczna odległość fotometryczna — najmniejsza odległość, przy której wyznacza się światłość z natężenia oświetlenia; pomiar względny (CIE 121:1996, 2.3.2) — względem strumienia nieosłoniętej lampy; dane oprawy na 1 000 lm strumienia lamp (lampy mierzone poza oprawą w warunkach odniesienia z tym samym statecznikiem); rozsył światłości (zwykle w cd/1 000 lm); dodane zmianą A1 — lampa pomiarowa oraz „cold spot” świetlówki, najzimniejszy punkt rury, który określa ciśnienie par rtęci. Układ współrzędnych (4.1): sferyczny ze środkiem w środku fotometrycznym; płaszczyzny mają jedną wspólną oś przecięcia (oś biegunową), a kierunek określają dwa kąty; orientację osi 1 i 2 określa producent lub laboratorium, oś 3 jest do nich prostopadła; oś 1 jest zwykle prostopadła do powierzchni świecącej i trzeba podać jej związek z elementem mechanicznym oprawy. Systemy płaszczyzn (4.2.1): CIE zna trzy — A, B i C; A pominięto, C jest zalecanym standardem, B stosuje się m.in. do naświetlaczy; dwie półpłaszczyzny różniące się o 180° tworzą jedną płaszczyznę matematyczną. Płaszczyzny B (4.2.2): oś biegunowa przez środek fotometryczny równoległa do osi 2, płaszczyzny Bx od −180° do +180°, kąt β od −90° do +90°; układ związany z oprawą (pochyla się razem z nią); oś 1 leży w B0 przy β = 0°; konwencje doboru osi dla naświetlaczy (oś 2 równoległa do osi pochylania), opraw z lampami liniowymi (oś lampy = oś 3, płaszczyzna poprzeczna w B0) i pozostałych (maksimum światłości w B0 albo B0/B180 jako płaszczyzna najwyższej symetrii). Płaszczyzny C (4.2.3): oś biegunowa pionowa przez środek fotometryczny (przy pochyleniu nie musi pokrywać się z osią 1), płaszczyzny Cx od 0° do 360°, kąt γ od 0° do 180°, γ = 0° w nadirze; układ jest sztywno związany z przestrzenią i nie podąża za pochyleniem oprawy, więc kąt pochylenia trzeba podać; w oświetleniu dróg płaszczyzny C0/C180 są zwykle równoległe do osi drogi (nie dotyczy to opraw z lampami liniowymi ustawionymi wzdłuż drogi). Przeliczenia (4.2.4, tablica 1): między kątami B, β i C, γ — tylko przy zerowym pochyleniu w układzie C; w niektórych krajach system B nazywano A — norma tego nie zaleca. Warunki badania (5): celem jest pomiar charakterystyk oprawy w warunkach porównywalnych między laboratoriami i możliwie bliskich typowym warunkom pracy (5.1); głowica fotometru ma odbierać tylko światło oprawy — bezpośrednie lub z zamierzonym odbiciem — a światło rozproszone ogranicza się według załącznika A (5.2.1); napięcie badania równa się znamionowemu napięciu lampy lub układu z osprzętem i jest regulowane według tablicy 2 (5.2.2); średnia temperatura otoczenia w czasie badania źródła wynosi (25 ± 1) °C, chyba że tablica 2 dopuszcza większe tolerancje; jeżeli znamionowy strumień świetlówki podano dla innej temperatury niż 25 °C, laboratorium stosuje współczynnik korekcyjny podany przez producenta lampy; temperaturę mierzy się w odległości poziomej nie większej niż 1,5 m od powierzchni źródła przy włączonych lampach; do pomiarów wykonanych przy innej średniej temperaturze stosuje się współczynniki korekcyjne do poszczególnych odczytów (5.2.3) — tu próbka się kończy.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 13032-1+A1:2012 (wersja angielska, publikacja 04-05-2012, 65 stron, grupa cenowa V) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Elektryki, KT 4 Techniki Świetlnej, ICS 17.180.20 i 29.140.01, „Wprowadza: EN 13032-1:2004+A1:2012 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 13032-1:2010 – wersja polska”. Karta PN-EN 13032-1:2010 (wersja polska, 61 stron) ma nagłówek „Wycofana”: data wycofania 04-05-2012, „Zastąpiona przez: PN-EN 13032-1+A1:2012 – wersja angielska”; wprowadzała EN 13032-1:2004 i EN 13032-1:2004/AC:2005 i sama zastąpiła PN-EN 13032-1:2005 z poprawką AC:2005 (wersje angielskie).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 13032-1 stoi w 46 rekordach u 7 laboratoriów: AB 003, AB 022, AB 044, AB 128, AB 310, AB 1714, AB 1932. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 17.03.2023 do 08.09.2026) sześć laboratoriów podaje „PN-EN 13032-1+A1:2012” (AB 1714 z odstępem „+A1: 2012”), AB 003 i AB 044 dodatkowo „EN 13032-1:2004+A1:2012”, a AB 128 sam numer „PN-EN 13032-1” bez roku. W żadnym z siedmiu zakresów wiersze z tym numerem nie są oznaczone jako zawieszone. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 13032-1”) pokazuje 7 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). AB 003 — moduły i oprawy oświetleniowe: rozsył światłości (0–9 000 000) cd, strumień świetlny (0–500 000) lm, wskaźnik oddawania barw i temperatura barwowa najbliższa. AB 044 — lampy i oprawy oświetleniowe: pomiary wielkości fotometrycznych. AB 128 — oświetlenie pojazdów i urządzenia świetlne zasilane napięciem stałym lub przemiennym: parametry fotometryczne i widmowe. AB 310 — urządzenia sygnalizacji kolejowej: latarnie sygnałowe (światłość kierunkowa, użyteczny kąt rozwarcia wiązki δ0,5, chromatyczność) i wskaźniki podświetlane (luminancja). AB 1714 — oprawy przenośne, ręczne, zewnętrzne, awaryjne, stałe, ogrodowe, drogowe, wbudowane w podłoże, projektory iluminacyjne, lampki nocne i moduły LED: strumień świetlny (0–50 000) lm, luminancja (0–500 000) cd/m², światłość kierunkowa (0–50 000) cd, krzywa rozsyłu, sprawność świetlna (z obliczeń), temperatura barwowa, chromatyczność, natężenie i równomierność oświetlenia. AB 1932 — oprawy, źródła światła i moduły zasilane napięciem stałym lub przemiennym: natężenie oświetlenia (0–9 000) lx, strumień świetlny (0–19 400) lm, światłość kierunkowa (0–1 296 000) cd, luminancja (0–400) cd/m², temperatura barwowa najbliższa, chromatyczność. U AB 022 numer stoi w 19 blokach dokumentów odniesienia wspólnych dla wielu cech — przy żarówkach, lampach halogenowych, sodowych i metalohalogenkowych, świetlówkach, oprawach, projektorach, oprawach awaryjnych, sygnalizatorze czoła i końca pociągu, a także przy medycznych urządzeniach elektrycznych; z układu tabeli nie wynika, której cesze odpowiada.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy układzie współrzędnych: orientację osi 1 i 2 wybiera producent lub laboratorium, a środek fotometryczny i związek osi 1 z elementem mechanicznym oprawy trzeba podać (4.1, 3); bez tego rozsyłu nie da się odtworzyć. Przy płaszczyznach C: układ nie podąża za pochyleniem oprawy, więc trzeba podać kąt pochylenia; przeliczenie B, β ↔ C, γ z tablicy 1 obowiązuje tylko przy zerowym pochyleniu (4.2.3, 4.2.4). Przy nazwach: system B bywał nazywany A — norma tego nie zaleca (4.2.4). Przy danych względnych: dane na 1 000 lm odnoszą się do strumienia lamp zmierzonych poza oprawą z tym samym statecznikiem (3). Przy temperaturze: (25 ± 1) °C, pomiar do 1,5 m od źródła przy włączonych lampach; świetlówka ze strumieniem znamionowym podanym dla innej temperatury wymaga współczynnika producenta (5.2.3). Przy wydaniu: AB 128 podaje numer bez roku — z zapisu nie wynika, czy to wydanie z A1.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy punktów 5.2.4–5.8, rozdziałów 6–8, tablicy 2 ani załączników A–F: tolerancji napięcia i częstotliwości, wymagań dla ruchu powietrza i stabilizacji, procedur pomiaru rozsyłu, strumienia i luminancji, granicznej odległości fotometrycznej w liczbach, wymagań dla goniofotometrów, kul całkujących, luksomierzy i luminancjomierzy, zasad szacowania niepewności, struktury pliku CEN ani postępowania z lampami T16 i świetlówkami kompaktowymi — nie podajemy więc żadnej z tych liczb ani procedur. Nie podajemy też, czy części 3, 4 i 6 serii zostały już wydane — tekst z 2012 r. mówi tylko, że są w przygotowaniu.

Zasada metody

Dane fotometryczne lampy lub oprawy (rozsył światłości, strumień, luminancję) mierzy się w sferycznym układzie współrzędnych ze środkiem w środku fotometrycznym, opisując kierunki kątami w systemie płaszczyzn C (C, γ — zalecany) albo B (B, β), w warunkach porównywalnych między laboratoriami: przy napięciu znamionowym i średniej temperaturze otoczenia (25 ± 1) °C, z ograniczeniem światła rozproszonego; dane względne podaje się na 1 000 lm strumienia lamp, a wyniki zapisuje w formacie pliku CEN do elektronicznej wymiany.

Zastosowania

• Oprawy i lampy oświetleniowe, moduły LED — rozsył światłości, strumień świetlny, luminancja, dane do projektów oświetlenia; 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Urządzenia sygnalizacji kolejowej i oświetlenie pojazdów — światłość kierunkowa, luminancja, chromatyczność (AB 310, AB 128)
• Elektroniczna wymiana danych fotometrycznych opraw w formacie pliku CEN między producentami, laboratoriami i projektantami

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13032-1+A1:2012 (wersja angielska; EN 13032-1:2004+A1:2012 IDT)

Tytuł (PL)

Światło i oświetlenie — Pomiar i prezentacja danych fotometrycznych lamp i opraw oświetleniowych — Część 1: Pomiar i format pliku

Title (EN)

Light and lighting — Measurement and presentation of photometric data of lamps and luminaires — Part 1: Measurement and file format

Procedura krok po kroku

1. Układ współrzędnych

   Wyznaczyć i podać środek fotometryczny, orientację osi 1, 2 i 3 i związek osi 1 z elementem mechanicznym oprawy; wybrać system płaszczyzn C (zalecany) albo B (4.1, 4.2). PN-EN 13032-1+A1:2012 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Warunki

   Napięcie znamionowe lampy lub układu z osprzętem według tablicy 2; średnia temperatura otoczenia (25 ± 1) °C mierzona do 1,5 m od źródła; ograniczenie światła rozproszonego według załącznika A (5.2.1–5.2.3).

3. Pomiar

   Rozsył światłości, strumień i luminancja według punktów 5.4–5.8 i wymagań rozdziału 6 — poza czytanym fragmentem.

4. Korekcje

   Współczynnik producenta dla świetlówki ze strumieniem znamionowym podanym dla innej temperatury niż 25 °C; korekcje odczytów przy innej średniej temperaturze (5.2.3).

5. Dane i plik

   Dane względne na 1 000 lm strumienia lamp; zapis w formacie pliku CEN według rozdziałów 7–8 i załącznika D — poza czytanym fragmentem.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• W czytanym fragmencie (rozdziały 1–5.2.3) norma nie podaje wymagań bezpieczeństwa

Najczęstsze pytania