⚗️ Bromiany w wodzie i wodzie do spożycia — chromatografia jonowa z reakcją pokolumnową (IC-PCR), PN-EN ISO 11206

Fizykochemia PN-EN ISO 11206

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „W niniejszej Normie Międzynarodowej określono metodę oznaczania bromianów(V) rozpuszczonych w wodzie (wodzie do spożycia, wodzie mineralnej, wodzie surowej, wodzie powierzchniowej, wodzie częściowo uzdatnionej lub wodzie z basenów kąpielowych). Odpowiednie wstępne przygotowanie próbki (np. jej rozcieńczenie) pozwala na oznaczanie bromianów(V) dla stężeń równych lub większych od 0,5 ug/l. Zakres roboczy jest ograniczony pojemnością wymienną kolumny analitycznej. Konieczne może być rozcieńczenie próbki do zakresu roboczego dla bromianów(V)." Zapis „ug/l" pochodzi z karty i oznacza µg/l.

STATUS (stan karty na 29.09.2026). Karta PN-EN ISO 11206:2013-07 (wersja angielska) nie ma adnotacji o wycofaniu — norma AKTUALNA. Publikacja 25-07-2013, 26 stron, KT 121 Jakości Wody — Badania Chemiczne — Substancje Nieorganiczne, ICS 13.060.50; „Wprowadza: EN ISO 11206:2013 [IDT], ISO 11206:2011 [IDT]". Pola „Zastępuje" karta nie ma; wersji polskiej wyszukiwarka PKN nie pokazuje (29.09.2026).

WYMAGANIE PRZEPISU DLA WODY DO SPOŻYCIA. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2026 poz. 748), obowiązujące od 24 czerwca 2026 r.: wartość parametryczna bromianów — 10 µg/l (załącznik nr 1, część B, lp. 11). Załącznik nr 4, część B, pkt 1: metoda musi umożliwiać „co najmniej zmierzenie stężeń równych wartości parametrycznej przy granicy oznaczalności (…) w wysokości 30 % lub mniej odpowiedniej wartości parametrycznej", czyli dla bromianów 3 µg/l, a niepewność pomiaru bromianów — 40 % wartości parametrycznej (lp. 12 tabeli „Niepewność pomiaru"). Rozporządzenie nie wymienia normy dla bromianów — wymaga charakterystyki metody.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 11206: 14 pozycji u 13 laboratoriów. Postaci: „PN-EN ISO 11206:2013-07" — 12 pozycji, „PN-EN ISO 11206:2013-07 M" (AB 1095) i „PN-EN ISO 11206:2013 -07" ze spacją (AB 486). Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 11206" i pokazuje wszystkie 13 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 13. Przedmiot: woda do spożycia przez ludzi — 12 laboratoriów (u dziewięciu obok „wody", u AB 438, AB 601 i AB 648 wyłącznie woda do spożycia), sama „woda" — AB 418. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026): wszystkie 14 pozycji stoją w obowiązujących wydaniach, każdy zakres liczbowy z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona.

TECHNIKA ZAPISANA W ZAKRESACH — TRZY WPISY ODBIEGAJĄ OD TYTUŁU NORMY. Tytuł normy mówi o chromatografii jonowej z reakcją pokolumnową. Dziesięć laboratoriów zapisuje „chromatografię jonową z detekcją spektrofotometryczną (IC-UV/Vis)", AB 562 — wprost „z reakcją pokolumnową (PCR)", AB 486 — „z detekcją konduktometryczną i spektrofotometryczną (IC-CD/UV)", a AB 649 — wyłącznie „z detekcją konduktometryczną (IC-CD)" (zakres PCA wyd. nr 23 z 23.07.2026). Detekcja konduktometryczna bez reakcji pokolumnowej to technika normy PN-EN ISO 15061 (niżej); czy AB 649 wykonuje przy tej pozycji reakcję pokolumnową — zakres tego nie mówi, a my NIE USTALILIŚMY.

ZAKRESY WOBEC 3 µg/l I 10 µg/l. Dolne granice: od 0,50 µg/l (AB 811 — dokładnie najniższe stężenie z karty; druga pozycja tego laboratorium ma 2,0 µg/l) i 1,0 µg/l (AB 418, AB 486, AB 562, AB 814, AB 1095, AB 1448) przez 2,0 µg/l (AB 213, AB 601) do 3 µg/l (AB 079, AB 438, AB 648, AB 649) — żadne laboratorium nie zaczyna powyżej 3 µg/l. Górne granice: od 10,00 µg/l (AB 1448) i 12 µg/l (AB 649) do 100 µg/l (AB 213, AB 811, AB 814). U AB 1448 zakres kończy się dokładnie na wartości parametrycznej — wynik wyższy niż 10 µg/l leży już poza zakresem akredytacji tej pozycji.

OBOK TEJ NORMY. Przy bromianach w wodzie zakresy powołują jeszcze PN-EN ISO 15061:2003 (chromatografia jonowa z detekcją konduktometryczną; w tej bazie wiedzy osobny wpis) — 20 laboratoriów, w tym trzy, które mają także tę normę (AB 213, AB 418, AB 811) — oraz procedury własne pięciu laboratoriów (AB 383, AB 396, AB 680, AB 776, AB 1188). Innych dokumentów przy bromianach w wodzie kopia nie ma.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia ją odpłatnie. Nie podajemy odczynników reakcji pokolumnowej, kolumn i eluentów, długości fali detekcji, sposobu utrwalania i przygotowania próbki, krzywej wzorcowej ani precyzji.

Zasada metody

Według tytułu i karty normy rozpuszczone bromiany oddziela się od innych anionów na kolumnie chromatografu jonowego, a za kolumną przeprowadza się reakcję pokolumnową; laboratoria zapisują w zakresach detekcję spektrofotometryczną (UV/Vis). Według karty metoda obejmuje stężenia od 0,5 µg/l, a zakres roboczy ogranicza pojemność kolumny. Wynik dla wody do spożycia porównuje się z wartością parametryczną 10 µg/l; metoda musi mieć granicę oznaczalności nie wyższą niż 3 µg/l i niepewność nie większą niż 40 % tej wartości (Dz.U. 2026 poz. 748). Odczynników reakcji, kolumn i warunków pomiaru NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Bromiany w wodzie do spożycia — ocena wobec wartości parametrycznej 10 µg/l (Dz.U. 2026 poz. 748, załącznik nr 1, część B, lp. 11)
• Według karty: woda do spożycia, woda mineralna, surowa, powierzchniowa, częściowo uzdatniona i woda z basenów kąpielowych
• Woda — w zakresach akredytacji 13 laboratoriów, wszystkie z dolną granicą zakresu nie wyższą niż 3 µg/l

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 11206:2013-07 (wersja angielska)

Tytuł (PL)

Jakość wody — Oznaczanie rozpuszczonych bromianów(V) — Metoda z zastosowaniem chromatografii jonowej (IC) oraz reakcji pokolumnowej (PCR)

Title (EN)

Water quality — Determination of dissolved bromate — Method using ion chromatography (IC) and post column reaction (PCR)

Procedura krok po kroku

1. Status i wydanie

   Karta PKN: norma aktualna (stan karty na 29.09.2026). Według karty oznacza się bromiany od 0,5 µg/l; zakres roboczy ogranicza pojemność kolumny — próbki o wyższym stężeniu się rozcieńcza.

2. Przygotowanie próbki

   Bromiany oznacza się w próbce jako rozpuszczone; sposobu utrwalania i przygotowania NIE PODAJEMY.

3. Rozdział chromatograficzny

   Chromatografia jonowa na kolumnie anionowymiennej.

4. Reakcja pokolumnowa i pomiar

   Za kolumną reakcja pokolumnowa i pomiar spektrofotometryczny (tytuł normy). W zakresach akredytacji dwa laboratoria zapisują też detekcję konduktometryczną (AB 486 obok UV, AB 649 jako jedyną).

5. Wynik i ocena

   Wynik w µg/l porównuje się z 10 µg/l. Przy wyniku powyżej górnej granicy zakresu laboratorium (u AB 1448 — 10,00 µg/l) wynik leży poza zakresem akredytacji tej pozycji.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Bromiany są w rozporządzeniu o wodzie do spożycia parametrem chemicznym (załącznik nr 1, część B) — wynik powyżej 10 µg/l oznacza niespełnienie wymagania
• UWAGA MERYTORYCZNA: zapis detekcji konduktometrycznej przy tej normie (AB 649) nie odpowiada tytułowi normy — przed przyjęciem wyniku warto zapytać laboratorium o technikę

Najczęstsze pytania