Rośliny z nowych technik genomowych: Komisja przygotowuje akty do rozporządzenia 2026/1388 — dla roślin kategorii 2 metodę wykrywania uwierzytelnia laboratorium referencyjne UE
Komisja Europejska ogłosiła 31 sierpnia 2026 r. zbieranie opinii przed przyjęciem aktu delegowanego i aktu wykonawczego do rozporządzenia (UE) 2026/1388 o roślinach uzyskanych za pomocą niektórych nowych technik genomowych (NGT). Akty mają określić procedury i wymagania informacyjne dotyczące weryfikacji statusu roślin kategorii 1 oraz zgłoszeń i wniosków dotyczących roślin kategorii 2; opinie przyjmowano do 28 września 2026 r.
- Rozporządzenie (UE) 2026/1388 z 17 czerwca 2026 r. stosuje się od 17 lipca 2028 r. (art. 29–31 od 16 lipca 2026 r.). Rośliną NGT kategorii 1 jest roślina spełniająca kryteria równoważności z roślinami konwencjonalnymi z załącznika I i niemająca cech wymienionych w załączniku II, a także jej potomstwo bez dalszych modyfikacji; pozostałe rośliny NGT należą do kategorii 2.
- Kryteria równoważności: w mutagenezie ukierunkowanej dopuszczalne są substytucja lub insercja nie więcej niż 20 nukleotydów oraz delecja dowolnej liczby nukleotydów, najwyżej trzy takie modyfikacje na sekwencję kodującą białko (modyfikacje w intronach i sekwencjach regulatorowych nie wliczają się do limitu), a łącznie — z modyfikacjami przez cisgenezę — nie więcej niż 20 na genom monoploidalny. W motywach przypomniano sprawozdanie Europejskiej Sieci Laboratoriów GMO (ENGL) z 2023 r.: produktów o identycznych sekwencjach DNA, uzyskanych naturalnie, tradycyjną hodowlą lub niektórymi NGT, nie da się odróżnić metodami analitycznymi.
- Do wniosku o zezwolenie dla rośliny NGT kategorii 2 dołącza się metody pobierania próbek, wykrywania, identyfikacji i oceny ilościowej rośliny, a w stosownych przypadkach także w żywności lub paszy. Metodę bada i uwierzytelnia laboratorium referencyjne UE (EURL) ds. żywności i pasz genetycznie zmodyfikowanych; jeśli wnioskodawca należycie uzasadni, że metody identyfikacji i oceny ilościowej nie da się przedstawić, wymagania dotyczące efektywności metody modyfikuje się zgodnie z aktem wykonawczym, a ocenę EURL podaje się do publicznej wiadomości.
- Do 17 lipca 2028 r. EURL, wspierane przez ENGL, ma opublikować szczegółowe wytyczne dotyczące tych przepisów o metodach. Rośliny, którym potwierdzono status kategorii 1, trafiają do ogólnodostępnej bazy danych, a ich materiał przeznaczony do reprodukcji ma być oznakowany; małe i średnie przedsiębiorstwa zwolniono też z opłat na rzecz EURL i ENGL za walidację metod wykrywania (art. 23 i motyw 47), ale tylko przy roślinach i produktach NGT kategorii 2 z cechami istotnymi dla zrównoważonego rozwoju (załącznik IV część 1).