🌿 5-Metyloheksan-2-on w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 9,5 mg/m³, NDS 95 mg/m³; PN-Z-04358:2006

Środowisko PN-Z-04358

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par 5-metyloheksan-2-onu na węglu aktywnym, desorpcji związku roztworem metanolu w disiarczku węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie 5-metyloheksan-2-onu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 9,5 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora ani objętości powietrza. Tekstu normy (6 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „5-Metyloheksan-2-on − nr 4(30) 2001”; artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 381: „5-Metyloheksan-2-on [110-12-3]” — NDS 95 mg/m³, bez NDSCh i bez notacji „skóra”. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 9,5 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 05.10.2026). Karta PN-Z-04358:2006 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 29-09-2006, 6 stron, grupa cenowa C, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04358” (05.10.2026) zwraca tylko tę normę.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 05.10.2026). Numer 04358 stoi w 2 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 11.06.2026 i 23.07.2026) — w 2 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04358:2006” — AB 882 (po procedurze PB-10 wydanie 1 z 31.08.2022 r.) i AB 1207 (obok procedury PB-06A wydanie 7 z 20.01.2025 r.). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04358”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 05.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). AB 882 — środowisko pracy, próbki powietrza: stężenie i zawartość 5-metyloheksan-2-onu 3,13–2310 mg/m³ (0,016–3,8 mg w próbce); AB 1207 — 0,17–500 mg/m³ (0,001–5,0 mg w próbce), pozycja w grupie z trzema przedmiotami badań: środowisko pracy (próbki powietrza pobrane na rurki z sorbentem — węgiel aktywny), środowisko ogólne (próbki powietrza atmosferycznego) i pomieszczenia. Technika: chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS) — oba laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — oznaczalność: według karty 9,5 mg/m³; AB 882 podaje 3,13 mg/m³, AB 1207 — 0,17 mg/m³, co wymaga warunków innych niż w normie. Drugie — procedury: w obu laboratoriach normie towarzyszy procedura własna (PB-10, PB-06A) — sprawozdanie powinno wskazać, według którego dokumentu pobrano i oznaczono próbkę. Trzecie — detektor: karta go nie podaje, oba laboratoria stosują GC-MS. Czwarte — przedmiot: u AB 1207 pozycja stoi w grupie obejmującej też powietrze atmosferyczne i pomieszczenia — dla tych przedmiotów NDS nie jest wartością odniesienia.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy masy węgla aktywnego, objętości ani strumienia pobierania powietrza, składu ani objętości roztworu desorpcyjnego, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu ani obliczeń; treści artykułu CIOP z 2001 r. nie znamy.

Zasada metody

Pary 5-metyloheksan-2-onu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje roztworem metanolu w disiarczku węgla i analizuje roztwór chromatografią gazową (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 95 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 9,5 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — 5-metyloheksan-2-on — w aktualnych zakresach 2 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 95 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 381 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04358:2006

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 5-metyloheksan-2-onu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of 5-methylhexan-2-one at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Adsorpcja par na węglu aktywnym (karta PKN); objętości NIE PODAJEMY.

2. Desorpcja

   Roztworem metanolu w disiarczku węgla (karta PKN).

3. Analiza

   Chromatografia gazowa roztworu (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 95 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 9,5 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• 5-Metyloheksan-2-on, metanol i disiarczek węgla — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: oba laboratoria stosują normę obok procedur własnych i ze spektrometrią mas; dolne granice niższe niż karta (9,5 mg/m³)

Najczęstsze pytania