Czechy: SZÚ wdraża nowe, czułe metody oznaczania aflatoksyn; wyniki w 2027 r. mają pozwolić poszerzyć zakres mykotoksyn w monitoringu narażenia z dietą
Państwowy Instytut Zdrowia (SZÚ) przypomniał 1 października 2026 r., że mykotoksyny, w tym aflatoksyny, nie rozkładają się przy gotowaniu ani pieczeniu, a pleśń widoczna na powierzchni to tylko część skażenia. W jego Centrum Zdrowia, Żywienia i Żywności (CZVP) wdrażane są nowe, czułe metody analityczne do monitoringu aflatoksyn.
- Według SZÚ mykotoksyny wytwarzają głównie grzyby strzępkowe z rodzajów Aspergillus i Penicillium, zwykle przy wyższej temperaturze i wilgotności w czasie uprawy i zbioru oraz przy niewłaściwym przechowywaniu; skażone bywają przede wszystkim orzechy, zboża, kukurydza i niektóre przyprawy. Szczególną uwagę poświęca się aflatoksynom, które są termostabilne; najczęstsza i bardzo toksyczna jest aflatoksyna B1, zaliczana przez IARC do grupy 1.
- W żywności o większej zawartości wody — dżemach, jogurtach, miękkich owocach — mykotoksyny szybko przenikają całą objętość, a pod widocznym nalotem jest sieć strzępek sięgająca w głąb produktu. Dlatego SZÚ odradza odkrawanie spleśniałej części: temperatura zabija grzyby, ale nie unieszkodliwia mykotoksyn.
- SZÚ przywołuje niedawne wykrycia aflatoksyny B1 powyżej limitu w produktach dla niemowląt i małych dzieci — przecierze owocowym w saszetkach, zgłoszonym w systemie RASFF; instytut ocenił ryzyko i potwierdził zasadność podjętych środków. Najwyższy dopuszczalny poziom aflatoksyny B1 w żywności dla dzieci i przetworzonej żywności zbożowej dla niemowląt i małych dzieci wynosi według rozporządzenia (UE) 2023/915 0,10 µg/kg i odnosi się do suchej masy produktu (pkt 1.1.18 załącznika I).
- CZVP współprowadzi w Czechach system RASFF i ocenia ryzyko dla dozoru i legislacji; działa w nim krajowe centrum referencyjne ds. grzybów mikroskopowych i ich toksyn. Wdrażane teraz metody mają wychwytywać nawet śladowe stężenia; nowe wyniki w 2027 r. mają według SZÚ pozwolić poszerzyć spektrum oznaczanych mykotoksyn i włączyć je do monitoringu narażenia z dietą.