NIST: 4563 próbki pozostałości narkotyków z lat 2024–2026 zbadane spektrometrią mas DART-MS — domieszek w fentanylu przybywa (dziś częściej sześć i więcej w próbce), a ksylazynę wypiera medetomidyna
Amerykański National Institute of Standards and Technology (NIST) opisał 8 października 2026 r. wyniki trwającego 2,5 roku badania, które pokazuje, jak domieszki w nielegalnym fentanylu zmieniają się w czasie i różnią między wschodem a zachodem USA. Przeanalizowano 4563 próbki pozostałości narkotyków zebrane w całym kraju od stycznia 2024 do czerwca 2026 r.; pracę opublikowało czasopismo Drug Testing and Analysis.
- Technika: spektrometria mas z bezpośrednią analizą w czasie rzeczywistym (Direct Analysis in Real Time Mass Spectrometry, DART-MS) tworzy niepowtarzalny „odcisk palca” każdego związku w próbce i pokazuje wszystkie składniki, także śladowe domieszki, w ciągu sekund. Według NIST konwencjonalne systemy spektrometrii mas w laboratoriach kryminalistycznych i zdrowia publicznego potrzebują kilkudziesięciu minut, bo materiał musi zostać odparowany i przejść przez kolumnę ze specjalną powłoką.
- Wyniki: domieszki pojawiają się i zanikają cyklicznie, każda niezależnie od pozostałych. Środki uspokajające dla zwierząt, takie jak ksylazyna, są znacznie częstsze na wschodnim wybrzeżu niż na zachodzie; ksylazynę wypiera medetomidyna — znacznie silniejszy środek uspokajający, który może wywoływać ciężkie objawy odstawienia. Substancja przemysłowa BTMPS, stosowana w produkcji tworzyw sztucznych, pojawia się w próbkach fentanylu na wschodzie i na zachodzie od lata 2024 r.
- Próbki z zachodniej części kraju zawierają zwykle mniej domieszek, ale w wyższych stężeniach niż na wschodzie. Liczba domieszek rośnie: na początku 2024 r. w próbce znajdowano zwykle jedną–dwie, obecnie częstsze jest sześć i więcej związków. Według autora badania przy większej liczbie domieszek trudniej zarówno analizować próbkę, jak i leczyć przedawkowanie.
- Badanie jest częścią programu Rapid Drug Analysis and Research (RaDAR), w którym NIST współpracuje z partnerami z ochrony zdrowia, organów ścigania, nauk sądowych i biur lekarzy sądowych. Zespół modeluje przemieszczanie się domieszek między regionami — np. z Filadelfii do Delaware i Marylandu, a potem na zachód — planuje podobne badanie domieszek w ketaminie i bada domieszki w nowej klasie opioidów, orfinach, z których część jest silniejsza od fentanylu.