🌿 Alkohol furfurylowy (2-furylometanol) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na żelu krzemionkowym, ekstrakcja acetonem, chromatografia gazowa; oznaczalność według normy 3 mg/m³, NDS 30 mg/m³, NDSCh 60 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04214-02:1990 (wycofana 30-11-2010)

Środowisko PN-Z-04214-02

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Metoda polega na adsorpcji par alkoholu furfurylowego na żelu krzemionkowym, wyekstrahowaniu go acetonem i analizie chromatograficznej otrzymanego roztworu. Oznaczalność metody wynosi 3 mg w 1 metrze sześciennym powietrza” (na karcie bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora. Tekstu normy (3 strony) nie mieliśmy; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 nie notuje artykułu o alkoholu furfurylowym ani 2-furylometanolu (przeszukanie 04.10.2026).

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 274: „2-Furylometanol [98-00-0]” — NDS 30 mg/m³, NDSCh 60 mg/m³, notacja „skóra”. Oznaczalność według karty, 3 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04214-02:1990 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 28-09-1990, data wycofania 30-11-2010, 3 strony, grupa cenowa B, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie wskazuje normy zastępującej. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04214” (04.10.2026) pokazuje dwa arkusze serii „Badania zawartości alkoholu furfurylowego” — 01:1991 (postanowienia ogólne) i 02:1990 — oba z etykietą „Wycofana”. Hasło „furylometanolu” nie zwraca żadnej normy, a wśród 50 pierwszych wyników hasła „alkoholu furfurylowego” jedyne normy o tej substancji to te dwa wycofane arkusze.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04214-02 (z łącznikiem, kropką albo ukośnikiem przed numerem arkusza) stoi w 4 rekordach u 3 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 22.07.2026 do 18.08.2026 — wszystkie wydane po wycofaniu normy) — w 4 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Obie pozycje AB 522 (wyd. nr 26 z 18.08.2026) są zapisane pogrubioną kursywą — akredytacja zawieszona na wniosek podmiotu od 18.08.2026 r. do 14.02.2027 r.; w kopii bazy przy dokumentach stoi gwiazdka. Postać „PN-Z-04214-02:1990” — AB 746 i AB 1642; „PN-90/Z-04214.02” — AB 522 (obok procedury PB-17-21 wydanie 7 z 20.06.2022 r., w pozycji o masie w próbce „z wyłączeniem pkt. 5.3”). Zakładka „Laboratoria”: „PN-Z-04214-02” pokazuje 2 laboratoria, „PN-90/Z-04214.02” — 1, tak samo w kopii i na serwerze produkcyjnym labcoda.pl (zapytania zakładki 04.10.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze; AB 746 — próbki pobrane do rurek z sorbentem, AB 1642 — na sorbent stały, AB 522 — w pozycji o masie w próbce na rurki z sorbentem. Wielkość: stężenie (zawartość) 2-furylometanolu (alkoholu furfurylowego). Zakresy: AB 746 — 0,062–120 mg/m³ (0,010–2,0 mg w próbce); AB 1642 — 1,9–240 mg/m³ (0,019–1,2 mg w próbce); AB 522 (zawieszone) — stężenie 0,67–1365,06 mg/m³ i zawartość 12–24 571 µg w próbce. Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — wszystkie 3 laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — status: norma wycofana od 30-11-2010, a w przejrzanych wynikach PKN nie ma aktualnej normy; 3 laboratoria mają ją w zakresach wydanych w 2026 r. Drugie — granica oznaczalności: według karty 3 mg/m³; AB 1642 (1,9), AB 522 (0,67) i AB 746 (0,062 mg/m³) podają niższą dolną granicę, co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Trzecie — sorbent: karta mówi o żelu krzemionkowym, a zakresy podają ogólnie „sorbent” lub „sorbent stały” — czy laboratorium stosuje sorbent z normy, z zakresu nie wynika. Czwarte — nazwy: norma i laboratoria piszą „alkohol furfurylowy”, wykaz NDS i laboratoria — „2-furylometanol”; to ta sama substancja (CAS 98-00-0 w wykazie). Piąte — skóra: NDS ma notację „skóra”, a pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę. Szóste — zawieszenie: obie pozycje AB 522 zawieszone do 14.02.2027 r.; AB 522 wyłącza też punkt 5.3 swojej procedury PB-17-21 — dopisek stoi w PCA pod procedurą, nie pod normą.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy masy żelu krzemionkowego, objętości ani strumienia pobierania powietrza, objętości acetonu, kolumny, detektora, warunków chromatografu ani obliczeń. Nie twierdzimy, że inna norma zastąpiła PN-Z-04214-02:1990 — PKN takiej nie wskazuje.

Zasada metody

Pary alkoholu furfurylowego z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na żelu krzemionkowym, ekstrahuje acetonem i analizuje roztwór chromatografią gazową (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 30 mg/m³ i NDSCh 60 mg/m³ dla 2-furylometanolu. Oznaczalność według karty — 3 mg/m³. Norma jest wycofana (30-11-2010); szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — alkohol furfurylowy (2-furylometanol) — w aktualnych zakresach 3 laboratoriów (jedno zawieszone), mimo wycofania normy
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 30 mg/m³ i NDSCh 60 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 274 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04214-02:1990

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości alkoholu furfurylowego — Oznaczanie alkoholu furfurylowego na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Tests for furfuryl alcohol content — Determination of furfuryl alcohol at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Status

   PN-Z-04214-02:1990 wycofana 30-11-2010, bez wskazanej następczyni (stan karty na 04.10.2026).

2. Pobieranie

   Adsorpcja par na żelu krzemionkowym (karta PKN); szczegółów NIE PODAJEMY.

3. Ekstrakcja i analiza

   Ekstrakcja acetonem, analiza chromatograficzna (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 30 mg/m³ i NDSCh 60 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); notacja „skóra” — pomiar w powietrzu nie obejmuje drogi przez skórę.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Alkohol furfurylowy — notacja „skóra” w wykazie NDS; aceton — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: norma wycofana 30-11-2010 bez następczyni w katalogu PKN; obie pozycje AB 522 zawieszone do 14.02.2027 r.

Najczęstsze pytania