🔩 Badanie magnetyczno-proszkowe ferromagnetycznych rur stalowych bez szwu i spawanych — wykrywanie niezgodności powierzchniowych wzdłużnych i poprzecznych na całej lub części powierzchni zewnętrznej (za porozumieniem także wewnętrznej przy końcach) oraz rozwarstwień na czołach i fazach końców; magnetyzacja prądem przemiennym lub stałym, środek wykrywający nakładany w trakcie magnetyzacji, oświetlenie co najmniej 500 lx albo proszek fluorescencyjny w świetle UV-A, kontrola poziomu magnetyzacji co najwyżej co 4 h, PN-EN ISO 10893-5

Materiały i NDT PN-EN ISO 10893-5

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 10893-5:2011 (wersja angielska; zakres po polsku na karcie), w całości: „Określono wymagania dla magnetyczno-proszkowego badania stalowych ferromagnetycznych rur bez szwu i spawanych, którego celem jest wykrycie powierzchniowych nieciągłości na całej rurze i na prostych /zukosowanych końcowych powierzchniach czołowych rur. Ponadto niniejszy dokument może być odpowiednio stosowany gdy zachodzi potrzeba zlokalizowania nieciągłości powierzchniowych wykrytych inną metodą badania nieniszczącego (np. ultradźwiękową)”. Tekst normy czytamy w próbce ISO 10893-5:2011 od okładki do punktu 5.2.2 a) (metoda A — przepływ prądu, strona 3); pozostałych metod magnetyzacji, badania czół, oceny wskazań i sprawozdania nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU ISO 10893-5:2011 (przedmowa, rozdziały 1–5.2.2 a). Normę przygotował ISO/TC 17/SC 19 (warunki techniczne dostawy rur stalowych do zastosowań ciśnieniowych). Wydanie pierwsze zastępuje ISO 13664:1997 i ISO 13665:1997. Seria ISO 10893 ma 12 części (od badań elektromagnetycznych szczelności po ultradźwiękowy pomiar grubości). Zakres (rozdział 1): wymagania badania magnetyczno-proszkowego ferromagnetycznych rur stalowych bez szwu i spawanych w celu wykrycia niezgodności powierzchniowych na korpusie i na czołach/fazach końców. Korpus — cała albo część powierzchni zewnętrznej; za porozumieniem zamawiającego i producenta — powierzchnia wewnętrzna na ograniczonej długości od końców, zależnie od średnicy. Normę można też stosować do lokalizacji zewnętrznych niezgodności wykrytych inną metodą nieniszczącą (np. ultradźwiękową) przed szlifowaniem i do sprawdzenia, że po szlifowaniu niezgodność usunięto całkowicie. Czoła końców gładkich i fazowanych — wykrywanie niezgodności warstwowych (rozwarstwień), które mogą przeszkadzać w dalszej obróbce i badaniach (np. spawaniu i badaniu ultradźwiękowym spoin); także innych niż warstwowe — wtedy magnetyzuje się prostopadle do ich orientacji. Może dotyczyć także profili zamkniętych. Powołania: ISO 9712, ISO 9934-1, -2, -3 (zasady ogólne, środki wykrywające, urządzenia), ISO 10893-8, ISO 11484. Definicje (rozdział 3): rura, rura bez szwu (przebicie wlewka), rura spawana, producent, porozumienie. Wymagania ogólne (rozdział 4): badanie po zakończeniu wszystkich pierwotnych operacji wytwarzania (walcowanie, obróbka cieplna, obróbka na zimno i na gorąco, kalibrowanie, prostowanie wstępne), o ile norma wyrobu lub porozumienie nie stanowi inaczej; powierzchnia rury i czół czysta, bez oleju, smaru, piasku, zgorzeliny i innych substancji przeszkadzających w interpretacji wskazań; rodzaj wskazań i najmniejszy wymiar wykrywanych niezgodności zależą od procesu wytwarzania i stanu powierzchni; badanie wykonują przeszkoleni operatorzy kwalifikowani według ISO 9712, ISO 11484 lub równoważnych, nadzorowani przez kompetentny personel wyznaczony przez producenta; upoważnienie według pisemnej procedury, operacje badań nieniszczących zatwierdza osoba poziomu 3. Metoda (5.1): obszar (korpus albo czoło) i kierunek (wzdłużny albo poprzeczny) według normy wyrobu lub zamówienia; badanie całej lub części powierzchni zewnętrznej magnetyzacją prądem przemiennym albo stałym; na czołach proszek suchy tylko za uprzednim porozumieniem; poza tym stosuje się ISO 9934-1, -2 i -3; środek wykrywający nakłada się jednocześnie z magnetyzacją przy oświetleniu co najmniej 500 lx; magnetyzm szczątkowy (proszek po magnetyzacji) tylko za uprzednim porozumieniem, a przy czołach zasadniczo niedozwolony; przy słabym kontraście — biała farba podkładowa; albo proszek fluorescencyjny w zaciemnieniu, źródło UV-A, światło białe tła nie większe niż 20 lx i natężenie promieniowania co najmniej 10 W/m²; wymagane poziomy magnetyzacji i natężenia prądu są poza zakresem normy — obowiązują ISO 9934-1, -2, -3; podczas badań produkcyjnych poziom magnetyzacji sprawdza się w odstępach nie dłuższych niż 4 h (np. miernikiem natężenia pola); przy czołach alternatywnie rurą odniesienia ze sztucznym albo naturalnym rozwarstwieniem na czole, na której producent wykazuje powtarzalne wskazanie. Korpus (5.2.1): magnetyzacja obwodowa — dla niezgodności wzdłużnych, wzdłuż osi rury — dla poprzecznych. Metody magnetyzacji (5.2.2): a) metoda A — przepływ prądu (stały, przemienny, prostowany jedno- lub dwupołówkowo) między dwoma obszarami styku na powierzchni rury, dla niezgodności w przybliżeniu równoległych do osi rury; tu kończy się przeczytany fragment.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN ISO 10893-5:2011 (wersja angielska, publikacja 28-06-2011, 10 stron, grupa cenowa E) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Hutnictwa, KT 123 Badań Własności Metali, ICS 23.040.10, 77.040.20, „Wprowadza: EN ISO 10893-5:2011 [IDT], ISO 10893-5:2011 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 10246-12:2002 – wersja polska, PN-EN 10246-18:2002 – wersja polska”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 10893-5” (02.10.2026) pokazuje wersje angielską i niemiecką wydania 2011.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 10893-5 stoi w 11 rekordach u 7 laboratoriów: AB 001, AB 313, AB 608, AB 904, AB 1425, AB 1827, AB 1888. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 21.12.2023 do 02.09.2026) numer stoi u wszystkich 7: „PN-EN ISO 10893-5:2011” u AB 001 (pięć miejsc zakresu, z gwiazdką — badania, na podstawie których laboratorium formułuje opinie i interpretacje), AB 313, AB 1425, AB 1827 i AB 1888; bez roku u AB 608 i AB 904 (oba z oznaczeniem „E” — elastyczny zakres akredytacji). Żaden wiersz nie jest złożony pogrubioną kursywą. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 10893-5” i pokazuje wszystkie 7 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Rury stalowe ferromagnetyczne — „nieciągłości powierzchniowe i podpowierzchniowe, metoda magnetyczno-proszkowa” (u AB 313 „leżące na głębokości nie większej niż 2 mm”), u AB 904 „nieciągłości powierzchniowe”; w tej samej pozycji zwykle PN-EN ISO 9934-1 (zasady ogólne), PN-EN 10228-1 (odkuwki), PN-EN 1369 (odlewy), PN-EN ISO 17638 (złącza spawane) i PN-EN ISO 3059 (warunki obserwacji, AB 904).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy kierunku magnetyzacji: niezgodności wzdłużne wykrywa magnetyzacja obwodowa, poprzeczne — wzdłuż osi; jedna magnetyzacja nie pokazuje obu kierunków. Przy oświetleniu: co najmniej 500 lx dla proszku widzialnego; dla fluorescencyjnego — UV-A co najmniej 10 W/m² przy świetle tła nie większym niż 20 lx. Przy magnetyzmie szczątkowym: nakładanie proszku po wyłączeniu magnetyzacji wymaga uprzedniego porozumienia, a na czołach zasadniczo nie jest dozwolone. Przy kontroli: poziom magnetyzacji trzeba sprawdzać najpóźniej co 4 h w czasie badań produkcyjnych. Przy etapie: badanie po wszystkich pierwotnych operacjach, w tym prostowaniu; wynik sprzed obróbki cieplnej nie spełnia normy, chyba że ustalono inaczej. Przy zakresie: wymagane poziomy magnetyzacji wynikają z ISO 9934-1, -2, -3, a nie z tej normy — „badanie według 10893-5” bez nich jest niepełne.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy pozostałych metod magnetyzacji (poza metodą A), części o czołach i fazach, poziomów akceptacji ani sprawozdania — nie podajemy więc kryteriów oceny wskazań ani treści sprawozdania.

Zasada metody

Rurę ferromagnetyczną magnetyzuje się obwodowo (dla niezgodności wzdłużnych) albo wzdłuż osi (dla poprzecznych) i jednocześnie nakłada środek wykrywający; pole rozproszenia nad niezgodnością powierzchniową gromadzi proszek, a wskazania ocenia się przy co najmniej 500 lx albo w świetle UV-A.

Zastosowania

• Rury stalowe ferromagnetyczne bez szwu i spawane — 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Czoła i fazy końców rur przed spawaniem i badaniem ultradźwiękowym spoin (rozwarstwienia)
• Lokalizacja niezgodności wykrytych ultradźwiękami przed szlifowaniem i potwierdzenie ich usunięcia

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 10893-5:2011 (wersje angielska i niemiecka; EN ISO 10893-5:2011 IDT, ISO 10893-5:2011 IDT)

Tytuł (PL)

Badania nieniszczące rur stalowych — Część 5: Badanie magnetyczno-proszkowe ferromagnetycznych rur stalowych bez szwu i spawanych w celu wykrycia nieciągłości powierzchniowych

Title (EN)

Non-destructive testing of steel tubes — Part 5: Magnetic particle inspection of seamless and welded ferromagnetic steel tubes for the detection of surface imperfections

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie

   Rura po pierwotnych operacjach wytwarzania; powierzchnia i czoła czyste (bez oleju, smaru, piasku, zgorzeliny). PN-EN ISO 10893-5:2011 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Obszar i kierunek

   Korpus albo czoło, kierunek wzdłużny albo poprzeczny według normy wyrobu lub zamówienia; dobór magnetyzacji obwodowej lub wzdłużnej.

3. Magnetyzacja i proszek

   Magnetyzacja prądem przemiennym lub stałym (np. metoda A), środek wykrywający jednocześnie z magnetyzacją; poziomy według ISO 9934-1, -2, -3.

4. Obserwacja

   Przy ≥ 500 lx albo w zaciemnieniu w świetle UV-A ≥ 10 W/m² przy tle ≤ 20 lx; przy słabym kontraście — biała farba podkładowa.

5. Kontrola w czasie produkcji

   Sprawdzanie poziomu magnetyzacji najpóźniej co 4 h (miernik pola albo rura odniesienia przy czołach).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Przeczytany fragment normy nie zawiera ostrzeżeń bhp; promieniowanie UV-A — okulary ochronne; prąd magnetyzacji — ryzyko łuku na stykach; zawiesiny na bazie nafty — wentylacja
• UWAGA MERYTORYCZNA: jedna magnetyzacja wykrywa niezgodności jednego kierunku; poziomy magnetyzacji wynikają z ISO 9934, nie z tej normy

Najczęstsze pytania