⚗️ Oznaczanie zawartości agresywnego dwutlenku węgla w wodzie, czyli CO2 zdolnego rozpuszczać wapno z betonu — metoda odwoławcza: wodę wlewa się w miejscu poboru do butelki 0,5 l z 10 g strąconego węglanu wapnia, w laboratorium wytrząsa co najmniej 2 h, a 100 ml klarownej cieczy i 100 ml tej samej wody bez reakcji miareczkuje kwasem solnym 0,100 M do pH 4,3; różnica objętości daje zdolność rozpuszczania wapna i zawartość agresywnego CO2 w mg/l; nie dla wód o pH poniżej 4,3, PN-EN 13577

Fizykochemia PN-EN 13577

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 13577:2007 (tekst angielski EN 13577:2007): od strony tytułowej przez spis treści, przedmowę, rozdziały 1–9 do załącznika A (wzór sprawozdania) na stronie 7. Poza próbką zostaje bibliografia na stronie 8.

WEDŁUG TEKSTU EN 13577:2007. Normę przygotował CEN/TC 104 „Beton i wyroby pokrewne”, którego sekretariat prowadzi DIN; CEN zatwierdził ją 08.03.2007, a krajowe wdrożenia miały nastąpić najpóźniej w październiku 2007 r. Według przedmowy norma opisuje metodę badania wody, która może być agresywna wobec stwardniałego betonu, opiera się na DIN 4030 „Ocena wody, gruntu i gazów pod względem agresywności wobec betonu” i nie zastępuje żadnej normy europejskiej. Zakres (1): metoda odwoławcza oznaczania dwutlenku węgla obecnego w wodzie, który ma zdolność rozpuszczania wapna z betonu; nie ma zastosowania do pomiaru całkowitego dwutlenku węgla w wodzie; przy innych metodach trzeba wykazać, że dają wyniki równoważne; badanie nie dotyczy wody o pH poniżej 4,3; w sporze stosuje się wyłącznie metodę odwoławczą. Powołania (2): nie dotyczy. Termin (3.1): agresywny CO2 — ilość dwutlenku węgla w wodzie, która ma zdolność rozpuszczania wapna w betonie. Zasada (4): do wody dodaje się sproszkowany węglan wapnia; po zakończeniu reakcji agresywnego CO2 z węglanem wapnia wodę miareczkuje się kwasem; różnica w miareczkowaniu względem drugiej próbki tej samej wody, niepoddanej reakcji z węglanem wapnia, daje zawartość agresywnego CO2. Aparatura (5.1): waga do 100 g z dokładnością 0,1 mg; pH-metr (wzorcowany) albo wskaźnik pH (np. oranż metylowy); mieszadło magnetyczne z termostatowaniem; termometr 0–30 °C z działką 0,2 °C; biureta 25 ml z dokładnością 0,03 ml; pipeta 100 ml z dokładnością 0,1 ml; butelka na próbkę co najmniej 1 l; butelka 0,5 l z zakrętką; zlewka 250 ml; w razie potrzeby izolowane termicznie pojemniki transportowe. Odczynniki (5.2): strącony węglan wapnia w proszku; kwas solny 0,100 M (żrący — ochrona oczu, unikanie wdychania par, rękawice i odzież ochronna, w razie kontaktu obfite płukanie wodą i natychmiastowa pomoc lekarska). Przygotowanie (6.1): przed poborem odważa się 10 g węglanu wapnia do butelki 0,5 l. Pobieranie (6.2): dwutlenek węgla łatwo ucieka z wody przy poborze, transporcie i przechowywaniu, więc próbkę pobiera się ostrożnie, by nie usunąć rozpuszczonego gazu, i bada możliwie szybko; butelkę ≥ 1 l napełnia się badaną wodą i z niej powoli napełnia butelkę 0,5 l z węglanem, uważając, by nie wypłukać proszku; butelka ma być całkowicie wypełniona, szczelnie zamknięta i trwale oznaczona przez próbobiorcę numerem próbki, miejscem poboru, datą i godziną; resztę wody zachowuje się w butelce ≥ 1 l do drugiego pomiaru; skład próbki nie może się zmienić w transporcie, np. przez zmianę temperatury — zmiana temperatury od poboru do badania nie może przekroczyć 5 °C, a od poboru do oznaczenia nie może upłynąć więcej niż 48 h; w razie potrzeby używa się pojemników izolowanych termicznie. Badanie (6.3): po poborze i tuż przed badaniem mierzy się temperaturę wody z dokładnością 0,2 °C i zapisuje w protokole poboru; butelkę 0,5 l z węglanem energicznie wytrząsa się co najmniej 2 h; temperatura wody nie może odbiegać o więcej niż 2 °C od zmierzonej przy poborze — w razie potrzeby używa się mieszadła z termostatowaniem; dopuszcza się automatyczny titrator; 100 ml wody z próbki miareczkuje się kwasem solnym do pH 4,3 (objętość H1); po opadnięciu nadmiaru węglanu 100 ml klarownej cieczy nad osadem miareczkuje się kwasem do pH 4,3 (objętość H2); pomiar (H2) powtarza się na drugiej porcji klarownej cieczy nad osadem — według normy pobranej z pozostałego roztworu w butelce na próbkę (5.1.7). Wyrażanie wyników (7): zdolność rozpuszczania wapna LDC = 28 (H2 − H1) w mg CaO/l; zawartość agresywnego CO2 = LDC × 44/56; wynikiem jest średnia z dwóch oznaczeń, w mg/l, zaokrąglona do liczby całkowitej. Sprawozdanie (8): jednoznaczna identyfikacja próbki, miejsce badania, data i godzina poboru, czas wykonania badania, temperatury próbki (po poborze i tuż przed badaniem), obliczone zawartości agresywnego CO2 i średnia, osoba wykonująca, odstępstwa od normy i oświadczenie wykonującego o zgodności z normą poza odstępstwami; wzór w załączniku A (m.in. rodzaj wody — podziemna, powierzchniowa itp., miejsce i głębokość poboru, numer pH-metru). Precyzja (9): odchylenie standardowe powtarzalności 0,3 mg/l.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 13577”, 03.10.2026) jest PN-EN 13577:2008 (wersja polska, „Wprowadza: EN 13577:2007 [IDT]”) bez adnotacji o wycofaniu oraz PN-EN 13577:2007 (wersja angielska), wycofana i zastąpiona przez wersję polską; pozostałe wyniki to normy PN-EN ISO 13577 o piecach przemysłowych. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) EN 13577:2007 ma status „Published”, etap 90.93 (decyzja o potwierdzeniu normy).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 13577 stoi w 4 rekordach u 4 laboratoriów: AB 005, AB 213, AB 418, AB 894. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 18.12.2025 do 17.04.2026) numer stoi w 4 wierszach — po jednym u każdego; w każdym z czterech dokumentów liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń; przeszukanie wszystkich 1291 dokumentów PCA pobranych z BIP 03.10.2026 nie dało laboratoriów spoza kopii bazy (17 laboratoriów z wykazu nie ma na BIP odnośnika do dokumentu zakresu). Postać u wszystkich: „PN-EN 13577:2008”. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN 13577”) pokazuje wszystkie 4 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Przedmiot: woda (AB 005, AB 213, AB 894), woda i ścieki (AB 418). Cecha: stężenie dwutlenku (ditlenku) węgla agresywnego. Zakresy: (2,2–180) mg/l (AB 005), (2,2–440) mg/l (AB 213), (1–100) mg/l (AB 418), (7,0–100) mg/l (AB 894). Technika: metoda miareczkowa u wszystkich.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy poborze: węglan wapnia trafia do butelki już w miejscu poboru, butelka ma być pełna i szczelna, a CO2 łatwo ucieka przy poborze, transporcie i przechowywaniu (6.1, 6.2). Przy transporcie: zmiana temperatury najwyżej 5 °C i najwyżej 48 h od poboru do oznaczenia (6.2). Przy reakcji: wytrząsanie co najmniej 2 h, temperatura w granicach 2 °C od zmierzonej przy poborze (6.3). Przy matrycy: nie dla wody o pH poniżej 4,3 i nie do oznaczania całkowitego CO2 (1). Przy metodzie: to metoda odwoławcza — inna metoda wymaga wykazania równoważności, a w sporze rozstrzyga tylko ta (1). Przy wyniku: średnia z dwóch oznaczeń, liczba całkowita w mg/l (7.2).

CZEGO NIE PODAJEMY. Bibliografii nie czytaliśmy. Nie podajemy klas agresywności środowiska wobec betonu ani wartości granicznych agresywnego CO2.

Zasada metody

Wodę zamyka się przy poborze w pełnej, szczelnej butelce z 10 g sproszkowanego węglanu wapnia, który reaguje z agresywnym CO2 podczas co najmniej 2 h wytrząsania. Po reakcji 100 ml klarownej cieczy i 100 ml tej samej wody bez węglanu miareczkuje się kwasem solnym 0,100 M do pH 4,3. Z różnicy objętości oblicza się zdolność rozpuszczania wapna LDC = 28 (H2 − H1) mg CaO/l, a z niej zawartość agresywnego CO2 = LDC × 44/56 w mg/l.

Zastosowania

• Ocena wody, która może być agresywna wobec stwardniałego betonu — agresywny CO2 zdolny rozpuszczać wapno (1, przedmowa)
• Metoda odwoławcza — punkt odniesienia dla innych metod i rozstrzygania sporów; nie dla wody o pH < 4,3 ani całkowitego CO2 (1)
• Woda i ścieki — stężenie agresywnego dwutlenku węgla — pozycje w zakresach akredytacji 4 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13577:2008

Tytuł (PL)

Agresja chemiczna na beton — Oznaczanie zawartości agresywnego dwutlenku węgla w wodzie

Title (EN)

Chemical attack on concrete — Determination of aggressive carbon dioxide content in water

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie

   10 g CaCO3 do butelki 0,5 l przed poborem (6.1). PN-EN 13577:2008 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Pobór

   Butelka ≥ 1 l, z niej powolne napełnienie butelki z węglanem do pełna, szczelne zamknięcie, oznaczenie; reszta wody do drugiego pomiaru; ΔT ≤ 5 °C, ≤ 48 h (6.2).

3. Reakcja

   Pomiar temperatury z dokładnością 0,2 °C, wytrząsanie ≥ 2 h w ± 2 °C (6.3).

4. Miareczkowanie

   100 ml wody bez reakcji (H1) i 100 ml klarownej cieczy nad węglanem (H2) do pH 4,3; powtórzenie H2 na drugiej porcji klarownej cieczy — według normy z pozostałego roztworu w butelce 5.1.7 (6.3).

5. Wynik

   LDC = 28 (H2 − H1), CO2 = LDC × 44/56; średnia z dwóch, mg/l, liczba całkowita (7).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Kwas solny jest żrący — ochrona oczu, rękawice i odzież ochronna, unikanie wdychania par; po kontakcie obfite płukanie wodą i pomoc lekarska (5.2.2)

Najczęstsze pytania