🌿 Bisfenol A (2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propan) w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną lub fluorescencyjną; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,107 mg/m³ (840 l powietrza); NDS 2 mg/m³ dla frakcji wdychalnej; PN-Z-04568:2025-06

Środowisko PN-Z-04568

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie podano metodę oznaczania 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu (nr CAS: 80-05-7) w powietrzu na stanowiskach pracy z zastosowaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją spektrofotometryczną lub fluorescencyjną. Metodę stosuje się podczas kontroli warunków sanitarnohigienicznych. Najmniejsze stężenie 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu, jakie można oznaczać w opisanych w normie warunkach pobierania próbek powietrza i oznaczania, wynosi 0,107 mg/m³ (dla próbki powietrza o objętości 840 l).” Karta nie podaje sposobu pobierania próbki, frakcji, rozpuszczalnika ani długości fali. Tekstu normy (8 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „2,2-bis(4-Hydroksyfenylo)propan – nr 4(38) 2003” i „2,2-bis(4-Hydroksyfenylo)propan – frakcja wdychalna – nr 3(93) 2017”; artykułów nie czytaliśmy i nic z nich nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 56: „2,2-Bis(4-hydroksyfenylo)propan – bisfenol A [80-05-7]” — NDS 2 mg/m³ z dopiskiem „frakcja wdychalna” i przypisem 6 („Frakcja wdychalna – frakcja aerozolu, określona zgodnie z normą PN-EN 481, wnikająca przez nos i usta, która stwarza zagrożenie dla zdrowia po zdeponowaniu w drogach oddechowych.”), bez NDSCh i bez notacji „skóra”; substancja nie występuje w przepisach przejściowych § 2. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 0,107 mg/m³, to około 5 % NDS.

STATUS (stan karty na 05.10.2026). Karta PN-Z-04568:2025-06 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 23-06-2025, 8 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN (05.10.2026): hasło „PN-Z-04568” zwraca tylko tę normę; hasło systematyczne „hydroksyfenylo” — tę normę i wycofaną PN-Z-04382:2009 o tej samej substancji na stanowiskach pracy (HPLC); hasło „bisfenolu” — tylko normy o wodzie i zabawkach. Karta PN-Z-04382:2009 („… Oznaczanie 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu na stanowiskach pracy metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej”) ma nagłówek „Wycofana” bez wskazania normy zastępującej: publikacja 02-06-2009, data wycofania 27-10-2025 (cztery miesiące po publikacji PN-Z-04568:2025-06), 6 stron, KT 159; zakres w całości: „Podano metodę polegającą na zatrzymaniu 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu na filtrze z włókna szklanego, ultradżwiękowej ekstrakcji acetonitrylem i analizie otrzymanego roztworu metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej. Najmniejsze stężenie 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 0,2 mg/m3” (pisownia jak na karcie).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 05.10.2026). Numer 04568 stoi w 2 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 11.06.2026 i 23.07.2026) — w 2 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04568:2025-06” — AB 882 i AB 1207, bez procedur. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04568”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 05.10.2026. Bisfenol A w powietrzu na stanowiskach pracy oznaczają w kopii bazy jeszcze dwa laboratoria bez tej normy (przeszukanie po nazwie substancji): AB 849 według wycofanej PN-Z-04382:2009 obok artykułu „Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2017, nr 3 (93), s. 137-153” (0,14–4,2 mg/m³, HPLC-UV/Vis; wyd. nr 21 z 26.01.2026) i AB 934 w zakresie elastycznym („Normy, Procedury badawcze”; frakcja wdychalna, HPLC-UV; wyd. nr 32 z 03.07.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). AB 882 — środowisko pracy, powietrze, próbki powietrza: stężenie i zawartość 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu (bisfenolu A) — frakcja wdychalna, 0,13–5,0 mg/m³ (0,09–3,6 mg w próbce), wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV/VIS). AB 1207 — frakcja wdychalna, 0,125–5 mg/m³ (0,02–3,6 mg w próbce), HPLC-UV; pozycja stoi w grupie z trzema przedmiotami badań: środowisko pracy (próbki powietrza pobrane na filtry), środowisko ogólne (próbki powietrza atmosferycznego) i pomieszczenia (próbki powietrza pobrane na filtry).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — frakcja: NDS dotyczy frakcji wdychalnej; oba laboratoria z tą normą opisują frakcję wdychalną, a karta normy frakcji nie wymienia — sprawozdanie powinno podać pobraną frakcję. Drugie — dwie normy jednej substancji: obok aktualnej PN-Z-04568:2025-06 laboratorium AB 849 nadal stosuje wycofaną PN-Z-04382:2009; karta nowej normy nie łączy ich polem „Zastępuje”, więc nie piszemy, że jedna zastąpiła drugą. Trzecie — detektor: norma dopuszcza detekcję spektrofotometryczną albo fluorescencyjną, oba laboratoria stosują spektrofotometryczną — sprawozdanie powinno podać, którą. Czwarte — przedmiot: u AB 1207 pozycja stoi w grupie obejmującej też powietrze atmosferyczne i pomieszczenia — dla tych przedmiotów NDS nie jest wartością odniesienia.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy sposobu pobierania próbki, filtra, strumienia powietrza, rozpuszczalnika, kolumny, długości fali ani obliczeń; treści artykułów CIOP nie znamy. Nie twierdzimy, czym metoda z 2025 r. różni się od metody z 2009 r. poza tym, co mówią karty (oznaczalność 0,107 wobec 0,2 mg/m³).

Zasada metody

2,2-Bis(4-hydroksyfenylo)propan w powietrzu stanowiska pracy oznacza się wysokosprawną chromatografią cieczową z detekcją spektrofotometryczną lub fluorescencyjną; najmniejsze oznaczalne stężenie według karty PKN — 0,107 mg/m³ dla próbki 840 l. Wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 2 mg/m³ dla frakcji wdychalnej (Dz.U. 2026 poz. 447). Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — bisfenol A — w aktualnych zakresach 2 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 2 mg/m³ dla frakcji wdychalnej (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 56 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04568:2025-06

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu na stanowiskach pracy metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją spektrofotometryczną lub fluorescencyjną

Title (EN)

Air purity protection — Determination of 2,2-bis(4-hydroxyphenyl)propane at workplaces by high-performance liquid chromatography with spectrophotometric or fluorescence detection

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Próbka powietrza 840 l przy oznaczalności 0,107 mg/m³ (karta PKN); sposobu pobierania i frakcji NIE PODAJEMY.

2. Przygotowanie próbki

   Szczegółów NIE PODAJEMY — karta ich nie opisuje.

3. Analiza

   Wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną lub fluorescencyjną (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 2 mg/m³ dla frakcji wdychalnej (Dz.U. 2026 poz. 447).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Bisfenol A — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: NDS dotyczy frakcji wdychalnej; obok tej normy laboratorium AB 849 stosuje jeszcze wycofaną PN-Z-04382:2009

Najczęstsze pytania