Flufenacet nieodnowiony: zezwolenia cofnięte do 10 grudnia 2025 r., zużycie zapasów do 10 grudnia 2026 r.; metabolit TFA powyżej 10 µg/l w wodach podziemnych we wszystkich 9 scenariuszach FOCUS przy 160–240 g/ha, zaburzanie gospodarki hormonami tarczycy; EFSA — HPLC-MS/MS z LOQ 0,01 mg/kg w roślinach i 0,05 µg/l w wodzie
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/910, opublikowane 21 maja 2025 r., nie odnawia zatwierdzenia herbicydu flufenacet, stosowanego w zbożach ozimych. Komisja powołuje się na wnioski EFSA z 29 sierpnia 2024 r.: flufenacet spełnia kryteria substancji zaburzającej funkcjonowanie układu hormonalnego (tarczyca) u ludzi i organizmów niebędących przedmiotem zwalczania, a jego metabolit, kwas trifluorooctowy (TFA), może zanieczyszczać wody podziemne znacznie powyżej 0,1 µg/l we wszystkich scenariuszach. Państwa członkowskie cofają zezwolenia do 10 grudnia 2025 r., a okres na zużycie zapasów upływa najpóźniej 10 grudnia 2026 r.
- Uzasadnienie aktu: TFA uznano za metabolit istotny toksykologicznie — część rejestrujących w REACH wskazała klasyfikację jako działający szkodliwie na rozrodczość kategorii 2, a Niemcy złożyły wniosek o zharmonizowaną klasyfikację w kategorii 1B; według wytycznych SANCO/221/2000 metabolit kwalifikujący się do takiej klasyfikacji, w dowolnej kategorii, jest istotny, więc obowiązuje go pułap 0,1 µg/l z dyrektywy 2006/118/WE. EFSA wskazała też wysokie ryzyko dla glonów w 8 z 9 scenariuszy. Akt skreśla flufenacet z wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia (rozporządzenie 2015/408).
- Metody monitorowania (EFSA): definicja pozostałości w roślinach to suma metabolitów z ugrupowaniem N-fluorofenylo-N-izopropylowym, wyrażona jako flufenacet — HPLC-MS/MS, LOQ 0,05 mg/kg w słomie i 0,01 mg/kg w pozostałych grupach; w produktach zwierzęcych GC-MS po derywatyzacji wspólnego ugrupowania 4-fluoro-N-izopropyloaniliny do 2,2,2-trifluoro-N-(4-fluorofenylo)-N-izopropyloacetamidu, LOQ 0,05 mg/kg (mięśnie, nerki, tłuszcz, jaja), 0,02 mg/kg (wątroba), 0,01 mg/kg (mleko); gleba HPLC-MS/MS 2 µg/kg, woda pitna i powierzchniowa 0,05 µg/l, płyny ustrojowe 50 µg/l. Luki: metoda dla powietrza, tkanek i toluenu (zanieczyszczenie istotne, maks. 1 g/kg) w preparacie.
- Wody podziemne (modele PEARL i PELMO, 9 scenariuszy FOCUS): TFA powyżej 10 µg/l we wszystkich scenariuszach przy stosowaniu jesiennym 240 i 160 g/ha oraz wiosennym 160 g/ha, w 7 z 9 przy 120 g/ha, a powyżej 0,1 µg/l zawsze; powyżej 0,1 µg/l także sulfonian FOE (wszystkie scenariusze), szczawian FOE, metylosulfon FOE i kwas trifluoroetanosulfonowy FOE. W glebie TFA osiągał do 81 % zastosowanej radioaktywności i jest bardzo trwały. Oceny ryzyka dla konsumentów nie zakończono — brakowało m.in. badań polowych TFA w uprawach i danych o produktach chlorowania wody pitnej.
- Wartości referencyjne EFSA: ADI 0,004 mg/kg mc./dzień (z LOAEL 1,2 mg/kg mc. w 2-letnim badaniu na szczurach, dodatkowy współczynnik 3), ARfD 0,017 mg/kg mc., AOEL 0,006 i AAOEL 0,017 mg/kg mc. Reprezentatywny preparat „DFF+FFA SC 600” zawierał 400 g/l flufenacetu i 200 g/l diflufenikanu; minimalna czystość substancji 970 g/kg. Okres zatwierdzenia flufenacetu przedłużono rozporządzeniem 2023/1757 do 15 czerwca 2025 r.; akt nie wyklucza nowego wniosku o zatwierdzenie.