🛣️ Określanie współczynnika absorpcji wody spowodowanej podciąganiem kapilarnym (elementy z betonu kruszywowego, autoklawizowanego betonu komórkowego, kamienia sztucznego i naturalnego) oraz początkowej absorpcji wody (elementy ceramiczne) — co najmniej 6 próbek suszonych do stałej masy w 70 °C lub 105 °C, zanurzonych badaną powierzchnią na głębokość (5 ± 1) mm na czas z normy wyrobu (dla ceramiki 1 min), przyrost masy odniesiony do pola powierzchni i czasu lub pierwiastka z czasu, PN-EN 772-11

Budownictwo PN-EN 772-11

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 772-11:2011 (tekst EN 772-11:2011, angielski): od strony tytułowej przez spis treści, przedmowę i rozdziały 1–9 do rozdziału 10 (sprawozdanie, punkty a–i) na stronie 7 włącznie. Poza próbką zostaje załącznik A (istotne zmiany techniczne względem poprzedniego wydania).

WEDŁUG TEKSTU EN 772-11:2011 (przedmowa, rozdziały 1–10). Normę przygotował CEN/TC 125 „Mury” (sekretariat BSI); CEN zatwierdził ją 25.12.2010, zastąpiła EN 772-11:2000. Zakres (1): współczynnik absorpcji wody spowodowanej podciąganiem kapilarnym dla elementów murowych z betonu kruszywowego, autoklawizowanego betonu komórkowego, kamienia naturalnego i sztucznego oraz początkowa absorpcja wody elementów murowych ceramicznych. Powołania (2): EN 771-1 do EN 771-6, EN 772-16. Zasada (3): po wysuszeniu do stałej masy jedną powierzchnię elementu zanurza się w wodzie na określony czas i wyznacza przyrost masy; u ceramiki mierzy się początkową absorpcję powierzchni wspornej, u pozostałych — absorpcję powierzchni, która będzie eksponowana, jak opisano w normie wyrobu. Aparatura (5): płaska wanna o głębokości co najmniej 20 mm i powierzchni większej od zanurzanej powierzchni elementu, z utrzymaniem stałego poziomu wody; podpórki o powierzchni najwyżej 400 mm2 odsuwające próbkę od dna; stoper z podziałką sekundową; suszarka wentylowana utrzymująca (70 ± 5) °C (beton kruszywowy, beton komórkowy, kamień naturalny i sztuczny) albo (105 ± 5) °C (ceramika); waga z dokładnością 0,1 % masy suchej próbki. Próbki (6): pobieranie według właściwej części EN 771; co najmniej sześć próbek, chyba że norma wyrobu wymaga więcej; suszenie do stałej masy mdry,s w 70 °C lub 105 °C — stała masa, gdy dwa kolejne ważenia w odstępie 24 h różnią się najwyżej o 0,1 % masy całkowitej. Procedura (7): ostudzić w temperaturze pokojowej, zmierzyć wymiary zanurzanej powierzchni według zasady z EN 772-16 i obliczyć pole brutto As; ustawić próbki na podpórkach i zanurzyć na (5 ± 1) mm na cały czas badania; przy bardzo nieregularnej powierzchni podnieść poziom wody tak, by cała powierzchnia dotykała wody; u kamienia naturalnego zapisać, czy powierzchnia jest równoległa, czy prostopadła do uwarstwienia; utrzymywać stały poziom wody; przy elementach betonowych, z betonu komórkowego i kamiennych przykryć wannę przed parowaniem; po czasie zanurzenia tso z EN 771-1, EN 771-3, EN 771-4, EN 771-5 lub EN 771-6 wyjąć, osuszyć powierzchnię i zważyć (mso,s); kamień naturalny wyjmuje się, osusza i waży w regularnych odstępach aż do braku przyrostu masy; u niektórych elementów ceramicznych obie powierzchnie wsporne mogą różnić się początkową absorpcją i trzeba mierzyć obie. Obliczenia (8): beton kruszywowy i kamień sztuczny — cw,s = (mso,s − mdry,s) / (As · tso) × 10⁶ g/(m2 · s), z dokładnością 0,1; beton komórkowy i kamień naturalny — cw,s = (mso,s − mdry,s) / (As · √tso) × 10⁶ g/(m2 · s0,5), z dokładnością 1; u kamienia naturalnego cw,s to nachylenie początkowego prostoliniowego odcinka wykresu (mso,s − mdry,s)/As względem pierwiastka z czasu; ceramika — cwi,s = (mso,s − mdry,s) / (As · t) × 10³ kg/(m2 · min), t = 1 min, z dokładnością 0,1. Ocena (9): średnia z próbek z tą samą dokładnością. Sprawozdanie (10): m.in. data badania (beton, beton komórkowy, kamień sztuczny), opis próbek według EN 771, liczba próbek i czy to całe elementy, czy reprezentatywne części, wartości pojedyncze, czas zanurzenia i średnie; u kamienia naturalnego — położenie powierzchni względem uwarstwienia.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 772-11”, 03.10.2026) jest 5 pozycji: PN-EN 772-11:2011 w wersji angielskiej i niemieckiej („Wprowadza: EN 772-11:2011 [IDT]”) bez adnotacji o wycofaniu oraz wycofane PN-EN 772-11:2002 (wersja polska) i element dodatkowy PN-EN 772-11:2002/A1:2005 (wersja polska i angielska), zastąpione przez PN-EN 772-11:2011. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) EN 772-11:2011 ma status „Published” i etap 90.93 „Decision to confirm — Review Enquiry” (z datą początku 23.01.2025); zastąpiła EN 772-11:2000/A1:2004. Gęstość elementów murowych opisuje wpis o PN-EN 772-13, wymiary — wpis o PN-EN 772-16, a absorpcję zimnej wody — wpis o PN-EN 772-21.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 772-11 stoi w 7 rekordach u 5 laboratoriów: AB 011, AB 023, AB 054 (3 rekordy), AB 251, AB 687. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 16.07.2025 do 13.08.2026) numer stoi w 7 wierszach tych samych laboratoriów (AB 054 — 3, pozostałe po 1; plik PDF zakresu AB 251 zawiera ten sam dokument dwukrotnie — liczymy go raz). Postać „PN-EN 772-11:2011” (AB 054, AB 251, AB 687) i „PN-EN 772-11” bez roku (AB 011, AB 023 — w zakresie elastycznym „E”). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona (AB 054 ma zawieszenie w innej części zakresu). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 772-11”) pokazuje te same 5 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Początkowa absorpcja wody — elementy murowe ceramiczne (AB 251, AB 687) i elementy murowe bez bliższego określenia (AB 011, zakres „E”). Absorpcja wody — elementy murowe z betonu kruszywowego (elementy ścienne drobnowymiarowe) i autoklawizowany beton komórkowy (AB 054); absorpcja wody przez podciąganie kapilarne — współczynnik absorpcji, belki nadprożowe z wyłączeniem stalowych, metoda wagowa, zakres (0–10) g/(m2 · s) (AB 054); absorpcja metodą podciągania kapilarnego, zakres do 30 %, metoda wagowa — elementy murowe z betonu komórkowego, silikatowe, ceramiczne, betonowe, gipsowe i inne (AB 023, zakres „E”). Elementów silikatowych i gipsowych nie ma wśród materiałów z rozdziału 1, a norma wyraża wynik w g/(m2 · s), g/(m2 · s0,5) lub kg/(m2 · min), nie w procentach.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy suszeniu: 70 °C dla betonu, betonu komórkowego i kamienia, 105 °C dla ceramiki; stała masa po dwóch ważeniach w odstępie 24 h z różnicą do 0,1 % (5.4, 6.2). Przy zanurzeniu: (5 ± 1) mm przez cały czas, stały poziom wody, przykrycie wanny poza ceramiką (7). Przy powierzchni: u ceramiki powierzchnia wsporna (czasem obie), u pozostałych powierzchnia eksponowana według normy wyrobu (3, 7). Przy czasie: tso z normy wyrobu, u ceramiki t = 1 min; u betonu komórkowego i kamienia naturalnego wzór z pierwiastkiem czasu (8.2). Przy kamieniu naturalnym: ważenia do ustania przyrostu i nachylenie początkowego odcinka wykresu, położenie względem uwarstwienia (7, 8.2). Przy liczbie próbek: co najmniej 6 (6.1).

CZEGO NIE PODAJEMY. Treści załącznika A (zmiany techniczne względem wydania 2000) nie czytaliśmy. Nie podajemy też czasów zanurzenia ani wymagań z norm wyrobu EN 771.

Zasada metody

Element murowy wysuszony do stałej masy (70 °C lub 105 °C) stawia się badaną powierzchnią na podpórkach w wannie z wodą, zanurzając go na (5 ± 1) mm, i po czasie z normy wyrobu (u ceramiki 1 min) waży. Przyrost masy dzielony przez pole powierzchni brutto i czas (lub pierwiastek z czasu) daje współczynnik absorpcji kapilarnej albo początkową absorpcję wody; wynik to średnia z co najmniej 6 próbek.

Zastosowania

• Elementy murowe z betonu kruszywowego, autoklawizowanego betonu komórkowego, kamienia sztucznego i naturalnego — współczynnik absorpcji kapilarnej (1)
• Elementy murowe ceramiczne — początkowa absorpcja wody powierzchni wspornej (1, 3)
• Elementy murowe, w tym ceramiczne, betonowe, z betonu komórkowego, oraz belki nadprożowe — pozycje w zakresach akredytacji 5 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 772-11:2011

Tytuł (PL)

Metody badań elementów murowych — Część 11: Określenie absorpcji wody elementów murowych z betonu kruszywowego, kamienia sztucznego i kamienia naturalnego spowodowanej podciąganiem kapilarnym oraz początkowej absorpcji wody elementów murowych ceramicznych

Title (EN)

Methods of test for masonry units — Part 11: Determination of water absorption of aggregate concrete, autoclaved aerated concrete, manufactured stone and natural stone masonry units due to capillary action and the initial rate of water absorption of clay masonry units

Procedura krok po kroku

1. Próbki

   Co najmniej 6 według EN 771; suszenie do stałej masy w 70 °C lub 105 °C. PN-EN 772-11:2011 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Pomiar powierzchni

   Po ostudzeniu zmierzyć zanurzaną powierzchnię według zasady EN 772-16, obliczyć pole brutto As.

3. Zanurzenie

   Na podpórkach, na (5 ± 1) mm; stały poziom wody; wanna przykryta (poza ceramiką).

4. Ważenie

   Po czasie tso (ceramika 1 min) osuszyć powierzchnię i zważyć; kamień naturalny ważyć cyklicznie do ustania przyrostu.

5. Wynik

   Współczynnik z odpowiedniego wzoru dla każdej próbki i średnia.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ciężkie elementy murowe — przenoszenie i ustawianie w wannie z zachowaniem zasad bezpiecznej pracy
• Gorące próbki po suszeniu w 105 °C — ochrona rąk

Najczęstsze pytania