Jakość powietrza: unijne zasady modelowania i wyznaczania obszarów reprezentatywności punktów pomiarowych — stosowane od 30 czerwca 2028 r.
Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/1208, opublikowana 10 czerwca 2026 r., określa na podstawie nowej dyrektywy o jakości powietrza (UE) 2024/2881 minimalne wymogi dla modelowania, jego zapewnienia jakości i walidacji oraz dla wyznaczania obszarów reprezentatywności przestrzennej punktów pomiarowych. Decyzję stosuje się od 30 czerwca 2028 r.
- Obszar reprezentatywności punktu to miejsca o stężeniach mieszczących się w przedziale wokół średniej rocznej z punktu: ±15 % tej wartości albo minimalny dopuszczalny limit rozbieżności, jeśli jest większy — np. ±2,0 µg/m³ dla PM10, NO2, O3 i SO2, ±1,0 µg/m³ dla PM2,5, ±0,34 µg/m³ dla benzenu, ±0,1 ng/m³ dla benzo(a)pirenu i ±0,5 ng/m³ dla kadmu.
- Obszary wyznacza się pomiarami stałymi lub wskaźnikowymi (rozłożonymi równomiernie w roku, dla ozonu w okresie od kwietnia do września), modelowaniem albo obiema metodami; mapę sporządza się na danych z jednego roku z ostatnich pięciu lat i przegląda co najmniej po każdym przeglądzie z pkt D.9 załącznika IV dyrektywy oraz przy odpowiednich zmianach sieci monitorowania lub istotnej zmianie źródeł albo sytuacji meteorologicznej. Dyrektywa wymaga publikowania informacji o reprezentatywności wszystkich punktów co najmniej raz na pięć lat.
- Model ma odtwarzać okresy uśredniania wartości dopuszczalnych i docelowych, a dane wejściowe — emisje, meteorologia, stężenia tła — przechodzą kontrolę jakości przed każdym modelowaniem. Modele łączące pomiary z obliczeniami waliduje się m.in. metodą „pozostaw jedną poza”: każdą stację kolejno pomija się przy łączeniu danych i porównuje z nią wynik.
- Stężenia z modelu stosuje się do oceny względem wartości dopuszczalnych, gdy przekroczenie pokazują i model, i pomiar w punkcie. Gdy model wskazuje stężenie powyżej progu oszacowania, ale poniżej wartości dopuszczalnej lub docelowej, w miejscu poza obszarem reprezentatywności stacji stałej, państwo może zamiast tego ustanowić dodatkowy pomiar — stały w ciągu dwóch lat kalendarzowych albo wskaźnikowy w ciągu roku — trwający co najmniej rok.