Metody bez badań na zwierzętach w ocenie nanomateriałów w żywności i paszach: plan wdrożenia systemu kwalifikacji NAM — uwagi i studia przypadków do 31 października 2026 r.
Włoski Istituto Superiore di Sanità (ISS) poinformował 24 lipca 2026 r. o planie wdrożenia systemu kwalifikacji nowych metod badawczych bez użycia zwierząt (NAM) w sektorze żywności i pasz, przygotowanym przez konsorcjum NAMs4NANO na zlecenie EFSA. Pierwszym zastosowaniem jest ocena ryzyka nanomateriałów.
- Problem, który system ma rozwiązać: wiele metod alternatywnych jest dostępnych, ale bez walidacji i przyjęcia jako wytycznej badawczej OECD ich wyniki są w decyzjach regulacyjnych traktowane głównie jako wsparcie mechanistyczne, a nie bezpośredni dowód. Kwalifikacja to proces oparty na ocenie ekspertów, który ustala ważność naukową metody — jej wiarygodność i adekwatność — w ściśle określonym kontekście użycia: jak metoda będzie stosowana, jaką informację daje i jaką rolę ma w decyzji.
- ISS przywołuje istniejące systemy kwalifikacji: program Drug Development Tools amerykańskiej FDA i kwalifikację nowych metodologii w Europejskiej Agencji Leków. Wytyczne EFSA dotyczące oceny ryzyka nanomateriałów w żywności i paszach (2021) zalecają stosowanie NAM w pierwszych krokach generowania nowych informacji.
- Plan wdrożenia, opublikowany w lipcu 2026 r. jako raport w EFSA Supporting Publications, zbiera uwagi z konsultacji publicznej i rozmów z OECD, ECHA, Komitetem Naukowym ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS), EMA i europejskim laboratorium referencyjnym ds. alternatyw dla badań na zwierzętach (EURL ECVAM). Proponowane kryteria gotowości metod przetestowano na wybranych NAM w studiach przypadków wewnątrz konsorcjum i w innych projektach; wyniki doprowadziły do pierwszych zmian kryteriów.
- Plan pozostaje otwarty na uwagi do 31 października 2026 r.; do tego dnia można też zgłaszać zewnętrzne studia przypadków do przetestowania kryteriów kwalifikacji, także spoza nanotechnologii. ISS wiąże system kwalifikacji z planem działania Komisji Europejskiej na rzecz stopniowego odchodzenia od badań na zwierzętach.