Komisja: jak wykazać i odjąć przekroczenia norm jakości powietrza ze źródeł naturalnych — sól morska z analizy chemicznej w co najmniej 120 dniach w roku, pył z regionów suchych po stosunku PM2,5 do PM10, wulkany po PM i SO₂
W Dzienniku Urzędowym UE z 11 listopada 2026 r. ukazała się decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/2488. Na podstawie art. 16 ust. 4 dyrektywy (UE) 2024/2881 w sprawie jakości powietrza ustala ona zasady, według których państwa członkowskie wykazują, określają ilościowo i odejmują od zmierzonych stężeń udział zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł naturalnych, oraz treść dokumentacji przekazywanej Komisji.
- Art. 16 dyrektywy (UE) 2024/2881 pozwala wskazać strefy i jednostki terytorialne średniego narażenia, w których przekroczenia niektórych norm jakości powietrza można przypisać źródłom naturalnym; po poinformowaniu Komisji nie uznaje się ich za przekroczenia do celów dyrektywy. Motywy decyzji wymieniają wybuchy wulkanów, aktywność sejsmiczną i geotermiczną, pożary nieużytków, aerozole morskie oraz resuspensję lub transport cząstek pochodzenia naturalnego z regionów suchych. Miejscowa resuspensja pyłu związana z ruchem drogowym, ścieraniem nawierzchni oraz zużyciem opon i hamulców nie ma być uznawana za źródło naturalne.
- Zasady z art. 1: solidne dowody, że udział nie wynika bezpośrednio ani pośrednio z działalności człowieka; wystąpienie zjawiska wykazane odpowiednimi metodami; określenie ilościowe wystarczająco precyzyjne i dokładne, spójne w czasie z okresami uśredniania danej normy i w miejscu ze zjawiskiem, oddzielnie dla każdego zanieczyszczenia, z udokumentowaną metodą.
- Ocena jakościowa łączy metody, które mogą obejmować dane z pomiarów jakości powietrza, modelowanie, teledetekcję, analizy meteorologiczne i trajektorie wsteczne. Transport pyłu z regionów suchych może poprzeć gwałtowny wzrost stężeń tła pyłu zawieszonego i relatywnie niski stosunek PM2,5 do PM10, a wybuch wulkanu — jednoczesny wzrost PM10, PM2,5 i SO₂.
- Udział źródła naturalnego określa się ilościowo jako dobowy, w jednostce stężenia masowego właściwej dla zanieczyszczenia, np. µg/m³ (dopuszczalne są krótsze odstępy czasu). Gdy metodyka wymaga punktów tła pozamiejskiego, mają one leżeć na obszarze objętym zjawiskiem; bez takiego punktu używa się najbliższego odpowiedniego punktu tła miejskiego lub podmiejskiego, w razie potrzeby z korektą o udziały antropogeniczne.
- Sól morska: w stosownych przypadkach udział określa się analizą chemiczną dla każdego punktu pomiarowego, którego to dotyczy, obejmującą co najmniej 120 dni pobierania próbek w roku, rozłożonych losowo w ciągu roku. Potem wolno stosować modelowanie, o ile analizę chemiczną powtarza się co najmniej raz na pięć lat; wyniki dotyczą tylko tego punktu i obszaru jego reprezentatywności, chyba że poprze je modelowanie i dodatkowe pomiary składu pyłu zawieszonego.
- Odejmowanie: od stężeń dobowych w każdym punkcie pomiarowym i tylko za dni objęte udziałem źródeł naturalnych; średnią roczną liczy się z dobowych stężeń po odjęciu. Dane muszą spełniać cele jakości danych z załącznika V dyrektywy, a dokumentacja z załącznika decyzji obejmuje m.in. analizy niepewności (margines błędu, przedziały ufności) i stężenia przed odjęciem i po odjęciu.
- Decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po publikacji, czyli 1 grudnia 2026 r. Dla laboratorium badającego pył zawieszony liczą się pomiary PM10, PM2,5 i SO₂ spełniające cele jakości danych oraz analiza składu pyłu w co najmniej 120 dniach w roku tam, gdzie odejmuje się sól morską. Decyzja nie wskazuje konkretnej metody analizy chemicznej.