🧪 Arsen ogólny w wodzie i ściekach — spektrofotometria z DDTC-Ag

Fizykochemia PN-EN 26595

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „Opisano metodę oznaczania arsenu w wodzie i ściekach. Znajduje ona zastosowanie w granicach stężeń od 0,001 do 0,1 mg/l. W załączniku opisano metodę mineralizacji stosowaną w przypadku trudnorozkładalnych związków arsenu. Wyższe stężenia arsenu można oznaczać przy odpowiednim rozcieńczeniu próbki wodą wolną od arsenu". Wydanie polskie ukazało się 28 lipca 1999 roku, ma 8 stron, prowadzi je KT 121 Jakości Wody — Badania Chemiczne — Substancje Nieorganiczne; wprowadza EN 26595:1992, ISO 6595:1982 i poprawkę EN 26595:1992/AC:1992, a w polu „Zastępuje" wymienia PN-C-04594-00:1975 i PN-C-04594-01:1988. Karta podaje DATĘ WYCOFANIA — 1 lipca 2016 roku — i nie ma pola „Zastąpiona przez" (stan karty na 23.09.2026).

ROZPORZĄDZENIE WYMIENIA NORMĘ WYCOFANĄ TRZY LATA WCZEŚNIEJ. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 roku (Dz.U. 2019 poz. 1311) wymienia w załączniku nr 12, pod pozycją 5 „Arsen", cztery metodyki: absorpcyjną spektroskopię atomową z atomizacją bezpłomieniową (PN-EN ISO 15586), spektrofotometrię absorpcyjną cząsteczkową — czyli tę normę (PN-EN 26595), atomową spektrometrię emisyjną z plazmą wzbudzoną indukcyjnie (PN-EN ISO 11885) oraz spektrometrię mas z plazmą wzbudzoną indukcyjnie (PN-EN ISO 17294-2). Akt ogłoszono 15 lipca 2019 roku, a PN-EN 26595 wycofano 1 lipca 2016 roku — trzy lata i dwa tygodnie wcześniej. Objaśnienie 2 do załącznika mówi: „Jeżeli norma wskazana w załączniku zostanie zastąpiona i wycofana, za normę zalecaną należy uznać nową normę z Polskich Norm". Przy tej normie objaśnienie nie wskazuje niczego: karta podaje wycofanie, ale nie podaje normy zastępującej. Inaczej jest przy chlorkach w tym samym załączniku, gdzie wskazana PN-EN ISO 10304-2 została wycofana i zastąpiona, a karta wymienia następczynię.

CO POKAZUJE POMIAR. Kopia zakresów akredytacji, odczyt 23.09.2026. Wszystkie zapisy numeru w polu dokumentu odniesienia (przed numerem nie może stać cyfra ani litera, po nim cyfra): PN-EN ISO 11885 — 86 laboratoriów i 261 pozycji, PN-EN ISO 15586 — 66 i 143, PN-EN ISO 17294-2 — 50 i 104, PN-EN 26595 — zero. Pozycje dotyczące arsenu liczymy na dwa sposoby. Gdy arsen stoi w NAZWIE BADANIA: 84 laboratoria, 156 pozycji; przy nich PN-EN ISO 11885 — 12 laboratoriów (19 pozycji), PN-EN ISO 15586 — 11 (11), PN-EN ISO 17294-2 — 7 (9). Gdy arsen stoi w nazwie badania ALBO na liście parametrów, także w badaniach grupowych w rodzaju „Stężenie metali": 138 laboratoriów, 323 pozycje; przy nich PN-EN ISO 11885 — 42 laboratoria (65 pozycji), PN-EN ISO 17294-2 — 35 (58), PN-EN ISO 15586 — 28 (33). PN-EN 26595 — zero przy obu miarach. Objaśnienie 4 do załącznika nazywa metodę z PN-EN ISO 11885 „szczególnie zalecaną w sytuacjach oznaczania w jednej próbce większej liczby pierwiastków" i wymienia wśród nich arsen.

NORMA NA TECHNIKĘ WODORKOWĄ — WYCOFANA TEGO SAMEGO DNIA, A POWOŁYWANA. Przy arsenie w zakresach stoi też PN-EN ISO 11969:1999 „Jakość wody — Oznaczanie arsenu — Metoda absorpcyjnej spektrometrii atomowej (technika wodorkowa)", której załącznik nr 12 nie wymienia. Jej karta podaje zakres od 1 µg/l do 10 µg/l w wodach pitnych, gruntowych i powierzchniowych oraz datę wycofania 1 lipca 2016 roku — tę samą co przy PN-EN 26595. Przy obu miarach powołuje ją 12 laboratoriów w 14 pozycjach: przy mierze węższej tyle samo laboratoriów co PN-EN ISO 11885, przy szerszej — mniej niż każdą z trzech norm pozycji 5, które laboratoria powołują (PN-EN ISO 11885, 17294-2 i 15586). Dwie normy wycofane tego samego dnia: jedną powołuje dziś dwanaście laboratoriów, drugiej — żadne. Samo wycofanie nie tłumaczy więc zera przy PN-EN 26595.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy (8 stron). Tytuł podaje odczynnik barwny, karta — zakres, rozcieńczanie wodą wolną od arsenu i mineralizację trudno rozkładalnych związków arsenu opisaną w załączniku. Nie podajemy przebiegu reakcji, sposobu przeprowadzenia arsenu w postać oznaczaną, długości fali pomiaru ani aparatury.

Zasada metody

Według tytułu i karty normy: arsen oznacza się metodą spektrofotometryczną z dietyloditiokarbaminianem srebra, w zakresie od 0,001 do 0,1 mg/l. Trudno rozkładalne związki arsenu mineralizuje się według załącznika normy, a wyższe stężenia oznacza się po rozcieńczeniu próbki wodą wolną od arsenu. Przebiegu reakcji, sposobu przeprowadzenia arsenu w postać oznaczaną i długości fali pomiaru NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Woda i ścieki — zakres normy według karty
• Badanie ścieków na potrzeby Dz.U. 2019 poz. 1311 — metodyka wymieniona przy arsenie (załącznik nr 12, pozycja 5), mimo wycofania normy 01-07-2016

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 26595:1999

Tytuł (PL)

Jakość wody — Oznaczanie arsenu ogólnego — Metoda spektrofotometryczna z dietyloditiokarbaminianem srebra

Title (EN)

Water quality — Determination of total arsenic — Silver diethyldithiocarbamate spectrophotometric method

Procedura krok po kroku

1. Sprawdzenie statusu normy

   Norma jest wycofana od 01-07-2016, a karta nie wskazuje normy zastępującej (stan karty na 23.09.2026). Rozporządzenie z 2019 roku wymienia ją mimo to przy arsenie.

2. Mineralizacja — gdy potrzebna

   Trudno rozkładalne związki arsenu mineralizuje się według załącznika normy (karta); warunków NIE PODAJEMY.

3. Oznaczenie spektrofotometryczne

   Przebiegu oznaczenia NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

4. Próbki powyżej zakresu

   Stężenia wyższe niż 0,1 mg/l oznacza się po rozcieńczeniu próbki wodą wolną od arsenu (karta).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zagrożeń związanych z odczynnikami i przebiegiem reakcji nie opisujemy — przebiegu nie znamy, bo tekstu normy nie mieliśmy; obowiązują karty charakterystyki odczynników i wzorców arsenu użytych w laboratorium

Najczęstsze pytania