ANSES: w biofilmach E. coli miesiąc kontaktu z TMN albo chlorkiem benzalkoniowym w stężeniu MIC zwiększył liczbę wariantów opornych na ryfampicynę, a TMN wybierał mutacje w genach biosyntezy lipopolisacharydu i nadprodukcję kwasu kolanowego
Francuska Agencja Bezpieczeństwa Żywności, Środowiska i Zdrowia w Pracy (ANSES) opisała 2 listopada 2026 r. badania swojego laboratorium w Fougères: biofilmy Escherichia coli przez miesiąc wystawiano na cztery substancje czynne środków dezynfekcyjnych używanych w przemyśle spożywczym, a potem liczono warianty oporne na ryfampicynę. Dwie z nich — N-(3-aminopropylo)-N-dodecylopropano-1,3-diamina (TMN) i chlorek benzalkoniowy — zwiększały ich liczbę; wyniki ukazały się w maju 2026 r. w npj Antimicrobials and Resistance.
- Biofilmy ośmiu szczepów E. coli — szczepu wzorcowego MG1655, izolatu z kurcząt z kolekcji INRAE i sześciu szczepów z produkcji wieprzowiny i drobiu z kolekcji francuskiego krajowego laboratorium referencyjnego ds. oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe — rosły 72 h w 20 °C w mikropłytkach, a potem przez cztery tygodniowe cykle dostawały świeże podłoże z biocydem w stężeniu równym MIC: chlorek benzalkoniowy 6,25 mg/l, poliheksametylenobiguanid (PHMB) 1,25 mg/l, TMN 6,67 mg/l albo podchloryn sodu 100 mg/l (kontrola — woda). Co tydzień warianty oporne liczono na agarze TSA z 20 mg/l ryfampicyny, osobno z biofilmu i z cieczy nad nim.
- TMN zwiększył liczbę wariantów opornych na ryfampicynę w biofilmach siedmiu z ośmiu szczepów, a chlorek benzalkoniowy — pięciu; PHMB i podchloryn sodu nie miały takiego działania, a podchloryn w stężeniu MIC całkowicie zniszczył biofilmy trzech szczepów w ciągu siedmiu dni. W bakteriach z cieczy nad biofilmem ogólnego efektu TMN i chlorku benzalkoniowego nie było — autorzy uznają go za odpowiedź właściwą biofilmowi.
- Pod wpływem TMN w biofilmach pięciu z ośmiu szczepów wyselekcjonowały się warianty z mutacjami w genach związanych z biosyntezą lipopolisacharydu (LPS), bez mutacji w genie rpoB, z niską opornością na ryfampicynę — 20–60 mg/l wobec 40 do ponad 200 mg/l u mutantów rpoB. Większość z nich miała zmieniony profil LPS, bardziej ujemny ładunek powierzchni (potencjał zeta np. −24 zamiast −19,9 mV), mniejszą przepuszczalność błony i więcej macierzy biofilmu z kwasem kolanowym; w biofilmie przeżywały TMN w stężeniu 400 mg/l (60 × MIC) lepiej niż szczepy wyjściowe, a w zawiesinie planktonicznej różnicy nie było.
- Mutacje ustalono sekwencjonowaniem całych genomów (Illumina) i potwierdzono metodą Sangera, pochodzenie wariantów — ERIC-PCR; LPS badano SDS-PAGE z barwieniem srebrem, ładunek — pomiarem potencjału zeta, przepuszczalność — testem pobierania fioletu krystalicznego, macierz — fluorescencją czerwieni Kongo, a odpowiedź białek — proteomiką DIA-PASEF. Wcześniejsza praca zespołu (Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, 2023) pokazała, że PHMB podnosi w biofilmach E. coli oporność na gentamycynę bez selekcji genetycznej — bakterie traciły ją po odstawieniu biocydu; według ANSES ryzyko jest szczególnie istotne tam, gdzie powierzchnie dezynfekuje się bardzo często, czyli w przemyśle spożywczym i w szpitalach.
Źródło: ANSES — Shared resistance mechanisms for biocides and antibiotics (2.11.2026)