Tworzywa sztuczne do kontaktu z żywnością: cztery nowe substancje w wykazie unijnym — limit migracji specyficznej 0,05 mg/kg dla estrów kwasu poli(2-hydroksypropanowego) i mieszaniny NMDA/MODA, a przy nanostrącanym węglanie wapnia ryzyko przekroczenia limitu migracji globalnej w żywności kwaśnej
Rozporządzenie Komisji (UE) 2026/2412, opublikowane 29 października 2026 r. w Dzienniku Urzędowym UE, dopisuje do unijnego wykazu substancji dozwolonych (tabela 1 w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 10/2011) cztery substancje ocenione przez EFSA: cięte na drobne kawałki włókna węglowe z karbonizowanego poliakrylonitrylu (FCM nr 1086), niepowlekany węglan wapnia uzyskany w drodze nanostrącania (FCM nr 1087), estry n-oktylowe i n-decylowe kwasu poli(2-hydroksypropanowego) (FCM nr 1088) oraz mieszaninę 1,9-nonanodiaminy (NMDA) i 2-metylo-1,8-oktanodiaminy (MODA) (FCM nr 1090). Do tabeli 3 dochodzą dwie uwagi dotyczące weryfikacji zgodności; rozporządzenie wchodzi w życie 18 listopada 2026 r., dwudziestego dnia po publikacji.
- FCM nr 1086 — cięte na drobne kawałki włókna węglowe z karbonizowanego poliakrylonitrylu: wyłącznie w ilości do 40 % w/w w polieteroeteroketonie (PEEK); włókna wytwarza się z poliakrylonitrylu, mają co najmniej 95 % w/w węgla i rozmiary poza nanoskalą w każdym wymiarze (średnica > 100 nm). Według opinii EFSA z 25 listopada 2021 r. przy takim stosowaniu substancja nie budzi obaw co do bezpieczeństwa konsumentów w kontakcie ze wszystkimi rodzajami żywności i we wszystkich warunkach stosowania; wykaz nie podaje dla niej limitu migracji specyficznej.
- FCM nr 1087 — węglan wapnia uzyskany w drodze nanostrącania, tylko niepowlekany (wniosek nie obejmował cząstek powlekanych, które mogą mieć zmienione właściwości): wypełniacz do wszystkich rodzajów polimerów i żywności, z wyjątkiem materiałów do kontaktu z preparatami do początkowego żywienia niemowląt. EFSA uznała, że osobna ocena nanopostaci nie jest potrzebna, bo cząstki szybko rozpuszczają się w symulowanych warunkach żołądka, ale zauważyła, że migracja globalna z materiału z tą substancją do żywności kwaśnej może przekroczyć limit z art. 12 rozporządzenia nr 10/2011 — stąd uwaga (32) w tabeli 3. W polskiej wersji rozporządzenia uwaga (32) mówi o „poziomie SML”, a w angielskiej i niemieckiej — o OML, czyli limicie migracji globalnej, o którym mówi motyw 3.
- FCM nr 1088 — estry n-oktylowe i n-decylowe kwasu poli(2-hydroksypropanowego): dodatek do 15 % w/w wyłącznie w materiałach z poli(kwasu mlekowego) (PLA) bez skrobi (FCM nr 564) i bez innych dodatków o funkcji podobnej do skrobi, do kontaktu w temperaturze do 40 °C przez najwyżej 10 dni z wodą (kategoria żywności 01.01), owocami i warzywami świeżymi lub schłodzonymi (04.01, 04.04) oraz octem (08.01); SML 0,05 mg/kg żywności. Według EFSA limit jest przekraczany przy badaniu w płynach modelowych etanol 10 %, etanol 95 % i izooktan albo po dodaniu skrobi do PLA, dlatego uwaga (33) wskazuje ryzyko przekroczenia SML w płynach modelowych innych niż płyn B (kwas octowy 3 %).
- FCM nr 1090 — mieszanina NMDA i MODA (CAS 646-24-2 i 148528-05-6): wyłącznie komonomer z kwasem tereftalowym do materiałów i wyrobów poliamidowych, nie do kontaktu z preparatami do początkowego żywienia niemowląt ani z mlekiem matki; SML 0,05 mg/kg żywności (według EFSA dla sumy migracji NMDA i MODA), a migracja frakcji o masie cząsteczkowej poniżej 1 000 Da ze związków pokrewnych NMDA/MODA — oligomerów NMDA, MODA, kwasu tereftalowego i kwasu benzoesowego powstających przy produkcji poliamidu — najwyżej 5 mg/kg żywności.