🌿 1,2-Epoksypropan (tlenek propylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³, NDS 2,4 mg/m³ (1 ppm); PN-Z-04286:2003

Środowisko PN-Z-04286

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par 1,2-epoksypropanu na węglu aktywnym, desorpcji związku disiarczkiem węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie 1,2-epoksypropanu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 0,1 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora ani objętości powietrza. Tekstu normy (7 stron) nie mieliśmy; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 nie notuje artykułu o 1,2-epoksypropanie ani tlenku propylenu (przeszukanie 04.10.2026).

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 215: „1,2-Epoksypropan [75-56-9]” — NDS 2,4 mg/m³ (1 ppm), bez NDSCh i bez notacji „skóra”. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 0,1 mg/m³, to około 4 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04286:2003 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 29-08-2003, 7 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04286” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę — wydania z rokiem 2002 w katalogu nie ma; hasło „epoksypropanu” zwraca trzy normy o różnych związkach: tę, PN-Z-04540:2022-08 (1-chloro-2,3-epoksypropan) i PN-Z-04324:2004 (1-butoksy-2,3-epoksypropan).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04286 stoi w 3 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 04.09.2025 i 11.06.2026) — w 3 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postaci: „PN-Z-04286:2003” — AB 935 (środowisko pracy) i AB 1207 (obok procedury PB-06K wydanie 3 z 20.01.2025 r.); „PN-Z-04286:2002 z wyłączeniem punktu 8” — AB 935 (gazy odlotowe). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04286”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). AB 935 — środowisko pracy, próbki powietrza: 0,1–100 mg/m³ (0,001–1,0 mg w próbce; 0,04–41,5 ppm); gazy odlotowe: 0,10–100 mg/m³ (1,0–1000 µg w próbce); w obu pozycjach chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID). AB 1207 — „1,2-epoksypropan (tlenek propylenu)”, 0,10–100 mg/m³ (0,041–41,39 ppm; 0,001–1,00 mg w próbce), chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS); pozycja stoi w grupie z trzema przedmiotami badań: środowisko pracy (próbki powietrza pobrane na rurki z węglem aktywnym), środowisko ogólne (próbki powietrza atmosferycznego) i pomieszczenia (próbki powietrza pobrane na rurki z węglem aktywnym).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — przedmiot: tytuł i karta mówią o stanowiskach pracy; AB 935 stosuje normę także do gazów odlotowych, a u AB 1207 pozycja stoi w grupie obejmującej też powietrze atmosferyczne i pomieszczenia — dla tych przedmiotów NDS nie jest wartością odniesienia. Drugie — wydanie: AB 935 w pozycji o gazach odlotowych pisze „PN-Z-04286:2002”, a katalog PKN zna tylko wydanie 2003; ta sama pozycja wyłącza punkt 8 normy, którego treści nie znamy. Trzecie — detektor: AB 935 stosuje GC-FID, AB 1207 — GC-MS; karta detektora nie podaje.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy masy węgla aktywnego, objętości ani strumienia pobierania powietrza, objętości disiarczku węgla, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu ani obliczeń.

Zasada metody

Pary 1,2-epoksypropanu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla i analizuje roztwór chromatografią gazową (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 2,4 mg/m³ (1 ppm). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 0,1 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — 1,2-epoksypropan (tlenek propylenu) — w aktualnych zakresach 2 laboratoriów; u AB 935 także gazy odlotowe
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 2,4 mg/m³ (1 ppm) (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 215 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04286:2003

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 1,2-epoksypropanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of 1,2-epoxypropane at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Adsorpcja par na węglu aktywnym (karta PKN); objętości NIE PODAJEMY.

2. Desorpcja

   Desorpcja disiarczkiem węgla (karta PKN).

3. Analiza

   Chromatografia gazowa roztworu (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 2,4 mg/m³ (1 ppm) (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 0,1 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• 1,2-Epoksypropan i disiarczek węgla — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: AB 935 stosuje normę także do gazów odlotowych (z rokiem 2002 i bez punktu 8), AB 1207 w grupie z powietrzem atmosferycznym i pomieszczeniami — NDS dotyczy tylko stanowisk pracy

Najczęstsze pytania