🌿 2-Cyjanoakrylan etylu (składnik klejów „super glue”) w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³ dla 12 l powietrza, NDS 1 mg/m³, NDSCh 2 mg/m³; PN-Z-04467:2016-10

Środowisko PN-Z-04467

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie podano metodę oznaczania 2-cyjanoakrylanu etylu (nr CAS 7085-85-0) w powietrzu na stanowiskach pracy, z zastosowaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją spektrofotometryczną. Metodę stosuje się podczas kontroli warunków sanitarnohigienicznych. Najmniejsze stężenie 2-cyjanoakrylanu etylu, jakie można oznaczyć w warunkach pobierania próbek powietrza i wykonania oznaczania opisanych w normie, wynosi 0,1 mg/m3 (dla próbki powietrza o objętości 12 l)” (na karcie bez kropki na końcu). Karta nie podaje sorbentu ani rozpuszczalnika. Tekstu normy (8 stron) nie mieliśmy.

WEDŁUG PROCEDURY CIOP (J. Kowalska, „2-Cyjanoakrylan etylu – metoda oznaczania”, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2011, nr 1(67), s. 73–78 — przeczytana w całości). Procedura opublikowana pięć lat przed normą, z tą samą techniką i tą samą oznaczalnością 0,1 mg/m³ dla 12 l powietrza; nie twierdzimy, że norma ją powtarza. W procedurze: rurki z dwiema warstwami (80 i 40 mg) żywicy XAD-7 pokrytej kwasem fosforowym(V); 12 l powietrza przy strumieniu nie większym niż 6 l/h; próbki od razu obkłada się suchym lodem albo — gdy go brak — przenosi obie warstwy osobno do naczynek z 2 ml acetonitrylu, transportuje w chłodziarce i przechowuje w zamrażarce; desorpcja 2 ml acetonitrylu przez 30 min (streszczenie procedury mówi o „mieszaninie kwasu fosforowego w acetonitrylu”, punkty 3 i 10 — o acetonitrylu); kolumna oktadecylowa C-18 25 cm × 4,6 mm, faza ruchoma acetonitryl i 0,2-procentowy roztwór kwasu fosforowego(V) w wodzie, 1 ml/min, detektor DAD przy 210 nm; ilość w krótszej warstwie nie powinna przekraczać 10 % ilości w dłuższej, inaczej wynik jest orientacyjny; współczynnik desorpcji wyznacza się dla każdej nowej partii rurek. Dane walidacyjne: zakres 0,1–2 mg/m³ dla 12 l powietrza, granica wykrywalności 0,9 ng/ml, granica oznaczania ilościowego 2,7 ng/ml, współczynnik korelacji 0,9997, całkowita precyzja 5,64 %, niepewność całkowita 19,31 %, rozszerzona 38,62 %. Według procedury związek silnie drażni błony śluzowe oczu i górnych dróg oddechowych.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 124: „2-Cyjanoakrylan etylu [7085-85-0]” — NDS 1 mg/m³, NDSCh 2 mg/m³, bez notacji „skóra”; sąsiednia poz. 125 — 2-cyjanoakrylan metylu, NDS 2 mg/m³, NDSCh 4 mg/m³. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 0,1 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04467:2016-10 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 19-10-2016, 8 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04467” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę, a pod hasłem „cyjanoakrylanu” — tę normę i aktualną PN-Z-04384:2009 dla 2-cyjanoakrylanu metylu.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04467 stoi w 4 rekordach u 4 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 26.01.2026 do 17.09.2026) — w 4 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Pozycja AB 1226 (wyd. nr 26 z 17.09.2026) jest zapisana pogrubioną kursywą — akredytacja zawieszona na wniosek podmiotu od 10.06.2026 r. do 07.12.2026 r.; w kopii bazy przedmiot ma przy niej gwiazdkę. Wszystkie zapisy mają postać „PN-Z-04467:2016-10”; AB 632 — obok instrukcji IB-17 wydanie 1 z 09.01.2024 r. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04467”) pokazuje wszystkie 4 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, u AB 632 i AB 849 próbki pobrane na rurki z sorbentem. Wielkość: stężenie (zawartość) 2-cyjanoakrylanu etylu. Zakresy w mg/m³: 0,05–4,01 (AB 882), 0,07–2,58 (AB 849), 0,083–4,1 (AB 632), 0,10–4,0 (AB 1226, zawieszone); w próbce od 0,0006 mg (AB 882). Technika: wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną — HPLC-UV (AB 632), HPLC-UV/Vis (AB 849, AB 882), HPLC UV/DAD (AB 1226).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty 0,1 mg/m³ dla 12 l; AB 1226 podaje tę granicę, AB 882 (0,05), AB 849 (0,07) i AB 632 (0,083) — niższą, co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — trwałość próbki: według procedury CIOP próbki trzeba od razu chłodzić suchym lodem albo zdesorbować na miejscu; jak to ujmuje norma, z karty nie wynika — próbka transportowana bez tych środków może dać zaniżony wynik. Trzecie — NDSCh 2 mg/m³ wymaga pomiaru krótkotrwałego, którego warunków NIE PODAJEMY. Czwarte — inne cyjanoakrylany: kleje zawierają też estry metylowe, izopropylowe czy 2-metoksyetylowe (procedura CIOP); 2-cyjanoakrylan metylu ma osobną pozycję NDS (poz. 125) i osobną normę PN-Z-04384:2009 — wynik dotyczy tylko estru etylowego. Piąte — zawieszenie: pozycja AB 1226 zawieszona do 07.12.2026 r.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy, a karta nie podaje sorbentu ani rozpuszczalnika — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania według normy, sorbentu, rozpuszczalnika desorpcji, kolumny, fazy ruchomej, długości fali ani obliczeń według normy; dane z procedury CIOP podajemy jako dane procedury. Temperatury kolumny z procedury nie podajemy — w dostępnym pliku jej zapis jest nieczytelny.

Zasada metody

2-Cyjanoakrylan etylu w powietrzu stanowiska pracy oznacza się wysokosprawną chromatografią cieczową z detekcją spektrofotometryczną (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 1 mg/m³ i NDSCh 2 mg/m³. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 0,1 mg/m³ dla 12 l powietrza. Szczegółów normy NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy; procedura CIOP z 2011 r. (żywica XAD-7 z kwasem fosforowym, acetonitryl, HPLC/UV) opisana osobno.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy, m.in. przy klejeniu klejami cyjanoakrylowymi — 2-cyjanoakrylan etylu — w aktualnych zakresach 4 laboratoriów (jedna pozycja zawieszona)
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 1 mg/m³ i NDSCh 2 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 124 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04467:2016-10

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 2-cyjanoakrylanu etylu na stanowiskach pracy metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją spektrofotometryczną

Title (EN)

Air purity protection — Determination of ethyl 2-cyanoacrylate at workplaces by high-performance liquid chromatography with spectrophotometric detection

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Według karty oznaczalność podano dla 12 l powietrza; w procedurze CIOP — rurka XAD-7 z kwasem fosforowym, ≤ 6 l/h, natychmiast suchy lód albo przeniesienie warstw do acetonitrylu.

2. Desorpcja

   W procedurze CIOP — każda warstwa osobno, 2 ml acetonitrylu, 30 min; według normy NIE PODAJEMY.

3. Analiza

   Wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną (karta PKN); w procedurze CIOP — C-18, DAD 210 nm.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 1 mg/m³ i NDSCh 2 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 0,1 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• 2-Cyjanoakrylan etylu — według procedury CIOP silnie drażni oczy i górne drogi oddechowe; acetonitryl i roztwory pod sprawnym wyciągiem
• UWAGA MERYTORYCZNA: dolna granica poniżej 0,1 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie; pozycja AB 1226 zawieszona do 07.12.2026 r.

Najczęstsze pytania