BfR o chemikaliach w tekstyliach: limity REACH dla 33 substancji CMR, dla formaldehydu 75 mg/kg, dla dziewięciu ftalanów 0,1 % masy — i pierwsze wyniki badań uwalniania barwników azowych z poliestru i bawełny
Niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) opublikował 6 października 2026 r. pytania i odpowiedzi o chemikaliach w odzieży i innych tekstyliach — od barwników przez środki pomocnicze w produkcji po środki wykończeniowe, które nadają tkaninom np. wodoodporność lub odporność na gniecenie. BfR zestawia obowiązujące przepisy i wyjaśnia, od czego zależy ryzyko: czy substancja uwalnia się z tkaniny i czy przenika przez skórę lub drogą oddechową.
- Według BfR w ramach REACH ustalono limity dla 33 substancji stosowanych w tekstyliach, które mogą zmieniać materiał genetyczny, działać rakotwórczo lub szkodzić rozrodczości. Dla formaldehydu w odzieży obowiązuje od listopada 2020 r. limit 75 mg/kg, a w kurtkach, płaszczach i tapicerce od listopada 2023 r. — rozporządzenie (UE) 2018/1513 dopuszczało w nich w okresie przejściowym 300 mg/kg. Od sierpnia 2026 r. dla wydzielania formaldehydu z wyrobów, w tym tekstyliów, obowiązuje też limit 0,08 mg/m³ w badaniu w komorze.
- Dla dziewięciu ftalanów sklasyfikowanych jako działające szkodliwie na rozrodczość (DEHP, DBP, BBP, DIBP, DMEP, DIPP, DnPP, DnHP oraz kwas 1,2-benzenodikarboksylowy, estry di-C6-8-alkilowe rozgałęzione, bogate w C7) limit w tekstyliach wynosi 0,1 % masy — według BfR to praktycznie zakaz, bo do zmiękczenia tworzywa potrzeba zwykle 20–40 %. Ftalany mogą występować w nadrukach z PVC lub plastizolu. Nonylofenol i jego etoksylaty REACH ogranicza m.in. w obróbce tekstyliów i skór oraz w wyrobach tekstylnych, gdy mogą trafiać do wód.
- Barwniki azowe: wiązanie azowe mogą rozszczepiać m.in. bakterie na skórze, uwalniając pierwszorzędowe aminy aromatyczne, z których część jest mutagenna lub rakotwórcza — dlatego kilkaset barwników azowych jest w tekstyliach od dziesięcioleci faktycznie zakazanych. Pierwsze wyniki projektu badawczego BfR nad uwalnianiem barwników z tekstyliów: z poliestru barwnik prawie się nie uwalnia, z tkanin bawełnianych w większości próbek tylko w bardzo małej ilości, ale pojedyncze próbki o wysokim udziale bawełny wykazały silniejsze uwalnianie.
- Antymon z produkcji poliestru (tritlenek antymonu) zostaje w odzieży w małych ilościach; według obliczeń modelowych BfR nawet przy ostrożnych założeniach pobranie z tekstyliów sięga ok. 1 % dawki dziennej uznanej przez WHO za nieszkodliwą. Środki zmniejszające palność mogą stanowić do 20 % masy ubrania; jako biocydy stosuje się najczęściej srebro i jego związki, czwartorzędowe związki amoniowe, izotiazolinony i pyretroidy. Na etykiecie obowiązkowy jest tylko skład włókien — użytych chemikaliów podawać nie trzeba.