EFSA aktualizuje ocenę toksyn Alternaria w żywności i paszach: pięć z ośmiu genotoksycznych, kwas tenuazonowy najczęstszy — zwłaszcza w morwach, papryce w proszku i pomidorach
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności opublikował 11 listopada 2026 r. aktualizację opinii naukowej panelu CONTAM z 2011 r. o ryzyku dla zdrowia ludzi i zwierząt związanym z obecnością toksyn Alternaria w żywności i paszach (przyjęta 30 września 2026 r., na wniosek Komisji Europejskiej). Opinia obejmuje osiem toksyn, dla których były dane o występowaniu lub toksyczności.
- Opinia dotyczy alternariolu (AOH), eteru monometylowego alternariolu (AME), altenuenu (ALT), altertoksyn I i II (ATX-I, ATX-II), stemfiltoksyny III (STTX-III), kwasu tenuazonowego (TeA) i tentoksyny (TEN).
- Pięć toksyn uznano za genotoksyczne, czyli uszkadzające DNA: AOH, AME, ATX-I, ATX-II i STTX-III. AOH i AME uszkadzają DNA mechanizmem bezprogowym; ich szacowane średnie przewlekłe narażenie z dietą przekraczało w większości grup populacji próg zagrożenia toksykologicznego (TTC) dla substancji potencjalnie mutagennych lub rakotwórczych przez reakcję z DNA, 2,5 ng/kg masy ciała na dzień. Dla ATX-I, ATX-II i STTX-III podejścia TTC nie zastosowano z braku danych o występowaniu.
- Najwyższe poziomy występowania zgłoszono dla TeA, zwłaszcza w morwach, papryce w proszku i przetworach pomidorowych. Dane nie pozwoliły rozstrzygnąć, czy TeA jest genotoksyczny; dla jego działania niegenotoksycznego EFSA stwierdziła z 98-procentową pewnością, że narażenie z dietą we wszystkich grupach populacji nie przekroczy TTC dla związków klasy III Cramera (1500 ng/kg masy ciała na dzień).
- Dla niegenotoksycznych ALT i TEN narażenie było poniżej TTC klasy III Cramera, więc niekorzystne skutki przy obecnym narażeniu uznano za mało prawdopodobne. Do narażenia najbardziej przyczyniały się żywność na bazie zbóż, produkty owocowe i soki, pomidory, warzywa, oliwa z oliwek i olej słonecznikowy; najwyższe narażenie w przeliczeniu na masę ciała miały niemowlęta, małe dzieci i inne młodsze dzieci.
- Zwierzęta: AOH i AME prawdopodobnie nie budzą obaw u kurcząt brojlerów; obaw związanych z TeA nie można wykluczyć u kurcząt brojlerów i kur niosek — ostrożnie szacowane narażenie kurcząt na TeA sięgało do 10% najniższego poziomu, przy którym obserwowano szkodliwe działanie (LOAEL). Dla większości gatunków potrzeba więcej danych, a ryzyka dla innych gatunków nie dało się scharakteryzować. EFSA po raz pierwszy sprawdziła też metodę bez badań na zwierzętach do oszacowania bezpiecznego poziomu narażenia na TeA, ale wyników nie użyto w ocenie ryzyka.
- EFSA zaleca zebranie większej ilości danych i dalsze badania toksyn Alternaria w żywności i paszach. Dla laboratorium oznaczającego mykotoksyny w żywności i paszach opinia wskazuje osiem toksyn i produkty, w których stwierdzono najwyższe poziomy TeA; nie wprowadza limitów ani metod analitycznych.