JRC: cyfrowy RT-PCR odróżnia w ściekach wirusa ptasiej grypy H5N1 (klad 2.3.4.4b) od grypy sezonowej — metoda z dwóch par oznaczeń opisana w „Emerging Infectious Diseases”
Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC) ogłosiło 21 października 2026 r. metodę laboratoryjną, która w próbkach ścieków rozróżnia sezonowe wirusy grypy i wysoce zjadliwą ptasią grypę H5N1 z kladu 2.3.4.4b. Metoda łączy w cyfrowym RT-PCR dwa dupleksy: oznaczenia grypy A i B z zestawu CDC Flu SC2 oraz opracowany w JRC w 2025 r. dupleks JRC-HA/JRC-MP.
- Oznaczenie JRC-HA wykrywa konserwatywny fragment genu hemaglutyniny wirusów H5N1 z kladu 2.3.4.4b, a JRC-MP — konserwatywny fragment genu matrycowego, potwierdzający obecność wirusa grypy A; oba oznaczenia dupleksu JRC wykonuje się jednocześnie. Według JRC pozwala to wykryć grypę sezonową i rozpoznać wirusa ptasiego nawet przy bardzo niskich stężeniach w tej samej próbce.
- Opis metody ukazał się w czasopiśmie „Emerging Infectious Diseases” (t. 32, nr 11, listopad 2026, DOI 10.3201/eid3211.261234). Badano 10 próbek wirusów H5N1 z kladu 2.3.4.4b od dzikich ptaków i drobiu z północnych Włoch (październik–grudzień 2025 r.) oraz ekstrakty RNA ze ścieków bez wirusa grypy, wzbogacone znanymi ilościami RNA. Granica wykrywalności wyniosła 5 kopii na reakcję.
- Przy 10 lub 20 kopiach/µl RNA H5N1 na tle 35 kopii/µl RNA sezonowej grypy A oznaczenia JRC-HA i JRC-MP wybiórczo wykryły H5N1, a oznaczenie grypy A z zestawu CDC wykrywało oba wirusy bez rozróżnienia. Przy tle 3500 kopii/µl grypy sezonowej JRC-HA nadal wykrywał H5N1 bez reakcji krzyżowych. Autorzy proponują dwustopniowe użycie: dupleks CDC do rutynowego nadzoru grypy A i B, dupleks JRC do rozpoznania kladu 2.3.4.4b i wczesnego ostrzegania — i zaznaczają, że potrzebna jest ocena w terenie i w różnych matrycach ścieków.
- JRC podaje, że metoda jest już stosowana w nadzorze ścieków w Lombardii; partnerami byli laboratorium referencyjne UE ds. ptasiej grypy i rzekomego pomoru drobiu, Istituto Superiore di Sanità i Uniwersytet Mediolan-Bicocca. Znowelizowana dyrektywa o oczyszczaniu ścieków komunalnych (UE) 2024/3019 zobowiązuje państwa członkowskie do monitorowania w krajowych systemach nadzoru wybranych patogenów, w tym wirusów grypy.