⚡ Badanie płomieniem igłowym wyrobów elektrotechnicznych, ich podzespołów i materiałów elektroizolacyjnych — palnik z rurki o otworze 0,5 mm zasilany propanem albo butanem (czystość ≥ 95 %), płomień 12 mm ± 1 mm, palnik pod kątem 45°, czas przyłożenia 5–120 s, warstwa z drewna i bibuły 200 mm pod próbką, kryterium: brak zapalenia albo czas palenia poniżej 30 s bez zapalenia warstwy, PN-EN 60695-11-5

Elektronika i EMC PN-EN 60695-11-5

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN 60695-11-5:2017-08 (wersja angielska), w całości: „W niniejszej części IEC 60695 przedstawiono próbę płomieniem igłowym, mającą na celu symulację skutków działania małych płomieni mogących powstać w warunkach uszkodzenia, i na podstawie tej symulacji ocenić skutki zagrożenia ogniowego. Próba ma zastosowanie do urządzeń elektrotechnicznych, ich podzespołów i elementów oraz do materiałów elektroizolacyjnych stałych lub innych materiałów palnych. Niniejsza publikacja bezpieczeństwa jest przeznaczona do stosowania przez komitety techniczne przy opracowywaniu norm zgodnie z zasadami ustanowionymi w Przewodniku IEC 104 i w Przewodniku ISO/IEC 51. Komitety techniczne są odpowiedzialne między innymi za stosowanie przy opracowywaniu swoich publikacji, tam gdzie jest to uzasadnione, podstawowych publikacji bezpieczeństwa. Wymagania, metody badań lub warunki badań, podane w niniejszej podstawowej publikacji bezpieczeństwa, nie będą miały zastosowania, dopóki nie zostaną wyraźnie powołane albo włączone do odpowiednich publikacji.” Tekst normy czytamy we fragmencie próbnym IEC 60695-11-5:2016 od okładki do rozdziału 12 (informacje w odpowiedniej specyfikacji, strona 13); rozdziału 13 (sprawozdanie), rysunków 1–2 i A.1–A.3 oraz załączników A (próba sprawdzająca płomienia na bloku miedzianym), B (przykład specyfikacji komitetu wyrobu) i C (porównanie propanu z butanem) nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU IEC 60695-11-5:2016 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–12). Normę przygotował IEC TC 89 „Fire hazard testing”; drugie wydanie zastąpiło pierwsze z 2004 r. jako rewizja techniczna. Istotne zmiany według przedmowy: rozszerzenie zakresu o symulację małych płomieni z zewnątrz urządzenia; propan i butan o czystości co najmniej 95 % jako paliwo; możliwość przesuwania palnika w czasie próby, by kapiący materiał nie spadał na wylot rurki; materiał rurki palnika według dokumentu powołanego; nowe powołanie dla materiału bloku miedzianego (ISO 1337 wycofano bez zastępstwa, obecnie ASTM B187); dodany załącznik C i bibliografia. Ma status podstawowej publikacji bezpieczeństwa (IEC Guide 104, ISO/IEC Guide 51) — jej wymagania obowiązują dopiero wtedy, gdy powoła je norma wyrobu. Wprowadzenie: części urządzeń mogą być narażone na nadmierne nagrzanie z przyczyn elektrycznych; płomienie mogą powstać np. przy prądzie upływu po ścieżce pełzającej, przeciążeniu albo złych połączeniach; norma opisuje właściwości materiałów i wyrobów w warunkach laboratoryjnych i nie służy do oceny zagrożenia w rzeczywistym pożarze. Zakres (rozdział 1): próba płomieniem igłowym symulująca mały płomień w warunkach uszkodzenia; wyniki mogą być elementem oceny zagrożenia ogniowego; dotyczy urządzeń elektrotechnicznych, ich podzespołów i elementów oraz stałych materiałów elektroizolacyjnych i innych materiałów palnych. Cel (rozdział 4): sprawdzenie, że w określonych warunkach płomień nie zapala części albo zapalone części palą się ograniczony czas lub w ograniczonym zakresie, bez rozprzestrzeniania ognia płomieniem albo spadającymi palącymi się lub żarzącymi cząstkami; czas przyłożenia i kryteria przyjęcia podaje specyfikacja wyrobu. Palnik (5.1): rurka o długości co najmniej 35 mm, otworze 0,5 mm ± 0,1 mm i średnicy zewnętrznej nie większej niż 0,9 mm (uwaga: rurka według ISO 9626:2016, 0,8 mm o ściance normalnej albo cienkiej, spełnia te wymagania). Gaz (5.2): propan albo butan o czystości co najmniej 95 %. Płomień (5.3): przy palniku pionowym wysokość całkowita płomienia 12 mm ± 1 mm oglądana w przytłumionym świetle na ciemnym tle, płomień symetryczny; co najmniej 5 min na ustalenie się warunków; bez dopływu powietrza do rurki; płomień potwierdza się aparatem i procedurą z załącznika A. Zawór regulacyjny (5.4) ustawia przepływ gazu. Komora (5.5): pojemność wewnętrzna co najmniej 0,5 m³, środowisko bez przeciągu przy normalnej cyrkulacji cieplnej, ciemne ściany wewnętrzne; w sporze natężenie oświetlenia poniżej 20 lx (luksomierz skierowany ku tylnej ścianie w miejscu próbki); wyciąg, jeżeli jest, wyłącza się w czasie próby i włącza po pomiarach czasu. Warstwa (5.6): wskazana — materiał normalnie otaczający albo leżący pod próbką, w odległości jak w użytkowaniu; znormalizowana — gdy próbka jest podzespołem badanym osobno: gładka deska drewniana ok. 10 mm pokryta jedną warstwą bibuły (gramatura zwykle 12–30 g/m²) 200 mm ± 5 mm poniżej miejsca przyłożenia płomienia; urządzenie wolnostojące stawia się na desce wystającej co najmniej 100 mm poza podstawę, urządzenie naścienne mocuje się 200 mm ± 5 mm nad deską. Czasomierz (5.7): rozdzielczość nie gorsza niż 0,5 s. Próbka (rozdział 6): w miarę możliwości kompletne urządzenie, podzespół albo element; przy wycinaniu warunki nie mogą odbiegać od użytkowych, a płomienia nie przykłada się do krawędzi powstałej przez cięcie. Czasy przyłożenia (rozdział 7): zalecane 5, 10, 15, 20, 30, 60, 120 s, tolerancja dla wszystkich wartości +0/−1 s (odczytane z obrazu strony 12), dobierane do wyrobu. Kondycjonowanie (8.1): jeżeli specyfikacja nie stanowi inaczej, próbki i deskę z bibułą co najmniej 24 h w 15–35 °C i wilgotności względnej 45–75 %, badanie w ciągu 1 h po wyjęciu; warunki badania (8.2): 15–35 °C, wilgotność względna ≤ 75 %. Ostrzeżenie (rozdział 9): ochrona przed wybuchem i pożarem, wdychaniem dymu i produktów toksycznych oraz toksycznymi pozostałościami. Położenie próbki (9.2): w położeniu użytkowym, w którym zapalenie jest najbardziej prawdopodobne. Przyłożenie płomienia (9.3): do części powierzchni najbardziej narażonej; palnik ustawia się z dala od próbki, po 5 min obraca do kąta 45° ± 5° od pionu i utrzymuje tak przez cały czas próby; wierzchołek płomienia dotyka powierzchni próbki; gdy próbka jest nad płomieniem, odstęp środka wylotu palnika od pozostałej części próbki 8 mm ± 1 mm (pomijając nitki stopionego materiału), gdy obok — 5 mm ± 1 mm; po czasie przyłożenia płomień odsuwa się; przy kilku punktach na jednej próbce wcześniejsze uszkodzenia nie mogą wpływać na wynik. Liczba próbek (9.4): trzy, jeżeli specyfikacja nie stanowi inaczej. Obserwacje (rozdział 10): przy zapaleniu próbki, warstwy albo części otaczających mierzy się czas palenia tb — od odsunięcia płomienia do zgaśnięcia ostatnich płomieni i ustania widocznego żarzenia; zapalenie warstwy się odnotowuje. Ocena (rozdział 11): próbka wytrzymała próbę, jeżeli a) warstwa się nie zapaliła, a po odsunięciu płomienia próbka nie płonie i się nie żarzy, albo b) płomienie lub żarzenie próbki i części otaczających gasną w czasie krótszym niż 30 s (tb < 30 s), części otaczające nie spaliły się całkowicie i warstwa się nie zapaliła. Specyfikacja (rozdział 12) podaje m.in. kondycjonowanie, liczbę próbek, położenie, miejsce przyłożenia, warstwę, czas przyłożenia, dopuszczalny czas i zasięg palenia; tu kończy się przeczytany fragment.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 60695-11-5:2017-08 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 29-08-2017, 32 strony, grupa cenowa P, Sektor Elektrotechniki, KT 65, ICS 29.020 i 13.220.40, „Wprowadza: EN 60695-11-5:2017 [IDT], IEC 60695-11-5:2016 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 60695-11-5:2007 – wersja polska”. PN-EN 60695-11-5:2007 (wersja polska, wprowadzała IEC 60695-11-5:2004) — wycofana 29-08-2017 i zastąpiona przez wydanie 2017-08. Wyszukiwarka PKN (02.10.2026) pokazuje też PN-EN 60695-11-5:2005 (angielska). Polskiej wersji wydania 2017 nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 60695-11-5 stoi w 10 rekordach u 9 laboratoriów: AB 044 (2), AB 022, AB 024, AB 261, AB 910, AB 1280, AB 1501, AB 1552, AB 1690 (po 1). Wszystkie rekordy zaczynają się od „PN-EN 60695-11-5”; u AB 044, AB 1552 i AB 1690 obok stoi zapis IEC, u AB 044 także EN. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 21.08.2025 do 08.09.2026) numer stoi u wszystkich 9: z rokiem „2017-08” u AB 022, AB 261, AB 1552 i AB 1690; u AB 024 i AB 044 (materiały izolacyjne stałe) obok wydania 2017-08 nadal stoi wycofane PN-EN 60695-11-5:2007 (u AB 044 z EN 60695-11-5:2005 i IEC 60695-11-5:2004); bez roku u AB 910, AB 1280 i AB 1501. Żaden wiersz nie jest złożony pogrubioną kursywą. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN 60695-11-5” i pokazuje wszystkie 9 laboratoriów i 10 pozycji — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026; pod „IEC 60695-11-5” — 4 laboratoria (AB 044, AB 1552, AB 1690 i czeskie 1018.3).

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Wyroby elektrotechniczne i elektroniczne (AB 022, AB 024, AB 261), sprzęt oświetleniowy i elektroinstalacyjny i materiały izolacyjne stałe (AB 044), listwy zaciskowe i złącza (AB 1690, „sprawdzenie właściwości termicznych”), zabawki elektryczne i sprzęt dla dzieci (AB 910, obok PN-EN 62115 i PN-EN IEC 60695-2-11), tworzywa sztuczne i materiały niemetalowe — czas palenia płomieniem, czas żarzenia, zasięg płomienia (AB 1280, AB 1501, obok PN-EN 60695-11-10 i PN-EN 60695-11-20), materiały niemetalowe, kable i przewody (AB 1552, obok wskaźnika tlenowego PN-EN ISO 4589-2). U kilku laboratoriów w tej samej pozycji stoją też próba wciskania kulki (PN-EN 60695-10-2) i rozżarzony drut (PN-EN 60695-2-1x).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy płomieniu: 12 mm ± 1 mm ustawia się przy palniku PIONOWYM, a próbę prowadzi przy palniku pochylonym o 45° ± 5°; płomień trzeba potwierdzić na bloku miedzianym (załącznik A) — sama wysokość nie wystarcza. Przy gazie: od wydania 2016 propan albo butan o czystości ≥ 95 %. Przy komorze: wyciąg musi być wyłączony w czasie próby, a ciemne tło i światło poniżej 20 lx rozstrzygają w sporze o widoczność płomienia i żarzenia. Przy warstwie: bez warstwy (albo z inną odległością niż 200 mm ± 5 mm dla warstwy znormalizowanej) nie da się ocenić rozprzestrzeniania przez spadające cząstki — kryterium „bez zapalenia warstwy” traci sens. Przy ocenie: tb liczy się do ustania widocznego żarzenia, a nie tylko płomieni. Przy powołaniu: zakres z wycofanym wydaniem 2007 (AB 024, AB 044) oznacza paliwo i palnik z wydania 2004, którego nie czytaliśmy. Przy kryteriach: czas przyłożenia i dopuszczalny czas palenia podaje norma wyrobu, nie ta norma.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy załącznika A (blok miedziany, termopara, czasy nagrzewania potwierdzające płomień), rozdziału 13 ani załączników B i C — nie podajemy więc parametrów próby sprawdzającej płomienia, treści sprawozdania ani wyników porównania propanu z butanem.

Zasada metody

Do najbardziej narażonej powierzchni próbki przykłada się na określony czas płomień 12 mm z palnika igłowego (rurka 0,5 mm, propan albo butan ≥ 95 %) pochylonego o 45°, w komorze bez przeciągu i z warstwą pod próbką (wskazaną albo deską z bibułą 200 mm niżej); po odsunięciu płomienia mierzy się czas palenia i żarzenia tb i obserwuje zapalenie warstwy — próbka przechodzi, gdy się nie zapala albo tb < 30 s bez zapalenia warstwy i bez całkowitego spalenia części otaczających.

Zastosowania

• Wyroby elektrotechniczne i elektroniczne, sprzęt oświetleniowy i elektroinstalacyjny, listwy zaciskowe i złącza — gdy powołuje ją norma wyrobu
• Stałe materiały elektroizolacyjne, tworzywa sztuczne i materiały niemetalowe, kable i przewody — czas palenia, żarzenia, zasięg płomienia
• Zabawki elektryczne i sprzęt dla dzieci (obok PN-EN 62115)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 60695-11-5:2017-08 (wersja angielska; EN 60695-11-5:2017 IDT, IEC 60695-11-5:2016 IDT)

Tytuł (PL)

Badanie zagrożenia ogniowego — Część 11-5: Płomienie probiercze — Metoda badania płomieniem igłowym — Urządzenie, układ do próby sprawdzającej i wytyczne

Title (EN)

Fire hazard testing — Part 11-5: Test flames — Needle-flame test method — Apparatus, confirmatory test arrangement and guidance

Procedura krok po kroku

1. Próbka i kondycjonowanie

   Kompletne urządzenie, podzespół albo element (bez przykładania płomienia do krawędzi cięcia); ≥ 24 h w 15–35 °C i 45–75 % RH, badanie w ciągu 1 h. PN-EN 60695-11-5:2017-08 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Ustawienie płomienia

   Palnik pionowy, płomień 12 mm ± 1 mm w przytłumionym świetle na ciemnym tle, ≥ 5 min stabilizacji; potwierdzenie płomienia według załącznika A.

3. Ustawienie próbki i warstwy

   Próbka w położeniu użytkowym najbardziej sprzyjającym zapaleniu; warstwa wskazana albo deska z bibułą 200 mm ± 5 mm niżej; wyciąg wyłączony.

4. Przyłożenie płomienia

   Palnik pod kątem 45° ± 5°, wierzchołek płomienia na powierzchni; odstęp 8 mm (nad) albo 5 mm (obok) ± 1 mm; czas przyłożenia według specyfikacji (5–120 s); trzy próbki.

5. Obserwacja i ocena

   Pomiar tb do ustania płomieni i widocznego żarzenia, odnotowanie zapalenia warstwy; ocena według kryterium a albo b (tb < 30 s); sprawozdanie (rozdział 13) — NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma ostrzega przed wybuchem i pożarem, wdychaniem dymu i produktów toksycznych oraz toksycznymi pozostałościami (rozdział 9); butla z propanem albo butanem; po pomiarach włączyć wyciąg
• UWAGA MERYTORYCZNA: to podstawowa publikacja bezpieczeństwa — czas przyłożenia i dopuszczalny czas palenia ustala norma wyrobu; zakres powołujący wycofane wydanie 2007 odnosi się do palnika i paliwa z IEC 60695-11-5:2004

Najczęstsze pytania