Kobalt w zabawkach: od 29 sierpnia 2026 r. trzy zastosowania dopuszczone mimo klasyfikacji CMR — stal nierdzewna, części przewodzące prąd i magnesy neodymowe
Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki ogłoszone 30 lipca 2026 r. (Dz.U. poz. 1019) wdraża dyrektywę Komisji (UE) 2026/192, która dopisuje kobalt do wykazu dozwolonych zastosowań substancji rakotwórczych, mutagennych i działających szkodliwie na rozrodczość (CMR) w zabawkach. Poza przypadkami ogólnymi — stężenie nieprzekraczające progu klasyfikacji albo niedostępność dla dzieci — kobalt, sklasyfikowany jako CMR kategorii 1B, jest od 29 sierpnia 2026 r. dozwolony w zabawkach tylko w trzech zastosowaniach.
- Dozwolone zastosowania to: kobalt jako zanieczyszczenie niklu w zabawkach i częściach zabawek ze stali nierdzewnej, kobalt w częściach zabawek służących przewodzeniu prądu elektrycznego oraz w magnesach na bazie neodymu, jeżeli nie można ich połknąć ani wdychać.
- Kobalt metaliczny i kilka jego soli — m.in. siarczan, dioctan, diazotan, dichlorek i węglan kobaltu — są sklasyfikowane jako rakotwórcze kat. 1B, mutagenne kat. 2 i działające szkodliwie na rozrodczość kat. 1B. Według szacunków przemysłu zabawek kobalt jako zanieczyszczenie niklu sięga nieco ponad 0,1 % w stali nierdzewnej i 0,3 % w innych metalowych materiałach przewodzących prąd — więcej niż próg 0,1 % dla substancji rakotwórczych kat. 1B.
- Komitet naukowy SCHEER rozpatrzył 6 scenariuszy narażenia. Dla makijażu dla dzieci, długopisów i materiałów do druku 3D, farb, farb drukarskich i powłok, kredy i bomb kredowych, zabawek ze skóry i tekstyliów oraz baterii nie wskazał bezpiecznych zastosowań — zalecił m.in. pigmenty wolne od kobaltu i unikanie materiałów z kobaltem w druku 3D; zalecił też obniżenie limitów migracji kobaltu do najniższych technicznie osiągalnych poziomów.
- Sama dyrektywa dodaje wyłącznie wiersz „Kobalt” w dodatku A do załącznika II dyrektywy 2009/48/WE; państwa członkowskie miały przyjąć przepisy do 29 lipca 2026 r. i stosować je od 29 sierpnia 2026 r. Polskie rozporządzenie zmienia w rozporządzeniu w sprawie wymagań dla zabawek odnośniki, dopisując do nich dyrektywę 2026/192.