🔥 Badanie niepalności wyrobów — próbka w piecu rurowym, przyrost temperatury, ubytek masy i czas płomienia trwałego; wyroby jednorodne i istotne składniki wyrobów niejednorodnych; PN-EN ISO 1182:2020-12

Budownictwo PN-EN ISO 1182

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 1182:2020-12, w całości: „W niniejszym dokumencie podano metodę badań oceny niepalności, w określonych warunkach wyrobów homogenicznych oraz zasadniczych składników wyrobów niehomogenicznych. Informację na temat precyzji metody badania podano w Załączniku A” (na karcie bez kropki). Treść metody czytamy we fragmencie próbnym ISO 1182:2020 od okładki do punktu 4.6 (termoelement stykowy), ze spisem treści; nie mamy rozdziałów 5–9 ani załączników.

WEDŁUG TEKSTU ISO 1182:2020 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–4). Normę przygotował ISO/TC 92 „Fire safety”, podkomitet SC 1 „Fire initiation and growth”, razem z CEN/TC 127 „Fire safety in buildings” (porozumienie wiedeńskie); wydanie szóste (2020-06) zastąpiło piąte (ISO 1182:2010). Główne zmiany według przedmowy: drugi termoelement pieca (punkty 4.4, 7.2.2, 7.2.4, 8.3, rozdział 9, rysunek 2), zmieniona procedura wzorcowania temperatury ścianki pieca, wzory (16) i (17) uzgodnione z tablicą 3, mniejszy dopuszczalny rozrzut wymiarów próbki (rozdział 5) i poprawiony załącznik D. Wprowadzenie: badanie służy do wyboru wyrobów budowlanych, które nie są całkiem obojętne, ale wystawione na temperaturę około 750 °C wydzielają tylko bardzo ograniczoną ilość ciepła i płomienia; normę ograniczono do wyrobów jednorodnych i istotnych składników wyrobów niejednorodnych, bo budowa próbki wyrobu niejednorodnego silnie wpływa na wynik — wyrobów niejednorodnych nie można badać według tej normy. Powołania (2): ISO 13943 (słownik bezpieczeństwa pożarowego), IEC 60584-1 (termoelementy) i EN 13238 (kondycjonowanie i dobór podłoży w badaniach reakcji na ogień wyrobów budowlanych). Definicje (3): materiał — pojedyncza substancja albo jednorodna mieszanina (przykłady z normy: metal, kamień, drewno, beton, wełna mineralna z równomiernie rozprowadzonym spoiwem, polimery); materiał sypki — bez określonego kształtu; wyrób jednorodny — z jednego materiału o jednakowej gęstości i składzie; składnik istotny — warstwa o masie powierzchniowej co najmniej 1,0 kg/m² albo grubości co najmniej 1,0 mm, nieistotny — poniżej 1,0 kg/m² i poniżej 1,0 mm; płomień trwały — płomień utrzymujący się na dowolnej widocznej części próbki przez 5 s lub dłużej; stałych, niebieskich, świecących stref gazu nie uznaje się za płomień, odnotowuje się je tylko w obserwacjach. Aparatura (4): piec z rury ogniotrwałej otoczonej uzwojeniem grzejnym w izolowanej obudowie, ze stożkowym stabilizatorem przepływu powietrza u dołu i osłoną przeciwprzeciągową u góry, na statywie, z uchwytem próbki i urządzeniem do jej wprowadzania; termoelementy do pomiaru temperatury pieca i ścianki oraz czujnik temperatury w osi pieca; dodatkowe termoelementy do temperatury powierzchni i środka próbki opisuje załącznik C (ich użycie jest opcjonalne). Rura pieca z ogniotrwałego materiału glinowego: Al2O3 ponad 89 %, SiO2 + Al2O3 ponad 98 %, Fe2O3 poniżej 0,45 %, TiO2 poniżej 0,25 %, Mn3O4 poniżej 0,1 %; gęstość (2800 ± 300) kg/m³, wysokość (150 ± 1) mm, średnica wewnętrzna (75 ± 1) mm, ścianka (10 ± 1) mm; obudowa izolacyjna o wysokości 150 mm i ściance 10 mm. Stabilizator: długość 500 mm, zwężenie od (75 ± 1) mm do (10 ± 0,5) mm, blacha stalowa 1 mm, szczelne i gładkie połączenie z piecem, górna połowa izolowana; osłona przeciwprzeciągowa 50 mm wysokości, średnica wewnętrzna (75 ± 1) mm; ekran przeciwprzeciągowy przy statywie o wysokości 550 mm, dół stożka 250 mm nad podstawą. Uchwyt próbki z drutu niklowo-chromowego albo ze stali żaroodpornej, z tacką z drobnej siatki na dnie, masa (15 ± 2) g — ze starzeniem uchwyt traci masę, trzeba ją regularnie sprawdzać; zawieszony na rurce ze stali nierdzewnej o średnicy zewnętrznej 6 mm; urządzenie do wprowadzania ustawia geometryczny środek próbki w geometrycznym środku pieca; uchwyt dla materiałów sypkich — cylindryczny, z siatki, otwarty u góry, masa najwyżej 30 g. Termoelementy: typu K albo N, klasy tolerancji 1 według IEC 60584-1, drut 0,3 mm, średnica zewnętrzna 1,5 mm, spoina izolowana i nieuziemiona, osłona ze stali nierdzewnej albo stopu niklu; nowe termoelementy postarza się sztucznie przed użyciem (np. godzina pracy pieca bez próbki); dwa termoelementy pieca, TC1 i TC2, mają spoiny (10 ± 0,5) mm od ścianki rury na wysokości jej geometrycznego środka, wystają (40 ± 5) mm poza prowadnicę, są wzorcowane początkowo w 750 °C (poprawkę dodaje się do wskazań) i wymieniane po 200 badaniach. Czujnik osiowy — termoelement wlutowany w środek miedzianego walca o średnicy (10 ± 0,2) mm i wysokości (15 ± 0,2) mm; termoelement stykowy wygięty według rysunku 4.

STATUS (stan na 08.10.2026). Karta PKN PN-EN ISO 1182:2020-12 (wersja angielska) bez etykiety wycofania: tytuł „Badania reakcji na ogień wyrobów -- Badanie niepalności”, publikacja 07-12-2020, 44 strony, grupa cenowa S, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 180 Bezpieczeństwa Pożarowego Obiektów, „Wprowadza: EN ISO 1182:2020 [IDT], ISO 1182:2020 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 1182:2010 - wersja polska, PN-EN ISO 1182:2010 - wersja angielska”, ICS 13.220.50. Ostatnia wersja polska, PN-EN ISO 1182:2010 (publikacja 14-01-2013, 37 stron, wprowadzała EN ISO 1182:2010 i ISO 1182:2010, zastąpiła PN-EN ISO 1182:2004), ma etykietę „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 1182:2020-12 - wersja angielska” i datę wycofania 07-12-2020. Wyszukiwarka PKN, hasło „ISO 1182” (08.10.2026): 11 pozycji, z numerem 1182 pięć — aktualna tylko wersja angielska wydania 2020; wycofane: PN-EN ISO 1182:2010 (wersja polska i angielska), PN-EN ISO 1182:2004 (polska) i PN-EN ISO 1182:2002 (angielska). Katalog evs.ee: ISO 1182:2020 obowiązuje od 04.06.2020, w historii ISO 1182:2010 (od 29.04.2010).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji i aktualne dokumenty PCA, odczyt 08.10.2026). Jako metoda badania norma stoi w 10 pozycjach u 9 laboratoriów, tak samo w kopii bazy i w aktualnych dokumentach PCA (wydania od 16.07.2025 do 13.07.2026); żadna z tych pozycji nie jest zawieszona (zawieszenia części zakresu AB 054 jej nie obejmują). Zapis: „PN-EN ISO 1182” bez roku — 8 pozycji (AB 008, AB 011 dwie, AB 023, AB 054, AB 304, AB 1280, AB 1501); „PN-EN ISO 1182:2020-12” obok „EN ISO 1182:2020” — AB 1777; u AB 014 w jednej komórce „PN-EN ISO 1182:2010” i „PN EN ISO 1182:2020” razem z Międzynarodowym Kodeksem Stosowania Procedur Prób Ogniowych (rezolucja MSC.307(88), część 1). Przy AB 304 i AB 1501 obok normy stoi część 1 kodeksu FTP IMO. Znak „N” (metoda stosowana w działaniach właściwych dla notyfikacji według rozporządzenia (UE) nr 305/2011) mają pozycje ośmiu laboratoriów; bez niego są AB 304 i jedna z dwóch pozycji AB 011 (elementy murowe). Osobno, w części zakresów zestawiającej zasadnicze charakterystyki wyrobów budowlanych ze specyfikacjami technicznymi, „EN ISO 1182” stoi przy charakterystyce „Reakcja na ogień” u ośmiu z tych laboratoriów (wszystkich poza AB 304); w kopii bazy razem z takimi pozycjami jest 14 rekordów. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 1182”) pokazuje 9 laboratoriów i 10 pozycji metody; hasło nie wciąga norm o innym numerze. To ten sam zestaw dziewięciu laboratoriów co przy ISO 1716 (ciepło spalania) — osobny wpis tej bazy.

CO BADAJĄ LABORATORIA (dokumenty PCA). Wielkości: przyrost temperatury, (względny) ubytek masy i czas palenia albo płomienia trwałego — u większości wszystkie trzy; AB 1280 wymienia przyrost temperatury pieca i wnętrza próbki. Przedmiot: wyroby budowlane — gonty asfaltowe, płyty faliste bitumiczne, wyroby włóknisto-cementowe (AB 008); elementy murowe i wyroby do izolacji cieplnej (AB 011); materiały izolacyjne w budownictwie okrętowym i lądowym (AB 014); wyroby budowlane, konstrukcyjne i wykończeniowe (AB 023); wyroby budowlane — m.in. materiały izolacyjne, podłogowe, kleje, tynki, zaprawy i masy (AB 054); materiały w budownictwie lądowym i morskim (AB 304); wyroby budowlane (AB 1280); materiały i wyroby budowlane izolacyjne, konstrukcyjne, wyposażeniowe i dekoracyjne (AB 1501); materiały i wyroby budowlane (AB 1777).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — wyrób niejednorodny: normą bada się tylko wyroby jednorodne i istotne składniki wyrobów niejednorodnych; według wprowadzenia całego wyrobu niejednorodnego badać nią nie można, bo budowa próbki silnie wpływa na wynik. Drugie — płomień: za płomień trwały uznaje się płomień trwający co najmniej 5 s; stałe niebieskie, świecące strefy gazu nie są płomieniem i trafiają tylko do obserwacji. Trzecie — termoelementy: wydanie 2020 wprowadziło drugi termoelement pieca i zmieniło wzorcowanie temperatury ścianki; termoelementy wymienia się po 200 badaniach, a nowe trzeba postarzyć — wynik z niewłaściwie przygotowanego toru pomiarowego wygląda tak samo jak poprawny. Czwarte — uchwyt próbki traci masę ze starzeniem, a jego masa ma wynosić (15 ± 2) g. Piąte — wydanie: większość laboratoriów pisze numer bez roku; AB 014 powołuje razem wydania 2010 i 2020, a wersja polska istniała tylko dla wydań wycofanych. Szóste — badanie a klasyfikacja: norma opisuje metodę badania; kryteriów, według których wyrób zalicza się do klasy reakcji na ogień, w czytanym fragmencie nie ma i ich tu nie podajemy.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy rozdziałów 5–9 ani załączników: wymiarów i przygotowania próbek, ich liczby, kondycjonowania, otoczenia badania, ustawienia i stabilizacji pieca (w tym temperatury pracy pieca i kryteriów stabilności), wzorcowania temperatury ścianki i pieca, przebiegu badania i obserwacji, wzorów na ubytek masy i przyrost temperatury, zawartości sprawozdania, precyzji i przykładowych konstrukcji pieca.

Zasada metody

Próbkę wyrobu jednorodnego albo istotnego składnika wyrobu niejednorodnego wprowadza się do pionowego pieca rurowego z ogniotrwałej rury glinowej, ogrzewanego uzwojeniem elektrycznym, tak że jej geometryczny środek znajduje się w geometrycznym środku pieca; temperaturę pieca mierzą dwa termoelementy przy ściance, a dodatkowe termoelementy mogą mierzyć temperaturę powierzchni i środka próbki. Wynik opisuje ubytek masy, płomień trwały (co najmniej 5 s) i przyrost temperatury (ISO 1182:2020, rozdziały 1–4 i spis treści). Według wprowadzenia badanie wyróżnia wyroby, które w temperaturze około 750 °C wydzielają bardzo mało ciepła i płomienia.

Zastosowania

• Wyroby budowlane w badaniach reakcji na ogień — niepalność; w aktualnych zakresach akredytacji 9 laboratoriów, u ośmiu w działaniach notyfikowanych (znak „N”)
• Materiały izolacyjne, elementy murowe, tynki, zaprawy, kleje i wyroby włóknisto-cementowe — wyroby jednorodne i istotne składniki wyrobów niejednorodnych
• Materiały w budownictwie okrętowym — razem z Międzynarodowym Kodeksem Stosowania Procedur Prób Ogniowych, część 1 (AB 014, AB 304, AB 1501)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 1182:2020-12 (wersja angielska; wprowadza EN ISO 1182:2020 [IDT] i ISO 1182:2020 [IDT])

Tytuł (PL)

Badania reakcji na ogień wyrobów — Badanie niepalności

Title (EN)

Reaction to fire tests for products — Non-combustibility test

Procedura krok po kroku

1. Kwalifikacja wyrobu

   Ustalić, czy wyrób jest jednorodny; w wyrobie niejednorodnym badać tylko składniki istotne (co najmniej 1,0 kg/m² albo 1,0 mm) — całego wyrobu niejednorodnego tą normą się nie bada (wprowadzenie, 3.4–3.7).

2. Przygotowanie aparatury

   Sprawdzić masę uchwytu próbki ((15 ± 2) g), położenie termoelementów pieca ((10 ± 0,5) mm od ścianki, (40 ± 5) mm poza prowadnicą) i ich stan (wymiana po 200 badaniach, nowe postarzone) (4.3–4.4).

3. Próbki, kondycjonowanie, stabilizacja i wzorcowanie

   Rozdziały 5–7.3, których nie mamy — wymiarów próbek, kondycjonowania, warunków stabilizacji pieca i wzorcowania NIE PODAJEMY.

4. Badanie

   Wprowadzić próbkę tak, by jej środek znalazł się w geometrycznym środku pieca, i obserwować płomień — za płomień trwały uznaje się trwający co najmniej 5 s (3.8, 4.3.2); przebiegu z punktu 7.4 NIE PODAJEMY.

5. Wyniki

   Ubytek masy, płomień i przyrost temperatury według rozdziału 8 — wzorów NIE PODAJEMY.

6. Sprawozdanie

   Wskazać wydanie normy; zawartości sprawozdania z rozdziału 9 NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Praca przy piecu nagrzanym do temperatury rzędu 750 °C (wprowadzenie, wzorcowanie termoelementów w 750 °C) — ochrona przed oparzeniem, zgodnie z instrukcją stanowiska
• UWAGA MERYTORYCZNA: tylko wyroby jednorodne i istotne składniki wyrobów niejednorodnych; płomień trwały to co najmniej 5 s; wydanie 2020 zmieniło układ termoelementów pieca i wzorcowanie; wersja polska istniała tylko dla wydań wycofanych

Najczęstsze pytania