💥 Atmosfery wybuchowe — urządzenia nieelektryczne: ocena zagrożenia zapłonem, poziomy zabezpieczenia EPL i grupy I, II, III, źródła zapłonu (gorące powierzchnie, iskry mechaniczne, elektryczność statyczna, sprężanie adiabatyczne), badania i oznaczenie; PN-EN ISO 80079-36

Elektronika i EMC PN-EN ISO 80079-36

Krótko: o co chodzi

Metoda podstawowa i wymagania dotyczące projektowania, budowy, badania i oznaczania nieelektrycznych urządzeń Ex, podzespołów Ex, systemów ochronnych i ich zespołów, które mają własne potencjalne źródła zapłonu i są przeznaczone do atmosfer wybuchowych. Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 80079-36:2016-07 (wersja polska i angielska; wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT]) z poprawką PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05; STATUS (odczyt 18.11.2026): Karty PKN: PN-EN ISO 80079-36:2016-07 „Atmosfery wybuchowe -- Część 36: Urządzenia nieelektryczne do atmosfer wybuchowych -- Metodyka i wymagania” — wersja angielska (publikacja 05-07-2016, 100 stron) i polska (publikacja 04-01-2018, 88 stron), KT 269 Bezpieczeństwa Chemicznego, wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT], zastępuje PN-EN 13463-1:2010; poprawki: PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05 (wersja angielska i polska); karty nie podają daty wycofania. Katalog iTeh: EN ISO 80079-36:2016 — opublikowana 06.04.2016, status „Published”; poprawka EN ISO 80079-36:2016/AC:2019 — opublikowana 18.12.2019. Procedura obejmuje 4 kroki; stosuje się je m.in. do: Nieelektryczne urządzenia Ex, podzespoły Ex, systemy ochronne i ich zespoły z własnymi potencjalnymi źródłami zapłonu, np. sprzęgła, pompy, przekładnie, hamulce, silniki hydrauliczne i pneumatyczne, wentylatory, sprężarki (wprowadzenie, rozdz. 1), Ocena zagrożenia zapłonem urządzeń mechanicznych grupy I (górnictwo), II (atmosfery gazowe) i III (pyły palne) przed oceną zgodności z dyrektywą 2014/34/UE (załącznik ZA), Wyznaczanie maksymalnej temperatury powierzchni, badania mechaniczne i badania części niemetalowych urządzeń nieelektrycznych (rozdz. 8, spis treści).

W skrócie

  • Norma: PN-EN ISO 80079-36:2016-07 (wersja polska i angielska; wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT]) z poprawką PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05
  • Kategoria: Elektronika i EMC
  • Kroków procedury: 4
  • STATUS (odczyt 18.11.2026): Karty PKN: PN-EN ISO 80079-36:2016-07 „Atmosfery wybuchowe -- Część 36: Urządzenia nieelektryczne do atmosfer wybuchowych -- Metodyka i wymagania” — wersja angielska (publikacja 05-07-2016, 100 stron) i polska (publikacja 04-01-2018, 88 stron), KT 269 Bezpieczeństwa Chemicznego, wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT], zastępuje PN-EN 13463-1:2010; poprawki: PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05 (wersja angielska i polska); karty nie podają daty wycofania. Katalog iTeh: EN ISO 80079-36:2016 — opublikowana 06.04.2016, status „Published”; poprawka EN ISO 80079-36:2016/AC:2019 — opublikowana 18.12.2019.
  • Normalne warunki atmosferyczne (rozdz. 1): temperatura −20 °C do +60 °C; ciśnienie 80 kPa do 110 kPa (0,8 bar do 1,1 bar); powietrze o zawartości tlenu zwykle 21 % v/v
  • Temperatura otoczenia urządzenia (rozdz. 1, uwaga 2): −20 °C do +40 °C, jeżeli nie określono i nie oznaczono inaczej

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Według rozdziału 1 ISO 80079-36:2016 norma określa metodę podstawową i wymagania dotyczące projektowania, budowy, badania i oznaczania nieelektrycznych urządzeń Ex, podzespołów Ex, systemów ochronnych, urządzeń i zespołów tych wyrobów, które mają własne potencjalne źródła zapłonu i są przeznaczone do stosowania w atmosferach wybuchowych. Narzędzia ręczne i urządzenia obsługiwane ręcznie bez magazynowania energii są wyłączone; norma nie dotyczy też bezpieczeństwa statycznych, autonomicznych urządzeń procesowych (zbiorników, naczyń, stałych rurociągów, zaworów obsługiwanych ręcznie), gdy nie są częścią urządzenia objętego normą. Wymagania obejmują tylko bezpieczeństwo bezpośrednio związane z ryzykiem zapłonu, który może prowadzić do wybuchu, i wszystkie poziomy zabezpieczenia urządzeń (EPL) grup I, II i III.

WEDŁUG TEKSTU ISO 80079-36:2016 (próbka wydawcy: spis treści, przedmowa, wprowadzenie, rozdział 1 z tablicą 1) i EN ISO 80079-36:2016 (próbka SIST: przedmowa europejska, załączniki ZA, ZB i ZC). Normę przygotował podkomitet IEC SC 31M (urządzenia nieelektryczne i systemy ochronne do atmosfer wybuchowych) komitetu IEC TC 31. Według wprowadzenia jest to pierwsza norma, która na poziomie międzynarodowym ujmuje wymagania podstawowe i koncepcje ochrony urządzeń mechanicznych przeciwwybuchowych; przykłady urządzeń nieelektrycznych to sprzęgła, pompy, przekładnie, hamulce, silniki hydrauliczne i pneumatyczne oraz ich połączenia w maszynę, wentylator, silnik, sprężarkę czy zespół. Wprowadzenie wskazuje dwa scenariusze zapłonu: wskutek uszkodzenia maszyny (np. przegrzanie łożyska) i wskutek normalnego działania (np. gorąca powierzchnia hamulca). Potencjalne źródła zapłonu to także te, które powstają przy pracy urządzenia, np. gorące powierzchnie przy pompowaniu gorących cieczy albo elektryzacja przy przetłaczaniu tworzyw sztucznych.

WARUNKI ATMOSFERYCZNE (rozdz. 1). Normalne warunki atmosferyczne, przy których można zakładać pracę urządzenia: temperatura od −20 °C do +60 °C, ciśnienie od 80 kPa (0,8 bar) do 110 kPa (1,1 bar) i powietrze o normalnej zawartości tlenu, zwykle 21 % v/v. Normalny zakres temperatury otoczenia urządzenia wynosi od −20 °C do +40 °C, jeżeli nie określono i nie oznaczono inaczej (uwaga 2). Norma uzupełnia i zmienia wymagania ogólne IEC 60079-0 według tablicy 1 (przy sprzeczności pierwszeństwo ma ISO 80079-36), a dla rodzajów ochrony uzupełniają ją ISO 80079-37 (bezpieczeństwo konstrukcyjne „c”, kontrola źródła zapłonu „b”, zanurzenie w cieczy „k”) oraz IEC 60079-1 „d”, IEC 60079-2 „p” i IEC 60079-31 „t”.

ZAKRES TREŚCI (spis treści). Rozdział 4 — EPL i grupy urządzeń (grupa I, II, III, urządzenia do określonej atmosfery gazowej); rozdział 5 — ocena zagrożenia zapłonem (formalna identyfikacja i ocena, ocena urządzeń grupy I oraz II i III, ocena z uwzględnieniem niesprawności, informacje wyjściowe, sprawozdanie z oceny); rozdział 6 — ocena możliwych źródeł zapłonu i środków ich kontroli: gorące powierzchnie (temperatura otoczenia, wyznaczanie maksymalnej temperatury powierzchni), płomienie i gorące gazy, iskry i gorące powierzchnie powstające mechanicznie (pojedyncze uderzenia, tarcie, części zewnętrzne z metali lekkich), elektryczne źródła zapłonu, prądy błądzące i ochrona katodowa, elektryczność statyczna, sprężanie adiabatyczne i fale uderzeniowe, reakcje egzotermiczne; rozdział 7 — m.in. osady pyłu w szczelinach części ruchomych, czasy otwierania obudów, części niemetalowe, części przepuszczające światło, energia zmagazynowana; rozdział 8 — weryfikacja i badania: wyznaczanie maksymalnej temperatury powierzchni i badanie zapłonu od gorącej powierzchni, badania mechaniczne (udarność, próba upadku), dodatkowe badania części niemetalowych (wytrzymałość cieplna na ciepło i zimno, odporność chemiczna dla grupy I, rezystancja powierzchniowa, szok cieplny); rozdziały 9–11 — dokumentacja, instrukcje i oznaczenie. Próbka nie zawiera treści rozdziałów 4–11, dlatego warunków badań nie podajemy.

EN ISO 80079-36:2016 (próbka SIST). Wersję europejską zatwierdził CEN 18 lutego 2016 r.; nadanie statusu normy krajowej i wycofanie norm sprzecznych — najpóźniej w październiku 2016 r.; zastępuje EN 13463-1:2009 i wspiera wymagania zasadnicze dyrektywy 2014/34/UE (załącznik ZA). Według tablicy ZB.1: grupa I — EPL Ma/Mb odpowiada kategoriom M1/M2; grupa II — Ga, Gb, Gc odpowiada kategoriom 1G, 2G, 3G i strefom 0, 1, 2; grupa III — Da, Db, Dc odpowiada kategoriom 1D, 2D, 3D i strefom 20, 21, 22. Przykłady oznaczeń: „Ex h I Mb” (I M2, górnictwo), „Ex h IIB T4 Gb” (II 2 G, strefa 1), „Ex h IIIC 120°C Da” (II 1 D, strefa 20). Tablica ZC.1 wymienia istotne zmiany wobec EN 13463-1:2009, m.in. EPL zamiast kategorii, grupy pyłowe IIIA, IIIB, IIIC i wymagania dotyczące zewnętrznych gorących powierzchni; zmian technicznych zaliczonych do „istotnych” (Major technical changes) nie ma.

POPRAWKA (ISO 80079-36:2016/Cor 1:2019 = EN ISO 80079-36:2016/AC:2019; próbka SIST EN ISO 80079-36:2016/AC:2020). Obowiązuje od 18 grudnia 2019 r. Zastępuje tablicę 9 (8.4.4, wytrzymałość cieplna na ciepło): dla temperatury użytkowania Ts ≤ 70 °C — 672 h (+30/0 h) przy wilgotności względnej (90 ± 5) % i temperaturze Ts + (20 ± 2) °C, nie niższej niż 80 °C; dla 70 °C < Ts ≤ 75 °C — tak samo albo alternatywnie 504 h (+30/0 h) przy (90 ± 5) % RH i (90 ± 2) °C, a potem 336 h (+30/0 h) na sucho w Ts + (20 ± 2) °C; dla Ts > 75 °C — 336 h (+30/0 h) przy (90 ± 5) % RH i (95 ± 2) °C, a potem 336 h na sucho w Ts + (20 ± 2) °C, albo alternatywnie 504 h przy (90 ± 5) % RH i (90 ± 2) °C, a potem 336 h na sucho w Ts + (20 ± 2) °C; Ts to temperatura z 3.8 bez zwiększenia z 8.4.1. W 11.2 dodaje punkt o): komponenty Ex nie mają oznaczenia klasy temperaturowej ani maksymalnej temperatury powierzchni. W 8.2.1 b) poprawia literówkę (tylko wersja angielska).

STATUS (odczyt 18.11.2026). Karty PKN: PN-EN ISO 80079-36:2016-07 „Atmosfery wybuchowe -- Część 36: Urządzenia nieelektryczne do atmosfer wybuchowych -- Metodyka i wymagania” — wersja angielska (publikacja 05-07-2016, 100 stron) i polska (publikacja 04-01-2018, 88 stron), KT 269 Bezpieczeństwa Chemicznego, wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT], zastępuje PN-EN 13463-1:2010; poprawki: PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05 (wersja angielska i polska); karty nie podają daty wycofania. Katalog iTeh: EN ISO 80079-36:2016 — opublikowana 06.04.2016, status „Published”; poprawka EN ISO 80079-36:2016/AC:2019 — opublikowana 18.12.2019.

Zasada metody

Ocena zagrożenia zapłonem: dla całego urządzenia identyfikuje się wszystkie potencjalne źródła zapłonu (tworzone przez urządzenie i przez jego pracę) i ocenia, czy w przewidywanym okresie użytkowania mogą stać się skuteczne — przy normalnej pracy i przy niesprawnościach. Na tej podstawie dobiera się środki ochrony odpowiednie do wymaganego poziomu zabezpieczenia urządzenia (EPL), a wynik dokumentuje się w sprawozdaniu z oceny, badaniach i oznaczeniu „Ex h”.

Zastosowania

Kluczowe parametry

ParametrWartość
STATUS (odczyt 18.11.2026)Karty PKN: PN-EN ISO 80079-36:2016-07 „Atmosfery wybuchowe -- Część 36: Urządzenia nieelektryczne do atmosfer wybuchowych -- Metodyka i wymagania” — wersja angielska (publikacja 05-07-2016, 100 stron) i polska (publikacja 04-01-2018, 88 stron), KT 269 Bezpieczeństwa Chemicznego, wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT], zastępuje PN-EN 13463-1:2010; poprawki: PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05 (wersja angielska i polska); karty nie podają daty wycofania. Katalog iTeh: EN ISO 80079-36:2016 — opublikowana 06.04.2016, status „Published”; poprawka EN ISO 80079-36:2016/AC:2019 — opublikowana 18.12.2019.
Normalne warunki atmosferyczne (rozdz. 1)temperatura −20 °C do +60 °C; ciśnienie 80 kPa do 110 kPa (0,8 bar do 1,1 bar); powietrze o zawartości tlenu zwykle 21 % v/v
Temperatura otoczenia urządzenia (rozdz. 1, uwaga 2)−20 °C do +40 °C, jeżeli nie określono i nie oznaczono inaczej
Wyłączenia (rozdz. 1)narzędzia ręczne i urządzenia obsługiwane ręcznie bez magazynowania energii; statyczne autonomiczne urządzenia procesowe poza urządzeniem objętym normą
Powiązane normy (rozdz. 1, tablica 1)uzupełnia i zmienia IEC 60079-0; rodzaje ochrony: ISO 80079-37 („c”, „b”, „k”), IEC 60079-1 „d”, IEC 60079-2 „p”, IEC 60079-31 „t”
EPL a kategorie i strefy (tablica ZB.1)Ma/Mb — M1/M2; Ga/Gb/Gc — 1G/2G/3G, strefy 0/1/2; Da/Db/Dc — 1D/2D/3D, strefy 20/21/22
Przykłady oznaczenia (załącznik ZB)Ex h I Mb; Ex h IIB T4 Gb; Ex h IIIC 120°C Da
Wersja europejska (przedmowa EN)zatwierdzona przez CEN 18.02.2016; zastępuje EN 13463-1:2009; dyrektywa 2014/34/UE
Poprawka AC:2019 / Cor 1:2019 (8.4.4, 11.2)nowa tablica 9 — wytrzymałość cieplna na ciepło: Ts ≤ 70 °C: 672 h, (90 ± 5) % RH, Ts + (20 ± 2) °C (≥ 80 °C); Ts > 75 °C: 336 h, (90 ± 5) % RH, (95 ± 2) °C + 336 h na sucho w Ts + (20 ± 2) °C; komponenty Ex bez oznaczenia klasy temperaturowej

Norma

Numer normy
PN-EN ISO 80079-36:2016-07 (wersja polska i angielska; wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT]) z poprawką PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05
Tytuł (PL)
Atmosfery wybuchowe — Część 36: Urządzenia nieelektryczne do atmosfer wybuchowych — Metodyka i wymagania
Title (EN)
Explosive atmospheres — Part 36: Non-electrical equipment for explosive atmospheres — Basic method and requirements

Procedura krok po kroku

  1. Klasyfikacja urządzenia

    Ustalenie grupy urządzenia (I, II lub III, dla grupy II ewentualnie określona atmosfera gazowa) i wymaganego poziomu zabezpieczenia EPL (rozdz. 4).

  2. Ocena zagrożenia zapłonem

    Formalna identyfikacja i ocena wszystkich potencjalnych źródeł zapłonu przy normalnej pracy i z uwzględnieniem niesprawności; sprawozdanie z oceny (rozdz. 5).

  3. Środki ochrony i weryfikacja

    Ocena źródeł zapłonu i środków ich kontroli (rozdz. 6), wymagania dodatkowe (rozdz. 7), badania: maksymalna temperatura powierzchni, badania mechaniczne i części niemetalowych (rozdz. 8).

  4. Dokumentacja, instrukcje i oznaczenie

    Dokumentacja techniczna, instrukcje dla użytkownika i oznaczenie „Ex h” z grupą, klasą temperaturową lub maksymalną temperaturą powierzchni i EPL (rozdz. 9–11, załącznik ZB).

Wymagany sprzęt i aparatura

SprzętPrzykładOrientacyjna cena
Dokumentacja oceny zagrożenia zapłonem (5.2.6)Sprawozdanie z oceny: zidentyfikowane źródła zapłonu, ich ocena przy normalnej pracy i niesprawnościach, zastosowane środki ochrony—
Stanowisko do wyznaczania maksymalnej temperatury powierzchni (8.2)Pomiar temperatury powierzchni urządzenia w najbardziej niekorzystnych warunkach pracy; badanie zapłonu od gorącej powierzchni (8.2.2)—
Wyposażenie badań mechanicznych (8.3)Badanie udarności i próba upadku według IEC 60079-0 (tablica 1: 26.4.2, 26.4.3)—

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 80079-36:2016-07 (wersja polska i angielska; wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT]) z poprawką PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05 — „Atmosfery wybuchowe — Część 36: Urządzenia nieelektryczne do atmosfer wybuchowych — Metodyka i wymagania”. Tytuł angielski: „Explosive atmospheres — Part 36: Non-electrical equipment for explosive atmospheres — Basic method and requirements”.

Na czym polega ta metoda?

Ocena zagrożenia zapłonem: dla całego urządzenia identyfikuje się wszystkie potencjalne źródła zapłonu (tworzone przez urządzenie i przez jego pracę) i ocenia, czy w przewidywanym okresie użytkowania mogą stać się skuteczne — przy normalnej pracy i przy niesprawnościach. Na tej podstawie dobiera się środki ochrony odpowiednie do wymaganego poziomu zabezpieczenia urządzenia (EPL), a wynik dokumentuje się w sprawozdaniu z oceny, badaniach i oznaczeniu „Ex h”.

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

STATUS (odczyt 18.11.2026): Karty PKN: PN-EN ISO 80079-36:2016-07 „Atmosfery wybuchowe -- Część 36: Urządzenia nieelektryczne do atmosfer wybuchowych -- Metodyka i wymagania” — wersja angielska (publikacja 05-07-2016, 100 stron) i polska (publikacja 04-01-2018, 88 stron), KT 269 Bezpieczeństwa Chemicznego, wprowadza EN ISO 80079-36:2016 i ISO 80079-36:2016 [IDT], zastępuje PN-EN 13463-1:2010; poprawki: PN-EN ISO 80079-36:2016-07/AC:2020-05 (wersja angielska i polska); karty nie podają daty wycofania. Katalog iTeh: EN ISO 80079-36:2016 — opublikowana 06.04.2016, status „Published”; poprawka EN ISO 80079-36:2016/AC:2019 — opublikowana 18.12.2019.; Normalne warunki atmosferyczne (rozdz. 1): temperatura −20 °C do +60 °C; ciśnienie 80 kPa do 110 kPa (0,8 bar do 1,1 bar); powietrze o zawartości tlenu zwykle 21 % v/v; Temperatura otoczenia urządzenia (rozdz. 1, uwaga 2): −20 °C do +40 °C, jeżeli nie określono i nie oznaczono inaczej; Wyłączenia (rozdz. 1): narzędzia ręczne i urządzenia obsługiwane ręcznie bez magazynowania energii; statyczne autonomiczne urządzenia procesowe poza urządzeniem objętym normą.

Ile trwa wykonanie badania?

Procedura obejmuje 4 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Dokumentacja oceny zagrożenia zapłonem (5.2.6), Stanowisko do wyznaczania maksymalnej temperatury powierzchni (8.2), Wyposażenie badań mechanicznych (8.3).

Gdzie stosuje się to badanie?

Nieelektryczne urządzenia Ex, podzespoły Ex, systemy ochronne i ich zespoły z własnymi potencjalnymi źródłami zapłonu, np. sprzęgła, pompy, przekładnie, hamulce, silniki hydrauliczne i pneumatyczne, wentylatory, sprężarki (wprowadzenie, rozdz. 1); Ocena zagrożenia zapłonem urządzeń mechanicznych grupy I (górnictwo), II (atmosfery gazowe) i III (pyły palne) przed oceną zgodności z dyrektywą 2014/34/UE (załącznik ZA); Wyznaczanie maksymalnej temperatury powierzchni, badania mechaniczne i badania części niemetalowych urządzeń nieelektrycznych (rozdz. 8, spis treści); Oznaczenie urządzeń nieelektrycznych symbolem „Ex h” z grupą, klasą temperaturową i EPL (załącznik ZB, przykłady).

Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN ISO 80079-36.

🔍 Znajdź laboratorium wykonujące to badanie