🔥 Ciepło spalania paliw ciekłych w bombie kalorymetrycznej i wartość opałowa obliczana ze wzorów empirycznych — oleje opałowe, mazut, oleje napędowe, paliwa lotnicze, PN-C-04062

Petrochemia PN-C-04062

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie określono metodę oznaczania ciepła spalania paliw ciekłych w bombie kalorymetrycznej oraz obliczania ich wartości opałowej. Metodę stosuje się do oznaczania ciepła spalania i obliczania wartości opałowej benzyny samochodowej i benzyny lotniczej, paliw do turbinowych silników lotniczych, olejów napędowych, paliw do turbin gazowych, olejów opałowych oraz składników paliw ciekłych". Tytuł dodaje, że wartość opałową oblicza się „z zastosowaniem wzorów empirycznych". Karta nie mówi, jakie to wzory ani jakich danych wymagają, jak wzorcuje się kalorymetr ani z jaką precyzją.

STATUS (stan karty na 29.09.2026). Karta PN-C-04062:2018-05 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana" — norma jest AKTUALNA. Publikacja 18-05-2018, 32 strony, grupa cenowa P, Sektor Chemii, KT 222/PK 1 Paliw Płynnych, ICS 75.160.20, „Zastępuje: PN-C-04062:1986 - wersja polska"; norma krajowa, bez pola „Wprowadza". Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-C-04062" (29.09.2026) pokazuje cztery wydania: 2018-05 oraz wycofane 1986, 1971 i 1954, każde zastąpione następnym; tytuł wydania 1986 nie miał jeszcze końcówki o wzorach empirycznych.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 04062: 22 pozycje u 14 laboratoriów — każde ma ciepło spalania i każde podaje wartość opałową „(z obliczeń)", siedem jako osobną pozycję (AB 009, AB 054, AB 103, AB 387, AB 735, AB 939, AB 1091). Postaci: „PN-C-04062:2018-05" — 11 laboratoriów, bez roku — AB 009 i AB 387, „PN-C 04062:2018-05" (spacja zamiast łącznika) — AB 1091. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-C-04062" i pokaże 13 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 13; AB 1091 widać tylko pod „PN-C 04062" (1). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 20.11.2025 do 30.07.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona (w zakresach AB 009, AB 054, AB 103 i AB 484 przypisy o zawieszeniu dotyczą innych pozycji; AB 054 sprawdzone na obrazie strony, bo plik nie przenosi kroju czcionki).

PRZEDMIOT, TECHNIKA I ZAKRESY. Olej opałowy ciężki (mazut) — AB 009, AB 054, AB 079, AB 484, AB 735, AB 786, AB 939, AB 1091; olej opałowy lekki — AB 009, AB 079, AB 484, AB 688, AB 713, AB 1120; „oleje opałowe" bez rozróżnienia — AB 103; olej napędowy — AB 054, AB 079, AB 103 (też z FAME), AB 474; estry metylowe kwasów tłuszczowych (FAME) — AB 009; paliwo żeglugowe, nafta i paliwo do turbinowych silników lotniczych — AB 474; pozostałość próżniowa (gudron) — AB 484; „paliwa ciekłe" bez rozwinięcia — AB 387. W zakresie AB 474 ciepło spalania stoi w grupie wierszy, której przedmiot obejmuje obok paliw także materiały smarne (oleje bazowe, silnikowe, przemysłowe, przepracowane) i inne przetwory naftowe (parafiny, gacz parafinowy, destylaty) — karta normy wymienia tylko paliwa ciekłe i ich składniki. Technika: „metoda kalorymetryczna" (AB 103 zapisuje „Efekt cieplny"). Zakresy: najszerszy (20000 – 50000) kJ/kg (AB 103), dalej (26 500 – 46 300) kJ/kg (AB 484, z gudronem), (30000 – 45000) kJ/kg (AB 079), (30,00 – 50,00) MJ/kg (AB 474), (35 000 - 46 000) J/g (AB 054), a najwęższy (45300 – 46200) kJ/kg (AB 1120, olej opałowy lekki); AB 387 zakresu nie podaje.

OBOK TEJ NORMY. Ciepło spalania paliw ciekłych kalorymetrem według procedur własnych: AB 041 (PB-02/SG-1 wyd. 4 z 10.10.2013 — węgiel, olej opałowy, olej napędowy, (15000 – 48000) J/g) i AB 550 (IB_SL_15_05 z 11.05.2021 — biopłyny, olej opałowy, mazut, gudron, odpady 07 01 99, (6000 – 48000) kJ/kg). Wartość opałową paliw lotniczych bez kalorymetru, tylko „z obliczeń", podają według ASTM D3338/D3338M AB 098, AB 297 (benzyna lotnicza) i AB 484 (paliwo do turbinowych silników lotniczych — obok tej normy dla olejów opałowych), a według ASTM D4529 — AB 297. Ciepło spalania paliw stałych i biopaliw stałych oznacza się według innych norm, opisanych w Bazie Wiedzy osobno (PN-ISO 1928, PN-EN ISO 18125); PN-EN ISO 18125 powołuje także pięć z tych 14 laboratoriów (AB 079, AB 688, AB 713, AB 1091, AB 1120).

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (32 strony). Nie podajemy masy próbki, sposobu spalania lotnych i ciężkich paliw w bombie, ciśnienia tlenu, sposobu wzorcowania kalorymetru, poprawek, wzorów empirycznych na wartość opałową ani powtarzalności i odtwarzalności.

Zasada metody

Według karty PKN ciepło spalania paliwa ciekłego oznacza się przez spalenie próbki w bombie kalorymetrycznej, a wartość opałową oblicza się z ciepła spalania za pomocą wzorów empirycznych. Warunków spalania, wzorcowania i wzorów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Oleje opałowe ciężkie (mazut) i lekkie, oleje napędowe, FAME, paliwo żeglugowe, nafta i paliwa lotnicze — w zakresach 14 laboratoriów
• Wartość opałowa „z obliczeń" — podawana przez wszystkie 14 laboratoriów obok ciepła spalania
• Według karty także benzyny samochodowe i lotnicze, paliwa do turbin gazowych i składniki paliw ciekłych

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-C-04062:2018-05 (wersja polska)

Tytuł (PL)

Przetwory naftowe — Oznaczanie ciepła spalania paliw ciekłych w bombie kalorymetrycznej i obliczanie wartości opałowej z zastosowaniem wzorów empirycznych

Title (EN)

Petroleum products — Determination of the heat of combustion of liquid fuels in a bomb calorimeter and calculation of the net calorific value using empirical formulae

Procedura krok po kroku

1. Status dokumentu

   Karta PKN: PN-C-04062:2018-05 aktualna, zastąpiła wydanie 1986 (stan karty na 29.09.2026).

2. Spalenie próbki

   Próbkę paliwa ciekłego spala się w bombie kalorymetrycznej; masy próbki, sposobu jej umieszczenia i ciśnienia tlenu NIE PODAJEMY.

3. Ciepło spalania

   Ciepło spalania z pomiaru kalorymetrycznego; wzorcowania i poprawek NIE PODAJEMY.

4. Wartość opałowa

   Obliczenie z ciepła spalania za pomocą wzorów empirycznych (tytuł i zakres z karty); samych wzorów NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Bomba kalorymetryczna pracuje pod wysokim ciśnieniem tlenu — szczelność i stan bomby sprawdza się przed każdym spaleniem; paliwa lekkie (benzyny) są łatwopalne i lotne
• UWAGA MERYTORYCZNA: wartość opałowa według tej normy jest wynikiem obliczenia, nie osobnego pomiaru — laboratoria oznaczają ją w zakresach jako „z obliczeń"

Najczęstsze pytania