EFSA: cypermetryna — badanie aktywności neuronów na skrawkach kory szczura pozwala tylko jakościowo porównać osiem izomerów; najaktywniejsze są CYP22 i CYP23, izomer (1S cis αR) działa słabo, ale współczynników względnej siły działania nadal nie ma
EFSA opublikowała 6 listopada 2026 r. wnioski z wzajemnej oceny danych potwierdzających dla insektycydu cypermetryna, dotyczących względnej toksyczności poszczególnych izomerów. Przedstawione badanie nadaje się do porównania jakościowego, ale nie ilościowego — dlatego niepewność co do składu izomerów w pozostałościach i niezakończona ocena ryzyka dla konsumentów z 2018 r. pozostają aktualne.
- Zatwierdzenie cypermetryny odnowiono rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/2049 od 1 lutego 2022 r. pod warunkiem dostarczenia danych potwierdzających, m.in. o względnej toksyczności poszczególnych izomerów, zwłaszcza enancjomeru (1S cis αR) — w terminie do 15 grudnia 2023 r. Dane złożyła 14 grudnia 2023 r. SCC GmbH w imieniu Cypermethrin Working Group, ocenę przygotowała Belgia, a eksperci omówili ją na posiedzeniu 22–25 czerwca 2026 r.; wnioski zatwierdzono 7 października 2026 r.
- Cząsteczka cypermetryny ma trzy asymetryczne atomy węgla, czyli cztery pary enancjomerów (osiem stereoizomerów); niektóre ich mieszaniny mają własne nazwy zwyczajowe ISO: alfa-, beta-, teta- i zeta-cypermetryna.
- Wnioskodawca przedstawił badanie na matrycy mikroelektrod (MEA) ze skrawkami kory mózgowej szczura: rejestrowano spontaniczną aktywność elektryczną neuronów po podaniu każdego z ośmiu stereoizomerów oraz substancji odniesienia (cypermetryna techniczna i deltametryna techniczna). Grupa robocza EFSA ds. neurotoksyczności uznała ten pomiar za właściwy wskaźnik zastępczy neurotoksyczności, zgodny ze znanym mechanizmem działania pyretroidów.
- Wynik jakościowy: najaktywniejsze są enancjomery CYP22 (1R cis αS) i CYP23 (1R trans αS), pozostałe — w tym CYP26 (1S cis αR) — mają ograniczoną siłę działania. Dane z raportu nie pozwalają jednak na porównanie ilościowe ani na wyznaczenie współczynników względnej siły działania dla poszczególnych enancjomerów; do tego potrzebne byłyby surowe dane i ponowna analiza badania.
- Dla laboratoriów oznaczających pozostałości ważne jest, że EFSA podtrzymuje niepewność co do składu izomerów w pozostałościach zarówno w produktach roślinnych, jak i zwierzęcych. Stosowany wcześniej współczynnik względnej siły działania równy 4 odzwierciedlał szersze niepewności, a ocena ryzyka dla konsumentów pozostaje niezakończona; opinia nie dotyczy metod oznaczania ani najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości.
- Reprezentatywne zastosowania z oceny: oprysk zbóż na ziarno i ziemniaków w południowej Europie oraz rzepaku w strefie środkowej i północnej, preparat w postaci koncentratu do sporządzania emulsji (500 g/l). Właściwości zaburzające gospodarkę hormonalną ma rozpatrzyć Komitet ds. Oceny Ryzyka ECHA przy zharmonizowanej klasyfikacji.