🌿 2-(2-Butoksyetoksy)etanol w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem dichlorometanu i metanolu, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 5 mg/m³, NDS 67 mg/m³, NDSCh 100 mg/m³; PN-Z-04399:2011

Środowisko PN-Z-04399

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par 2-(2-butoksyetoksy)etanolu na węglu aktywnym, desorpcji związku roztworem dichlorometanu i metanolu i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie 2-(2-butoksyetoksy)etanolu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 5 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Tekstu normy (7 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje metodę dla 2-(2-butoksyetoksy)etanolu w „Podstawach i Metodach Oceny Środowiska Pracy” nr 4(42) z 2004 r.; tego artykułu nie czytaliśmy (dostęp przez BazTech wymaga przejścia testu captcha), więc nic z niego nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 78: „2-(2-Butoksyetoksy)etanol [112-34-5]” — NDS 67 mg/m³, NDSCh 100 mg/m³, bez wartości w ppm i bez notacji „skóra”. Najmniejsze stężenie oznaczalne według karty, 5 mg/m³, to ok. 7,5 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04399:2011 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 12-09-2011, 7 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; norma krajowa, bez pól „Wprowadza” i „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04399” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04399 stoi w 11 rekordach u 8 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 08.01.2026 do 08.09.2026) — w 10 wierszach u tych samych laboratoriów (kopia rozbija pozycję AB 886 na dwa rekordy); przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04399:2011” — 6 laboratoriów; „PN-Z-04399:2011-09” — AB 882 (obok procedur PB-01 wydanie 5 z 12.01.2026 r. i PB-10 wydanie 1 z 31.08.2022 r.) i AB 300 (obok instrukcji IN-59 wyd. 3 z 18.12.2025 r.). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04399”) pokazuje wszystkie 8 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, próbki pobrane na rurki z sorbentem; AB 481 także w osobnej pozycji środowisko ogólne — próbki gazów odlotowych (50–1500 µg w próbce). Wielkość: stężenie (zawartość) 2-(2-butoksyetoksy)etanolu. Zakresy w mg/m³: 0,150–637 (AB 1642), 0,500–640 (AB 1144), 0,56–500 (AB 300), 0,83–600 (AB 481), 0,86–300 (AB 886), 2,5–338 (AB 849), 6,40–1610 (AB 882, GC-FID), 6,41–2576 (AB 882, GC-MS), 6,7–200 (AB 632). Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — wszystkie 8 laboratoriów; AB 882 także chromatografia gazowa z detekcją spektrometrią mas (GC-MS) według procedury PB-10, z normą powołaną obok.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą to 5 mg/m³; sześć laboratoriów podaje dolną granicę niższą (od 0,150 do 2,5 mg/m³), co wymaga warunków pobierania albo oznaczania innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — detektor: karta mówi ogólnie o chromatografii gazowej; pozycja AB 882 z GC-MS jest prowadzona według procedury własnej PB-10 — wynik z tej pozycji nie jest wynikiem procedury z samej normy. Trzecie — przedmiot: pozycja AB 481 dla gazów odlotowych dotyczy środowiska ogólnego, a norma — stanowisk pracy; wartości NDS i NDSCh odnoszą się tylko do powietrza na stanowiskach pracy. Czwarte — dwie wartości: NDSCh 100 mg/m³ wymaga pomiaru krótkotrwałego; karta nie mówi, jak pobierać próbki do NDSCh, i tego NIE PODAJEMY.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania powietrza, typu rurki i masy węgla, proporcji dichlorometanu i metanolu, kolumny, warunków chromatografu, współczynnika desorpcji ani obliczeń. Treści artykułu z PiMOŚP 2004, nr 4(42) nie streszczamy — nie czytaliśmy go.

Zasada metody

Pary 2-(2-butoksyetoksy)etanolu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, związek desorbuje roztworem dichlorometanu i metanolu, a otrzymany roztwór analizuje chromatografią gazową; wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 67 mg/m³ i NDSCh 100 mg/m³. Najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą — 5 mg/m³ (karta PKN). Szczegółów pobierania, desorpcji i warunków chromatografii NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — 2-(2-butoksyetoksy)etanol — w zakresach 8 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 67 mg/m³ i NDSCh 100 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 78 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04399:2011

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 2-(2-butoksyetoksy)etanolu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of 2-(2-butoxyethoxy)ethanol at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Status i zakres

   PN-Z-04399:2011 aktualna (stan karty na 04.10.2026); pary 2-(2-butoksyetoksy)etanolu w powietrzu stanowisk pracy.

2. Pobieranie

   Adsorpcja par na węglu aktywnym; szczegółów NIE PODAJEMY.

3. Desorpcja i analiza

   Desorpcja roztworem dichlorometanu i metanolu, chromatografia gazowa; warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 67 mg/m³ i NDSCh 100 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 5 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Dichlorometan i metanol jako rozpuszczalniki desorpcji — praca pod wyciągiem, zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: dolna granica poniżej 5 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie; pozycja GC-MS AB 882 opiera się na procedurze własnej

Najczęstsze pytania