⛽ Benzyna bezołowiowa — dwa gatunki, wymagania i metody badań, PN-EN 228

Petrochemia PN-EN 228

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, PRZYTOCZONY DOSŁOWNIE: „W niniejszym dokumencie określono wymagania i metody badań dotyczące benzyny bezołowiowej będącej przedmiotem obrotu. Norma ma zastosowanie do benzyny bezołowiowej przeznaczonej do stosowania w pojazdach wyposażonych w silniki benzynowe, zaprojektowanych do zasilania benzyną bezołowiową. W niniejszym dokumencie określono wymagania dla dwóch gatunków benzyny bezołowiowej: — jeden gatunek o maksymalnej zawartości tlenu 3,7 % (m/m) i maksymalnej zawartości etanolu 10,0 % (V/V) w Tablicy 1; — jeden gatunek w Tablicy 2 o maksymalnej zawartości tlenu 2,7 % (m/m) i maksymalnej zawartości etanolu 5,0 % (V/V) przeznaczony do starszych pojazdów, których gwarancja nie obejmuje możliwości stosowania benzyny bezołowiowej zdefiniowano w Tablicy 1. UWAGA 1 Obydwa gatunki oparto na wymaganiach dyrektyw europejskich."

DWA GATUNKI — NAJWAŻNIEJSZA RZECZ W TEJ NORMIE. Norma nie opisuje jednej benzyny, lecz dwie. Gatunek z Tablicy 1 dopuszcza do 3,7 % (m/m) tlenu i do 10,0 % (V/V) etanolu; gatunek z Tablicy 2 — odpowiednio do 2,7 % (m/m) i 5,0 % (V/V), i jest przeznaczony dla pojazdów starszych, których gwarancja nie obejmuje paliwa z Tablicy 1. Konsekwencja praktyczna jest ostra: zdanie „benzyna spełnia PN-EN 228" nie mówi, o który gatunek chodzi. Ta sama próbka może być zgodna jako paliwo z Tablicy 1 i niezgodna jako paliwo z Tablicy 2, bo przekracza limit etanolu dla starszych pojazdów. Sprawozdanie musi więc wskazywać gatunek, a nie tylko numer normy.

DLACZEGO ROZRÓŻNIENIE ISTNIEJE. Karta podaje w UWADZE 1, że oba gatunki oparto na wymaganiach dyrektyw europejskich — podstawa jest zatem regulacyjna. Sam cel rozróżnienia wynika wprost z brzmienia zakresu: gatunek z Tablicy 2 jest przeznaczony dla pojazdów, „których gwarancja nie obejmuje możliwości stosowania" paliwa z Tablicy 1.

ZMIANA WYDANIA 2 STYCZNIA 2026 — I RZECZ, KTÓRA CZYNI JĄ DOTKLIWĄ. Karta PN-EN 228+A1:2017-06 w wersji POLSKIEJ podaje wiersz „Data wycofania": 02-01-2026 i „Zastąpiona przez": PN-EN 228:2026-01 — wersję angielską. Było to OSTATNIE wydanie tej normy dostępne po polsku. Tego samego dnia wycofano PN-EN 590:2022-08, opisaną w tej partii.

DZIEWIĘĆ LAT JEDNEGO WYDANIA. Wydanie zastąpione nosi oznaczenie PN-EN 228+A1:2017-06; człon „+A1" wskazuje pozycję z poprawką włączoną do tekstu. Poprzednie ogniwo, PN-EN 228:2013-04, wycofano 30-06-2017. Zmiana z 2026 roku jest więc pierwszą od blisko dekady, a opracowania publikowane w tym czasie opisują stan, który od stycznia 2026 nie obowiązuje.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (25 stron, KT 222/PK 1, Paliw Płynnych). Poza czterema wartościami z zakresu, przytoczonymi wyżej, NIE PODAJEMY żadnej wartości z Tablic 1 i 2: ani liczb oktanowych, ani prężności par, ani zawartości siarki, ani gęstości, ani składu frakcyjnego.

Zasada metody

Ocena zgodności benzyny polega na zestawieniu wyników badań z tabelą wymagań właściwą dla GATUNKU paliwa. Norma zawiera dwie takie tabele, różniące się dopuszczalną zawartością tlenu i etanolu. Dla każdego parametru podano wartość graniczną i wskazaną metodę oznaczenia; zgodność orzeka się dla całej tabeli naraz i wobec jednego, wskazanego gatunku.

Zastosowania

• Ocena zgodności benzyny bezołowiowej z wymaganiami — badania na potrzeby obrotu paliwami
• Rozróżnienie gatunku paliwa: zwykłego oraz przeznaczonego dla starszych pojazdów
• Dokument odniesienia dla ośmiu wpisów metodycznych tej bazy (destylacja, prężność par, związki tlenowe i inne)
• Rozstrzyganie reklamacji dotyczących jakości benzyny, w tym zarzutu o nadmierną zawartość etanolu

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 228:2026-01 (wersja angielska; wprowadza EN 228:2025 [IDT]; zastępuje PN-EN 228+A1:2017-06 — WYCOFANE 02-01-2026)

Tytuł (PL)

Paliwa do pojazdów samochodowych -- Benzyna bezołowiowa -- Wymagania i metody badań

Title (EN)

Automotive fuels — Unleaded petrol — Requirements and test methods

Procedura krok po kroku

1. Ustalenie gatunku paliwa

   Rozstrzygnij, czy ocena dotyczy gatunku z Tablicy 1, czy z Tablicy 2. Od tego zależy cała tabela wymagań.

2. Ustalenie wydania normy

   Od 02-01-2026 obowiązuje PN-EN 228:2026-01. Wydanie +A1:2017-06, jedyne dostępne po polsku, zostało tego dnia wycofane.

3. Odczytanie programu badań z właściwej tablicy

   Parametry i przypisane im metody wyznacza norma, osobno dla każdego gatunku.

4. Wykonanie oznaczeń wskazanymi metodami

   Metoda jest częścią wymagania; pomiar inną metodą nie wykazuje zgodności.

5. Ocena łączna i zapis

   W sprawozdaniu podaj pełne oznaczenie normy z rokiem ORAZ gatunek paliwa, wobec którego orzeczono zgodność.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Benzyna jest cieczą skrajnie łatwopalną — pary tworzą z powietrzem mieszaniny wybuchowe; praca z dala od źródeł zapłonu, w strefie zabezpieczonej przed elektrycznością statyczną
• Benzyna zawiera benzen — substancję rakotwórczą; wymagana praca pod wyciągiem i ochrona skóry
• UWAGA MERYTORYCZNA: wydanie dostępne po polsku jest od 02-01-2026 wycofane — opracowania z lat 2017–2025 opisują nieobowiązujący stan wymagań

Najczęstsze pytania