🌿 5-Metyloheksan-2-on w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla i chromatografia gazowa, PN-Z-04358
Krótko: o co chodzi
Oznaczanie par 5-metyloheksan-2-onu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla i chromatografia gazowa. Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04358:2006 (wersja polska); STATUS (stan na 18.11.2026): aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”. Procedura obejmuje 4 kroki; stosuje się je m.in. do: Pomiary par 5-metyloheksan-2-onu w powietrzu na stanowiskach pracy — ocena wobec NDS 95 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 381).
W skrócie
- Norma: PN-Z-04358:2006 (wersja polska)
- Kategoria: Środowisko
- Kroków procedury: 4
- STATUS (stan na 18.11.2026): aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”
- Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04358:2006, wersja polska; publikacja 29-09-2006, 6 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30
- Zasada i oznaczalność (z karty): adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 9,5 mg/m³
Przegląd
STATUS (stan na 18.11.2026). Karta PN-Z-04358:2006 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana”: publikacja 29-09-2006, 6 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez” nie ma. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „metyloheksan” (18.11.2026) zwraca tylko tę normę.
CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par 5-metyloheksan-2-onu na węglu aktywnym, desorpcji związku roztworem metanolu w disiarczku węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie 5-metyloheksan-2-onu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 9,5 mg/m3”.
WARTOŚCI DOPUSZCZALNE I PRZEPIS O METODZIE. Wykaz NDS — załącznik nr 1 do rozporządzenia z 12 czerwca 2018 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 26 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 447), poz. 381 „5-Metyloheksan-2-on” [110-12-3]: NDS 95 mg/m³, bez NDSCh i bez oznakowania „skóra”. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty (9,5 mg/m³) to jedna dziesiąta NDS. O metodzie mówi § 16 rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tekst jednolity — Dz.U. 2025 poz. 949): „Badania i pomiary wykonuje się zgodnie z metodami określonymi w Polskich Normach, a w przypadku braku takich norm, metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria, o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1”. Tej normy przepis z nazwy nie wymienia, a innego przepisu, który by ją powoływał, NIE USTALILIŚMY.
DRUGIE ŹRÓDŁO. Indeks metod CIOP-PIB z lat 2000–2012 (Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 4(74)) wskazuje procedurę dla tej substancji w zeszycie z 2001 r. (nr 4(30)); jej tekstu w wolnym dostępie nie znaleźliśmy. Metody NIOSH 1300 i 1301 (ketony) 5-metyloheksan-2-onu nie obejmują. Przebiegu poza polem „Zakres” karty nie podajemy.
CZEGO TU NIE PODAJEMY. Tekstu PN-Z-04358:2006 nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (6 stron). Nie podajemy ilości węgla aktywnego, objętości i strumienia powietrza, składu i objętości roztworu desorpcyjnego, detektora, warunków chromatografii ani obliczeń.
Zasada metody
Według karty normy pary 5-metyloheksan-2-onu z powietrza na stanowisku pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje roztworem metanolu w disiarczku węgla, a roztwór analizuje chromatografią gazową; najmniejsze oznaczalne stężenie to 9,5 mg/m³. Wynik porównuje się z NDS 95 mg/m³ (wykaz NDS z 2026 roku, pozycja 381).
Zastosowania
- Pomiary par 5-metyloheksan-2-onu w powietrzu na stanowiskach pracy — ocena wobec NDS 95 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 381)
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| STATUS (stan na 18.11.2026) | aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez” |
| Wydanie (z karty PKN) | PN-Z-04358:2006, wersja polska; publikacja 29-09-2006, 6 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30 |
| Zasada i oznaczalność (z karty) | adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 9,5 mg/m³ |
| Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynik | NDS 95 mg/m³, bez NDSCh — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 381 „5-Metyloheksan-2-on” [110-12-3] |
Norma
- Numer normy
- PN-Z-04358:2006 (wersja polska)
- Tytuł (PL)
- Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 5-metyloheksan-2-onu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej
- Title (EN)
- Air purity protection — Determination of 5-methylhexan-2-one at workplaces by gas chromatography
Procedura krok po kroku
-
Pobranie próbki
Pary adsorbuje się na węglu aktywnym (z karty). Objętości i strumienia NIE PODAJEMY.
-
Desorpcja
Roztworem metanolu w disiarczku węgla (z karty).
-
Analiza chromatograficzna
Chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 9,5 mg/m³ (z karty). Warunków NIE PODAJEMY.
-
Wynik i ocena
Stężenie w mg/m³ porównuje się z NDS 95 mg/m³.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Rurki z węglem aktywnym i pompa do pobierania próbek | Do adsorpcji par (z karty); masy sorbentu, objętości i strumienia NIE PODAJEMY | — |
| Chromatograf gazowy | Karta normy podaje ogólnie „chromatografię gazową”; detektora NIE PODAJEMY | — |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Roztwór metanolu w disiarczku węgla | — | Do desorpcji (z karty); stężenia i objętości NIE PODAJEMY |
| 5-Metyloheksan-2-on — substancja wzorcowa | 110-12-3 | Do krzywej wzorcowej. Stężeń NIE PODAJEMY |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Roztwór desorpcyjny zawiera disiarczek węgla (z karty); zaleceń bezpieczeństwa z tekstu normy NIE PODAJEMY
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04358:2006 (wersja polska) — „Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 5-metyloheksan-2-onu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej”. Tytuł angielski: „Air purity protection — Determination of 5-methylhexan-2-one at workplaces by gas chromatography”.
Na czym polega ta metoda?
Według karty normy pary 5-metyloheksan-2-onu z powietrza na stanowisku pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje roztworem metanolu w disiarczku węgla, a roztwór analizuje chromatografią gazową; najmniejsze oznaczalne stężenie to 9,5 mg/m³. Wynik porównuje się z NDS 95 mg/m³ (wykaz NDS z 2026 roku, pozycja 381).
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
STATUS (stan na 18.11.2026): aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”; Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04358:2006, wersja polska; publikacja 29-09-2006, 6 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; Zasada i oznaczalność (z karty): adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 9,5 mg/m³; Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynik: NDS 95 mg/m³, bez NDSCh — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 381 „5-Metyloheksan-2-on” [110-12-3].
Ile trwa wykonanie badania?
Procedura obejmuje 4 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Rurki z węglem aktywnym i pompa do pobierania próbek, Chromatograf gazowy.
Gdzie stosuje się to badanie?
Pomiary par 5-metyloheksan-2-onu w powietrzu na stanowiskach pracy — ocena wobec NDS 95 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 381).
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Roztwór desorpcyjny zawiera disiarczek węgla (z karty); zaleceń bezpieczeństwa z tekstu normy NIE PODAJEMY.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-Z-04358.