UE przeznacza 800 000 euro na gotowość mechanizmu ONZ do badania użycia broni biologicznej — w tym na zharmonizowaną walidację laboratoriów analitycznych, zewnętrzną ocenę jakości i badania biegłości
Decyzją Rady (WPZiB) 2026/2176 z 28 września 2026 r., opublikowaną 29 września, Unia wspiera Biuro ONZ ds. Rozbrojenia (UNODA) we wzmacnianiu mechanizmu dochodzeniowego Sekretarza Generalnego ONZ (UNSGM). Jeden z czterech celów szczegółowych to zharmonizowanie walidacji laboratoriów analitycznych z wykazu UNSGM i zasad ich współpracy z mechanizmem.
- Według UNODA mechanizm nie jest stałym organem: państwa członkowskie ONZ zgłaszają ekspertów, konsultantów i laboratoria analityczne do wykazu, z którego można ich wezwać do dochodzenia, a UNODA prowadzi te wykazy. Dochodzenia w sprawie broni chemicznej prowadzi co do zasady OPCW, natomiast dla broni biologicznej UNSGM jest jedynym międzynarodowym mechanizmem dochodzeniowym — dlatego w ostatnich latach wzmacnianie gotowości UNSGM skupiało się na zdarzeniach biologicznych.
- Laboratoria z wykazu mogą zostać poproszone o analizę próbek pobranych w dochodzeniu zwalidowanymi metodami, przy rygorystycznych wymaganiach łańcucha dowodowego i zapewnienia jakości. Muszą spełniać wymagania walidacji i oceny działania, m.in. przez międzylaboratoryjne badania kalibracyjne, które pokazują także zbiorową zdolność do wykrywania i identyfikacji pełnego spektrum czynników biologicznych i toksyn. Państwa, w których działają laboratoria, mają zapewnić przekazanie próbek, w tym odprawę celną i kwarantannową, bez zwłoki.
- Decyzja stwierdza, że inicjatywy międzylaboratoryjne odbywały się, poza kilkoma wyjątkami, doraźnie. UNODA przeprowadzi konsultacje z laboratoriami, konsultantami i państwami, aby opracować zharmonizowane metody walidacji — obejmujące międzylaboratoryjne badania kalibracyjne, zewnętrzną ocenę jakości (EQAE) i badania biegłości — oraz procedury przekazywania próbek, postępowania z nimi i ich utylizacji; zatrudni na to konsultanta na najwyżej pięć miesięcy i sfinansuje do ośmiu miejsc dla laboratoriów w corocznych warsztatach.
- Pozostałe cele to kompetencje i interoperacyjność ekspertów, wsparcie logistyczne i sprzętowe oraz działania informacyjne i koordynacja. Kwota odniesienia wynosi 800 000 euro; decyzja weszła w życie z dniem przyjęcia i wygasa 36 miesięcy po zawarciu umowy o finansowanie z UNODA (albo po sześciu miesiącach, jeśli do tego czasu umowy nie zawarto). Wcześniej Unia wspierała UNSGM decyzjami 2012/421/WPZiB, (WPZiB) 2016/51 i (WPZiB) 2020/732.