🏗️ Badanie typu mieszanek mineralno-asfaltowych — procedura AVCP, PN-EN 13108-20

Budownictwo PN-EN 13108-20

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, W CAŁOŚCI: „Niniejsza Norma Europejska określa procedurę Badania Typu do stosowania w zakresie oceny i weryfikacji właściwości użytkowych (AVCP) mieszanek bitumicznych stosowanych w drogach, lotniskach i innych powierzchniach przeznaczonych do ruchu."

CZYM JEST BADANIE TYPU I CZYM RÓŻNI SIĘ OD BADANIA BIEŻĄCEGO. Badanie typu wykonuje się RAZ dla danej mieszanki — przy jej wprowadzeniu, przy zmianie składu albo przy zmianie źródła składników — żeby wykazać, jakie właściwości użytkowe ma wyrób. Badania bieżące, prowadzone w ramach zakładowej kontroli produkcji, sprawdzają natomiast, czy produkcja trzyma się wykazanego typu. Zdanie „mieszanka przeszła badanie typu" nie oznacza więc, że każda partia jest zgodna — a zdanie „badania bieżące wychodzą dobrze" nie zastępuje badania typu.

AVCP — TEN SAM SYSTEM CO PRZY CEMENCIE. Skrót oznacza ocenę i weryfikację właściwości użytkowych; ten sam mechanizm opisuje dla cementu PN-EN 197-2, opisana w tej partii. Badanie typu jest jednym z jego elementów: wstępnym wykazaniem właściwości, na którym opiera się deklaracja producenta.

TRZY POWIERZCHNIE — DROGI, LOTNISKA I INNE POWIERZCHNIE RUCHU. To samo wyliczenie co w normie kruszyw drogowych PN-EN 13043 (partia 43). Powtarza się ono w całej rodzinie dokumentów drogowych i oznacza, że zakres nie ogranicza się do dróg publicznych.

MIEJSCE W SERII. Seria PN-EN 13108 zawiera wymagania dla poszczególnych rodzajów mieszanek (części 1–9) oraz części wspólne: 20 — badanie typu i 21 — zakładowa kontrola produkcji. W katalogu jest także część 31 (PN-EN 13108-31:2020-01); wyliczenia nie traktujemy jako zamkniętego, bo serii nie przeglądaliśmy w całości. Metody badań mieszanek są w odrębnej serii PN-EN 12697, w tej bazie reprezentowanej między innymi przez wpis o gęstości (część 5, partia 42). Badanie typu nie jest więc metodą — jest PROCEDURĄ, która wskazuje, które metody z serii 12697 zastosować i jak zestawić ich wyniki.

ZMIANA WERSJI JĘZYKOWEJ. Wydanie obowiązujące, PN-EN 13108-20:2016-07, jest w wersji ANGIELSKIEJ i zastąpiło PN-EN 13108-20:2008 wraz z poprawką AC:2008 — obie dostępne po POLSKU. Jest to wzorzec powtarzający się w tej i poprzednich partiach: nowsze wydanie przestaje być tłumaczone. Warto zauważyć, że zastąpienie objęło normę RAZEM z jej poprawką — pole „Zastępuje" wymienia oba dokumenty.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (34 strony, KT 212, Budowy i Utrzymania Dróg). Dlatego NIE PODAJEMY zakresu badań wchodzących w badanie typu, liczby próbek, warunków ważności badania ani okoliczności wymagających jego powtórzenia.

Zasada metody

Badanie typu jest jednorazowym wykazaniem właściwości użytkowych mieszanki: wykonuje się zestaw badań metodami z serii PN-EN 12697 i zestawia wyniki tak, by opisywały wyrób wprowadzany do obrotu. Wynik badania typu stanowi podstawę deklaracji producenta, a zakładowa kontrola produkcji sprawdza następnie, czy bieżąca produkcja odpowiada wykazanemu typowi.

Zastosowania

• Wprowadzanie nowej mieszanki mineralno-asfaltowej do obrotu
• Zmiana składu mieszanki albo źródła składników — okoliczności wymagające badania typu
• Ocena i weryfikacja właściwości użytkowych (AVCP) mieszanek bitumicznych
• Mieszanki do dróg, lotnisk i innych powierzchni przeznaczonych do ruchu

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13108-20:2016-07 (wersja angielska; wprowadza EN 13108-20:2016 [IDT]; zastępuje PN-EN 13108-20:2008 wraz z poprawką AC:2008 — obie w wersji polskiej)

Tytuł (PL)

Mieszanki mineralno-asfaltowe -- Wymagania -- Część 20: Badanie typu

Title (EN)

Bituminous mixtures — Material specifications — Part 20: Type Testing

Procedura krok po kroku

1. Ustalenie, czy badanie typu jest wymagane

   Wprowadzenie mieszanki, zmiana składu albo źródła składników. OKOLICZNOŚCI SZCZEGÓŁOWYCH NIE PODAJEMY — są w tekście normy.

2. Ustalenie rodzaju mieszanki

   Wymagania dla rodzajów mieszanek są w częściach 1–9 serii PN-EN 13108.

3. Wykonanie badań metodami serii PN-EN 12697

   Procedura wskazuje, które metody zastosować; same metody są w odrębnej serii.

4. Zestawienie wyników w badanie typu

   Wynik stanowi podstawę deklaracji właściwości użytkowych.

5. Powiązanie z kontrolą produkcji

   Badanie typu nie zastępuje zakładowej kontroli produkcji (część 21) ani odwrotnie.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Mieszanki mineralno-asfaltowe bada się w podwyższonej temperaturze — ryzyko oparzeń
• Opary gorącego asfaltu zawierają wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne — wymagana wentylacja wywiewna
• UWAGA MERYTORYCZNA: „mieszanka przeszła badanie typu" nie jest orzeczeniem o zgodności konkretnej partii

Najczęstsze pytania