🌿 2-Metoksyetanol (alkohol 2-metoksyetylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; oznaczalność według normy 5 mg/m³; NDS 3 mg/m³ (1 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04167-02:1986 (wycofana 17-10-2011)

Środowisko PN-Z-04167-02

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Metoda badania polega na adsorpcji par alkoholu 2-metoksyetylowego na węglu aktywnym, wyekstrahowaniu go roztworem alkoholu metylowego chlorku metylenu i analizie chromatograficznej otrzymanego roztworu. Oznaczalność metody wynosi 5 mg w 1 metrze sześciennym powietrza” (pisownia jak na karcie — między „metylowego” a „chlorku” brak słowa, którego nie uzupełniamy; bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora, objętości powietrza ani składu roztworu ekstrakcyjnego. Tekstu normy (3 strony) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „2-Metoksyetanol – nr 1(63) 2010”; artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 364: „2-Metoksyetanol [109-86-4]” — NDS 3 mg/m³ (1 ppm), bez NDSCh, notacja „skóra”. Oznaczalność według karty, 5 mg/m³, to około 167 % NDS.

STATUS (stan karty na 05.10.2026). Karta PN-Z-04167-02:1986 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 30-06-1986, data wycofania 17-10-2011, 3 strony, grupa cenowa B, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie wskazuje normy zastępującej. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „metoksyetylowego” (05.10.2026) zwraca dwie pozycje — PN-Z-04167-01:1986 (postanowienia ogólne i zakres normy) i PN-Z-04167-02:1986 — obie z etykietą „Wycofana”; hasło systematyczne „metoksyetanolu” nie zwraca żadnej normy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 05.10.2026). Numer 04167-02 (z łącznikiem albo ukośnikiem przed numerem arkusza) stoi w 2 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 08.01.2026 i 28.07.2026 — oba wydane po wycofaniu normy) — w 2 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postaci: „PN-86/Z-04167/02” — AB 1144; „PN-Z-04167-02:1986” — AB 1642, obok „Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1 (63) str. 169-175”. Zakładka „Laboratoria”: „PN-Z-04167-02” — 1 laboratorium, „PN-86/Z-04167/02” — 1, tak samo w kopii i na serwerze produkcyjnym labcoda.pl (zapytania zakładki 05.10.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). AB 1144 — środowisko pracy, powietrze, próbki pobrane na sorbent stały: stężenie i zawartość 2-metoksyetanolu 0,280–250 mg/m³ (0,0880–79 ppm; 0,00700–1,50 mg w próbce). AB 1642 — środowisko pracy, powietrze, próbki pobrane na sorbent stały: 0,10–430 mg/m³ (0,03–136 ppm; 0,0030–3,1 mg w próbce). Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — oba laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — oznaczalność: według karty 5 mg/m³, a NDS wynosi 3 mg/m³ — metoda w warunkach z karty nie oznacza stężeń na poziomie NDS; AB 1144 zaczyna zakres od 0,280 mg/m³, AB 1642 od 0,10 mg/m³, co wymaga warunków innych niż w karcie — AB 1642 powołuje obok normy artykuł z „Podstaw i Metod Oceny Środowiska Pracy” z 2010 r. Drugie — status: norma wycofana od 17-10-2011, a oba laboratoria mają ją w zakresach wydanych w 2026 r.; pod obiema nazwami wyszukiwarka PKN nie pokazuje aktualnej normy dla tej substancji. Trzecie — nazwa: karta mówi o alkoholu 2-metoksyetylowym, wykaz NDS i zakresy laboratoriów — o 2-metoksyetanolu; karta nie podaje numeru CAS (wykaz podaje 109-86-4), więc katalog PKN trzeba przeszukiwać pod obiema nazwami. Czwarte — skóra: NDS ma notację „skóra”, a pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy masy węgla aktywnego, objętości ani strumienia powietrza, składu ani objętości roztworu ekstrakcyjnego, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu ani obliczeń; treści artykułu z 2010 r. nie znamy. Nie twierdzimy, że inna norma zastąpiła PN-Z-04167-02:1986 — PKN takiej nie wskazuje.

Zasada metody

Pary alkoholu 2-metoksyetylowego z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, ekstrahuje roztworem z udziałem alkoholu metylowego i chlorku metylenu i analizuje roztwór chromatograficznie (karta PKN). Wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 3 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); oznaczalność według karty — 5 mg/m³, czyli powyżej NDS. Norma jest wycofana (17-10-2011); szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — 2-metoksyetanol — w aktualnych zakresach 2 laboratoriów, mimo wycofania normy
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 3 mg/m³ (1 ppm), notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 364 wykazu) — oznaczalność z karty jest wyższa od NDS

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04167-02:1986

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości alkoholu metoksyetylowego — Oznaczanie alkoholu 2-metoksyetylowego na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z wzbogacaniem próbki

Title (EN)

Air purity protection — Tests for methoxyethyl alcohol content — Determination of 2-methoxyethyl alcohol at workplaces by gas chromatography with sample enrichment

Procedura krok po kroku

1. Status

   PN-Z-04167-02:1986 wycofana 17-10-2011, bez wskazanej następczyni (stan karty na 05.10.2026).

2. Pobieranie

   Adsorpcja par alkoholu 2-metoksyetylowego na węglu aktywnym (karta PKN); objętości NIE PODAJEMY.

3. Ekstrakcja i analiza

   Ekstrakcja roztworem z alkoholem metylowym i chlorkiem metylenu, analiza chromatograficzna roztworu (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 3 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447) — przy oznaczalności z karty 5 mg/m³ wynik „poniżej oznaczalności” nie rozstrzyga o dotrzymaniu NDS; notacja „skóra” — pomiar w powietrzu nie obejmuje drogi przez skórę.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• 2-Metoksyetanol — notacja „skóra” w wykazie NDS; alkohol metylowy i chlorek metylenu — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: oznaczalność z karty (5 mg/m³) jest wyższa od NDS (3 mg/m³); norma wycofana 17-10-2011 bez następczyni w katalogu PKN

Najczęstsze pytania